ภัยไซเบอร์เขย่าห่วงโซ่อาหารโลก สนค. ชี้โอกาสไทยชิงตลาด ชูจุดแข็งอาหารแปรรูป
วันนี้ ( 15 พ.ย.2569) นายนันทพงษ์ จิระเลิศพงษ์ ผู้อำนวยการสำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า (สนค.) เปิดเผยว่า เหตุการณ์โจมตีทางไซเบอร์ต่อระบบควบคุมตู้แช่เย็นและตู้แช่แข็งในซูเปอร์มาร์เก็ตหลายประเทศของยุโรป ส่งผลให้ระบบทำความเย็นบางแห่งทำงานผิดปกติและสินค้าอาหารได้รับความเสียหาย สะท้อนให้เห็นว่า ความมั่นคงทางอาหาร (Food Security) ไม่ได้ขึ้นอยู่กับปริมาณผลผลิตเพียงอย่างเดียว แต่ยังต้องอาศัยระบบจัดเก็บ ขนส่ง และกระจายสินค้าที่สามารถดำเนินงานได้อย่างต่อเนื่อง แม้เผชิญเหตุการณ์ไม่คาดคิด รวมถึงอุตสาหกรรมอาหารสัตว์เลี้ยง โดยเฉพาะผลิตภัณฑ์ที่ต้องควบคุมอุณหภูมิ ซึ่งเป็นกลุ่มสินค้าที่ไทยมีศักยภาพการผลิตและส่งออก
เหตุการณ์ดังกล่าวตอกย้ำความสำคัญของการสร้างความยืดหยุ่นให้ระบบอาหาร (Food System Resilience) ตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ โดยอุตสาหกรรมอาหารโลกกำลังเผชิญความท้าทาย 6 ด้านที่มีผลต่อความสามารถในการแข่งขัน ได้แก่ 1. ความเสี่ยงด้านภูมิรัฐศาสตร์และการค้า ทั้งความขัดแย้ง มาตรการทางการค้า และการหยุดชะงักของเส้นทางขนส่ง 2. ความมั่นคงด้านสภาพภูมิอากาศและทรัพยากร ทั้งภัยธรรมชาติและความมั่นคงด้านน้ำ พลังงาน และวัตถุดิบ 3. ความมั่นคงทางไซเบอร์และความเสี่ยงดิจิทัล จากการโจมตีระบบควบคุมการผลิต คลังสินค้า และกระจายสินค้า
ความยืดหยุ่นของห่วงโซ่อุปทาน โดยกระจายแหล่งวัตถุดิบและตลาดเพื่อลดการพึ่งพาแหล่งเดียว 5. ความปลอดภัยอาหารและการตรวจสอบย้อนกลับ เพื่อสร้างความเชื่อมั่นและรองรับมาตรฐานประเทศคู่ค้า และ 6. ความต้องการผู้บริโภคที่เปลี่ยนแปลง ทั้งอาหารเพื่อสุขภาพ อาหารพร้อมบริโภค อาหารเฉพาะกลุ่ม และอาหารสัตว์เลี้ยงที่มีคุณภาพและปลอดภัย
ปัจจัยทั้ง 6 ด้านทำให้การแข่งขันในอุตสาหกรรมอาหารอนาคตไม่ได้วัดกันเพียงราคาและกำลังการผลิต แต่ยังขึ้นอยู่กับความสามารถในการบริหารความเสี่ยง รักษามาตรฐาน และส่งมอบสินค้าอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้ผู้นำเข้าและผู้ค้าปลีกมีแนวโน้มให้ความสำคัญกับการกระจายแหล่งจัดหา การบริหารสินค้าคงคลัง และผลิตภัณฑ์ที่มีความยืดหยุ่นด้านการจัดเก็บมากขึ้น โดยเฉพาะอาหารแปรรูปที่สามารถเก็บรักษาได้ตามมาตรฐาน รวมถึงอาหารสัตว์เลี้ยง
สำหรับประเทศไทยมีโอกาสต่อยอด 3 ด้านสำคัญ ได้แก่ การเพิ่มมูลค่าอาหารที่เก็บรักษาได้นานด้วยนวัตกรรมผลิตภัณฑ์และบรรจุภัณฑ์ การเป็นแหล่งจัดหาทางเลือกเพื่อช่วยประเทศผู้นำเข้ากระจายความเสี่ยง และการยกระดับความน่าเชื่อถือของผู้ส่งออกไทยผ่านมาตรฐานความปลอดภัย การตรวจสอบย้อนกลับ และความสามารถในการส่งมอบสินค้าอย่างต่อเนื่อง
ทั้งนี้ ไทยต้องเร่งเพิ่มผลิตภาพภาคเกษตรและอุตสาหกรรมอาหาร จัดหาวัตถุดิบให้เพียงพอ กระจายความเสี่ยงของแหล่งผลิต ตลอดจนพัฒนาระบบจัดเก็บและกระจายสินค้าที่สามารถรับมือกับความเสี่ยงด้านดิจิทัลได้ ซึ่งสอดคล้องกับนโยบายกระทรวงพาณิชย์ในการเพิ่มมูลค่าสินค้าเกษตรและอาหาร (Value Creation) ควบคู่กับการยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันและขยายโอกาสทางการค้าของผู้ประกอบการไทย
นายนันทพงษ์กล่าวว่า ความมั่นคงทางอาหารในโลกยุคใหม่ไม่ใช่เพียงการผลิตอาหารให้เพียงพอ แต่ต้องมั่นใจว่าสามารถจัดเก็บ ขนส่ง และส่งถึงผู้บริโภคได้อย่างปลอดภัยและต่อเนื่อง แม้เผชิญความเสี่ยงหรือวิกฤตที่ไม่คาดคิด ดังนั้น ไทยควรต่อยอดจุดแข็งด้านการผลิตและแปรรูปอาหาร เพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้ประเทศคู่ค้า และยกระดับสู่การเป็นแหล่งจัดหาอาหารที่เชื่อถือได้ เพิ่มโอกาสทางการค้าและเสริมบทบาทไทยในห่วงโซ่อุปทานอาหารโลกอย่างยั่งยืน
อ่านข่าว:
เที่ยวบินบางส่วนในสหรัฐฯ เริ่มกลับมาให้บริการตามปกติแล้ว หลังยกเลิกคำสั่งระงับการบิน
สหรัฐฯ สั่งระงับเที่ยวบินขาออกทั่วประเทศนานหลายชั่วโมง อ้างเหตุด้านความปลอดภัย