26 ปี Great Expectations อีกหนึ่งหนังจาก Alfonso Cuarón ที่เล่าถึง ‘ความหวัง’ และการแตกสลายของมนุษย์ เมื่อพบกับ ‘ความผิดหวัง’ ได้อย่างทรงพลัง

ในปี 1998 วรรณกรรมคลาสสิกชื่อ Great Expectations ที่ว่าด้วยเรื่องราว ความรักต่างชนชั้น ของ ชาร์ลส์ ดิกเกนส์ (Charles Dickens) ซึ่งเขียนไว้เมื่อปี 1861 ถูกนำมาดัดแปลงเป็นหนังยาว โดยเปลี่ยนฉากหลังของเรื่องจากอังกฤษสมัยศตวรรษที่ 19 มาเป็นบรรยากาศร้อนชื้นของทะเลในฟลอริดากับเมืองนิวยอร์กปี 1990s ช่วงที่โลกของงานศิลปะกำลังรุ่มรวย ผ่านการตีความใหม่โดยการกำกับของ อัลฟรองโซ กัวร็อง (Alfonso Cuarón)

แม้ว่าปีที่หนังออกฉาย Great Expectations จะไม่ค่อยได้รับความสนใจและไม่ได้รับเสียงวิจารณ์ที่ดีสักเท่าไรนัก แถมหลายคนก็เกือบลืมไปแล้วว่านี่คืองานอีกชิ้นของผู้กำกับกัวร็อง ผู้มีผลงานชิ้นอื่นท่ีคนจดจำมากกว่า แต่เมื่อเวลาผ่านไป Great Expectations กลายเป็นผลงานร่วมสมัยที่ถ่ายทอดความเป็น ‘มนุษย์’ ได้อย่างละเมียดละไมมากที่สุดเรื่องหนึ่ง ด้วยการที่มันพูดถึง ‘ความหวัง’ และการแตกสลายของมนุษย์เมื่อพบกับ ‘ความผิดหวัง’ ได้อย่างทรงพลัง ซึ่งถึงจะผ่านมาจนวันนี้ที่หนังมีอายุครบ 26 ปีแล้ว เรากลับรู้สึกว่า Great Expectations ยังสอนบทเรียนบางอย่างแก่เราได้เสมอ

Great Expectations ฉบับหนังปี 1998 ว่าด้วยการเติบโตของเด็กชายคนหนึ่งซึ่งเล่าผ่านความทรงจำอันแจ่มชัดของตัวเขาเอง นับจากวันที่ ‘ฟินน์’ เด็กชายผู้มีพรสวรรค์ในการเก็บบันทึกสิ่งต่างๆ ด้วยการวาดรูป พบนักโทษชายคนหนึ่งที่เพิ่งหนีคุกออกมาแล้วขอร้องให้เขาช่วยหาเครื่องมือมางัดโซ่ตรวนที่พันธนาการอยู่และช่วยพาหนีข้ามทะเลไปให้ถึงเม็กซิโก ถึงจะหวาดกลัว แต่เด็กชายตัวนิดเดียวก็ทำตามคำสั่งของนักโทษแปลกหน้าอย่างเคร่งครัด ระหว่างทางที่เด็กชายพานักโทษนั่งเรือหนีและเจอเข้ากับตำรวจ เขาได้โยนชูชีพทิ้งไว้เพื่อหวังว่ามันจะช่วยให้นักโทษเอาตัวรอดคลื่นจากทะเล กระทั่งหลายวันถัดมา เขาพบว่านักโทษคนนั้นถูกจับกลับเข้าคุกไปรับโทษประหารเสียแล้ว โดยที่เด็กชายไม่รู้เลยว่านั่นคือจุดเริ่มต้นที่ชีวิตกำลังสอนให้เขารู้จัก ‘ความผิดหวัง’ เป็นครั้งแรก

จากตรงนั้นผ่านวันเวลามาจนความทรงจำเกี่ยวกับนักโทษแปลกหน้าเริ่มเลือนราง ฟินน์ก็พบกับรักแรกที่เปลี่ยนชีวิตของเขาไปตลอดกาล ‘เอสเตลลา’ เด็กหญิงจากตระกูลผู้รากมากดีที่รำ่รวยที่สุดในเมือง ถูกเลี้ยงดูโดยคุณนายดินส์มัวร์ ป้าของเธอ ผู้ที่ชาวบ้านลือกันว่าเสียสติหลังถูกเจ้าบ่าวทิ้งกลางงานแต่งงานของตัวเอง

นั่นทำให้นอกจากแมนชั่นร้างที่เคยหรูหราริมทะเล ‘ความผิดหวัง’ ได้กลายมาเป็นหนึ่งในมรดกตกทอดจากป้าของเด็กสาวด้วย เมื่อเธอถูกสั่งสอนให้ ‘แก้แค้นไอ้พวกผู้ชายร้ายๆ’ ด้วยการทำอย่างไรก็ได้ให้เขาหลงรักหัวปักหัวปำ แล้วจากนั้นก็ขย้ำหัวใจเขาอย่างเลือดเย็น เหมือนกับงูที่ถูกฝึกมาให้กลืนกินหนูเป็นๆ เข้าไปทั้งตัว

“หล่อนจะหักอกเธอ” ครั้งหนึ่งคุณนายดินส์มัวร์เคยพูดกับเด็กชายฟินน์ในวันที่เขายังไม่ประสีประสาเรื่องความรักด้วยซ้ำ “แต่ถึงฉันจะเตือนเธอ ถึงฉันจะการันตีว่าหล่อนจะทำให้หัวใจเธอแตกสลายย่อยยับแค่ไหน เธอก็จะวิ่งไล่ตามหล่อนอยู่ดี…ความรักมันยิ่งใหญ่ไหมล่ะ”

Great Expectations ฉายภาพว่าความหวังนั้นยิ่งใหญ่อย่างไรเมื่อมันหล่อเลี้ยงการมีอยู่ของมนุษย์ ขับเคลื่อนให้เราหายใจ ให้เรามีแรงวิ่งตามบางอย่าง ไขว่คว้าบางสิ่ง แต่ในเวลาเดียวกันมันก็สามารถทำให้หัวใจเล็กๆ ของเราแหลกสลายได้มากมายไม่น้อยไปกว่ากัน

เช่นเดียวกับการท้าทายความเชื่อว่า ‘จงพยายามให้มากที่สุด แล้วชีวิตจะมอบสิ่งดีๆ กลับมา’ ที่มนุษย์ต่างยึดถือ ซึ่งชีวิตของตัวละครเอกอย่างฟินน์ ก็ช่วยยืนยันได้ว่าความเชื่อนี้เป็นไปได้ เมื่อเขาได้รับสิ่งดีๆ ตอบแทนกลับมาในวันหนึ่ง แม้ว่าสิ่งดีๆ ที่ว่าจะไม่ได้ย้อนกลับมาในรูปแบบที่เขาต้องการ ไม่ได้คาดหวัง หรือไม่ได้มาถึงในเวลาที่ถูกต้องนัก จนอาจต้องทำใจยอมรับมันอย่างกล้ำกลืนเสียด้วยซ้ำก็ตาม

แต่บางครั้งความอันตรายของความดีงามก็หลอกล่อให้เราเกิดความ (คาด) หวังว่าสักวันหนึ่งเราจะได้มาซึ่งสิ่งที่ต้องการ หากทำดีมากพอ พยายามมากพอ ออกเเรงไขว่คว้ามากพอ จนวันหนึ่งที่เราพบว่าแค่ความพยายามกับความดีงามก็อาจไม่ใช่สิ่งที่การันตีว่าเราจะคว้าได้ทุกสิ่งตามที่ใจปรารถนา

ความท้าทายมนุษย์อย่างเรามากที่สุดคงจะเป็นคำถามที่ว่า แล้วเรายังจะวิ่งไล่ตามความปราถนาอันลึกล้ำของตัวเองอยู่ไหม หากได้รู้ความจริงว่า แม้หัวใจที่บริสุทธิ์ที่สุดก็สามารถแตกสลายอย่างไม่มีชิ้นดีได้เหมือนกัน

และอำนาจของความผิดหวังอันยิ่งใหญ่จะเปลี่ยนให้เรากลายเป็นอะไร เมื่อวันแห่งความผิดหวังวันนั้นมาถึง

อย่างชีวิตของฟินน์ที่มีทั้งความหวังและหัวใจดีงามหล่อเลี้ยงชีวิตเขาไว้ แต่ในวันหนึ่งเขาเองก็ต้องถูกตบหน้าด้วยความจริงอันโหดร้ายเช่นกันว่า ถึงจะพยายามอย่างสุดกำลังแล้ว มันก็ยังพังทลายเอาได้ง่ายๆ อาจจะนับตั้งแต่เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นกับนักโทษหนีคุกคนนั้นที่เขาเคยช่วยชีวิตไว้ ผู้เป็นเหมือนครูที่สอนบทเรียนแห่งความผิดหวังให้เขาเป็นคนแรก จนมาถึงพี่สาวคนเดียวที่รักเขามาก แต่ก็ทิ้งเขาไปแบบไม่หวนกลับตลอดกาล มาถึงเอสเตลลา หญิงสาวคนแรกและคนเดียวที่เขาตกหลุมรักจนยอมแลกทุกอย่างเพื่อให้ได้เธอมา แต่สุดท้ายก็พบว่าความรักของเขาเป็นแค่เกมที่ถูกใครบางคนกำหนดมาแล้วให้เจอกับความผิดหวัง

“คุณรู้ไหมนี่อะไร” ฟินน์ จับมือของคุณนายดินส์มัวร์มาไว้ที่หน้าอกของเขา แล้วถามหญิงชราผู้ปลูกฝังมรดกความผิดหวังให้กับหญิงสาวที่เขารัก ในคืนที่ความจริงอันโหดร้ายถูกเปิดเผย “มันคือหัวใจของผม และมันได้แตกสลายไปหมดแล้ว คุณได้ยินไหม”

จนถึงวันนี้ Great Expectations ฉบับปี 1998 ยังคงเป็นหนังที่มักถูกหยิบยกขึ้นมาพูดถึงอยู่เสมอ โดยเฉพาะทฤษฎีเกี่ยวกับ ‘ความหวัง’ ที่ถูกตีความเอาไว้อย่างหลากหลาย บ้างมองว่า ‘สีเขียว’ สีที่ถูกสอดแทรกไว้แทบจะทุกซีนในหนัง มีความหมายในภาษาละตินว่า ‘ความหวัง’ และอาจเป็นไปได้ว่าตั้งใจให้ตรงกับชื่อหนังในภาษาสเปน-ภาษาแม่ของผู้กำกับชาวเม็กซิกัน อัลฟรองโซ กัวร็อง ที่ว่า ‘Grandes Esperanzas’ เพราะคำว่า Esperanzas ก็แปลว่าความหวังในภาษาสเปนด้วยนั่นเอง

บ้างมองว่าสีเขียว ในเชิงสัญลักษณ์ทางศิลปะยังสื่อถึงความมีชีวิตชีวา ความเป็นหนุ่มเป็นสาว ความไร้เดียงสา และจิตวิญญาณที่ยังบริสุทธิ์ไร้มลทิน ไม่ต่างกับหัวใจของตัวละครเอกอย่างฟินน์ ที่แม้จะโตเป็นผู้ใหญ่และพบเจอกับความผิดหวังแสนเจ็บปวด ทว่าแววตาของเขายังคงมีฟินน์คนเดิมที่ใสซื่อบริสุทธิ์เหมือนกับเด็กๆ เป็นเนื้อแท้อยู่ในนั้นเสมอ

“เธอจะให้อภัยฉันได้ไหม” เอสเตลลา ถามชายฟินนส์ เมื่อทั้งคู่เจอกันอีกครั้งในวันที่ทุกคนต่างเติบโต และคำตอบของฟินน์ คือสิ่งที่ยืนยันว่า ไม่ว่าอย่างไรเขาจะให้อภัยเธอเสมอ ทั้งในความทรงจำ ทั้งในความจริง เพราะหัวใจที่ดี ถึงจะถูกทำให้แตกสลายแค่ไหน มันก็ยังจะเป็นหัวใจที่ดีอยู่อย่างนั้นไม่เปลี่ยน

นั่นอาจเป็นสิ่งที่ Great Expectations กำลังบอกเราว่า การได้มาซึ่งสิ่งที่หวังนั้นสวยงามก็จริง แต่ความผิดหวังก็สวยงามในแบบของมันเองได้เหมือนกัน…

-----

Great Expectations กลับมาฉายอีกครั้งในโปรแกรมหนังคลาสสิก และยังฉายอยู่จนถึงวันอาทิตย์ที่ 8 ก.ย. นี้ เวลา 19.35 น. เป็นรอบสุดท้ายที่ Doc Club & Pub

เช็กรอบหนังและซื้อบัตรได้ที่ : https://ticket.docclubandpub.com/movie/445

หรือติดตามรายละเอียดเพิ่มเติ่มที่ : https://ticket.docclubandpub.com/

อ่านบทความที่เกี่ยวข้อง

• Aya Nakamura ศิลปินหญิงที่คนฝรั่งเศสขวาจัดไม่ยอมรับ เพียงเพราะสายเลือดของเธอคือมาลี
• Sigourney Weaver สุดยอดนักแสดงผู้ยืนยันว่านักแสดงหญิงอาวุโส เป็นได้มากกว่า ‘แม่ยาย’ ในโลกภาพยนตร์
• 26 ปี Great Expectations อีกหนึ่งหนังจาก Alfonso Cuarón ที่เล่าถึง ‘ความหวัง’ และการแตกสลายของมนุษย์ เมื่อพบกับ ‘ความผิดหวัง’ ได้อย่างทรงพลัง

ตามบทความก่อนใครได้ที่
- Website : Mirror Thailand.com