บอร์ดประกันสังคมใหม่ ยิ่งตั้งช้ายิ่งกระทบ ‘ผู้ประกันตน’
นักวิชาการ เผย การคัดค้านไม่เข้าข่ายหมวด 7 ของระเบียบฯ ที่เกี่ยวข้องกับเรื่องทุจริต ซื้อเสียง ส่วนประเด็นคุณสมบัติควรจบไปตั้งแต่กระบวนการคัดกรองผู้สมัคร เสนอเร่งกระบวนการพิจารณาไม่ให้ใช้เวลานานเกินไป
ผ่านไปร่วมเดือนกับการเลือกตั้งประกันสังคม เมื่อวันที่ 11 ตุลาคม 2569 ที่ผ่านมา แม้จะได้เห็นหน้าตาของว่าที่บอร์ดประกันสังคมชุดใหม่กันมาบ้างแล้ว แต่ก็ยังไม่ได้รับการแต่งตั้งอย่างเป็นทางการ เนื่องจากมีผู้คัดค้าน จึงต้องส่งเรื่องให้ คณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) พิจารณภายในกรอบเวลา 30 วัน
โดยผู้ที่ถูกร้องคัดค้านคือ ธนพงษ์ เชื้อเมืองพาน ว่าที่บอร์ดประกันสังคมฝ่ายผู้ประกันตนที่ได้คะแนนเลือกตั้งสูงเป็นอันดับ 1 มากกว่า 9 แสนคะแนน โดยถูกร้องคัดค้านเรื่องคุณสมบัติ ต่อมาพบว่าเรื่องเดียวกับที่เคยร้องเมื่อปี 2566 และได้เคยชี้แจงกับสำนักงานประกันสังคมไปเป็นที่เรียบร้อยแล้ว ก่อนเข้าทำหน้าที่บอร์ดประกันสังคมที่มาจากการเลือกตั้งชุดแรก
ทั้งนี้ ประชาชนบางส่วนแสดงความกังวลต่อสถานการณ์ที่เกิดขึ้น เนื่องจากหากศาลมีคำวินิจฉัยเพิกถอนรายชื่อ อาจทำให้ต้องมีการประกาศผลการเลือกตั้งใหม่ โดยขยับให้ผู้สมัครในลำดับสำรองขึ้นมาแทน บางส่วนมองว่าเป็นการยื้อ ถ่วงเวลา เพื่อให้บอร์ดเก่าอนุมัติงบประมาณให้สำเร็จก่อน และเป็นการสร้างช่องว่างให้ พ.ร.บ. ประกันสังคม ผ่านเข้าสู่สภาฯ
ขณะเดียวกันก็มีคำถามว่าทำไม กกต. และ สำนักงานประกันสังคม (สปส.) ไม่ตรวจคุณสมบัติให้ดีก่อนจะมาถึงข้อคัดค้าน ที่สำคัญที่สุดคือความกังวลที่ว่า ผู้ประกันตนอาจไม่ได้บอร์ดที่ตัวเองเลือกมา
ด้านผศ.กฤษฎา ธีระโกศลพงศ์ อาจารย์ประจำคณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ตั้งข้อสังเกตว่า ตามระเบียบกระทรวงแรงงานว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการเลือกตั้งผู้แทนฝ่ายนายจ้างและผู้แทนฝ่ายผู้ประกันตน เป็นกรรมการในคณะกรรมการประกันสังคม พ.ศ. 2564 หมวดที่ 7 ข้อที่ 60 นั้นหมายความถึงการเลือกตั้งที่มาจากการไม่ชอบด้วยกฎหมาย เช่น ทุจริต ซื้อเสียง แต่ไม่ได้หมายถึงเรื่องคุณสมบัติของผู้สมัคร เนื่องจากต้องผ่านด้านการคัดกรองจากกระบวนการรับสมัครของประกันสังคมมาอยู่แล้ว
อีกประเด็น คือ คำร้องคัดค้านดังกล่าวไม่ได้รับการเปิดเผยว่าร้องด้วยเหตุอะไร ซึ่งถ้าเป็นเรื่องคุณสมบัติของบุคคลก็ควรจะเป็นเรื่องที่จบไปได้ตั้งนานแล้ว
ขั้นตอนการพิจารณาใช้เวลา 30 วัน และสามารถขยายต่อไปได้ถึง 90 วัน ยังไม่รวมถึงขั้นตอนที่รัฐมนตรีจะลงนาม ผศ.กฤษฎา มองว่า สปส. เองก็ควรจะกระชับกระบวนการต่อจากนี้ไม่ให้ใช้เวลายืดยาวจนเกินไป เพื่อไม่ให้เกิดผลกระทบที่ตามมา
“การที่อยู่ในสูญญากาศถึง 9 เดือน 10 เดือน มันกระทบต่อการพัฒนาสิทธิประโยชน์ ที่ผู้ประกันตนมีส่วนได้ส่วนเสียโดยตรง รวมไปถึงเรื่องการบริหารจัดการในสำนักงาน ทั้งการลงทุนก็ด้วย บอร์ดตอนนี้ก็เป็นบอร์ดรักษาการ ยังไม่มีอำนาจเต็ม”
ที่สำคัญคือคณะกรรมการประกันสังคมเอง ก็ประกอบไปด้วยอนุกรรมการชุดย่อยที่แยกไปตามประเด็นต่าง ๆ กลไกการทำงานตรงนี้เองก็จะหยุดชะลอจนกว่าบอร์ดใหม่จะถูกตั้งอย่างเป็นทางการไปด้วยเช่นกัน
ขณะเดียวกันมีความกังวลที่ว่า สถานการณ์นี้เป็นการยื้อเวลาเพื่อให้ร่าง พ.ร.บ. ประกันสังคมเข้าสภาฯ สาระสำคัญของร่าง พ.ร.บ. ฉบับนี้คือนโยบาย “3 ขอ” ได้แก่ ขอรับบำเหน็จบำนาญ ขอคืนเงินก่อนวัยเกษียณ และขอใช้สิทธิ์หลักประกันกู้เงิน ซึ่งอาจมองได้ว่าเป็นการเปิดช่องทางให้เข้าถึงเงินชราภาพได้ง่ายและไวยิ่งขึ้น
ผศ.กฤษฎา ยกตัวอย่างในกรณีของการขอคืนเงินก่อนวัยเกษียณ ที่ระบุว่าสามารถขอคืนได้บ้างส่วนในกรณีที่มีวิกฤตหรือเกิดสาธารณะภัย ซึ่งเป้าประสงค์ของเงินกองทุนประกันสังคม ไม่ได้ถูกสร้างมาเพื่อกรณีเช่นนี้ แต่มันควรจะเป็นเงินจากรัฐเองต่างหากที่จะมาสนับสนุนในยามวิกฤต แทนที่จะเป็นของประชาชนที่สะสมกันไว้เอง