ย้อน 20 ปี ตากใบ จากบันทึก 'เครือมติชน'

ย้อน 20 ปี ตากใบ จากบันทึก ‘เครือมติชน’

20 ปี ตากใบ

ครบรอบ 20 ปี กรณีตากใบ (25 ตุลาคม 2547) ปฏิบัติการเข้าสลายการชุมนุม เกิดขึ้นได้อย่างไร ขอย้อนกลับไปสู่รายงานสถานการณ์ชั่วโมง ในวันนั้น รวมถึงปฏิกิริยาที่เกิดขึ้นหลังจากนั้น ที่กลายเป็นข่าวดังไปทั่วโลก เมื่อข้อมูลการเสียชีวิต 84 รายเริ่มปรากฏ

09.30 น. วันที่ 25 ตุลาคม 2547 กลุ่มวัยรุ่นและเยาวชนประมาณ 200 คน นั่งรถกระบะ 10 คัน จากหลายพื้นที่ ไปรวมตัวกันที่หาดเสด็จ บ้านตาบา หมู่ 1 ต.ตากใบ อ.ตากใบ จ.นราธิวาส จากนั้นได้เคลื่อนขบวนไปที่บริเวณหน้า สภ.ตากใบ พร้อมชูป้ายโปสเตอร์ เรียกร้องให้ตำรวจปล่อยตัวชาวบ้านชุดรักษาความปลอดภัยหมู่บ้าน หรือ ชรบ.บ้านโคกกูแว ต.พร่อน 6 คน ที่ถูกจับไปดำเนินคดีข้อหาแจ้งความเท็จ และยักยอกทรัพย์สินของทางราชการ หลังจากเข้าแจ้งความตำรวจว่าถูกคนร้ายปล้นอาวุธปืนลูกซอง 5 นัดไปเมื่อวันที่ 12 ตุลาคม 2547 ทว่าต่อมายอมรับกุเรืองขึ้นมาเอง เนื่องจากถูกคนร้ายข่มขู่ให้นำปืนไปมอบให้ ไม่เช่นนั้นจะทำร้ายคนในครอบครัว

10.00 น. หลังจากได้รับรายงานว่ามีกลุ่มวัยรุ่นอีกหลายร้อยคน นั่งรถกระบะจาก อ.บาเจาะ, อ.ระแงะ, อ.สุไหงปาดี และ อ.เจาะไอร้อง มุ่งหน้าตามไปสมทบยังจุดชุมนุมด้วย พ.ต.อ.สมหมาย พุทธกูร ผกก.สภ. ตากใบ ได้ประสานไปยัง พล.ต.ต.กมล โพธิยพ ผู้บังคับการตำรวจภูธรจังหวัด (ผบก.ภ.จว.) นราธิวาส ขอกำลังหน่วยปฏิบัติการพิเศษ (นปพ.) และกำลังตำรวจเพิ่มเติม เพื่อเข้ามาระวังเหตุที่หน้า สภ.ตากใบ จำนวน 6 ชุดปฏิบัติการ ขณะเดียวกันกำลังทหารหน่วยเฉพาะกิจนาวิกโยธินภาคใต้ (ฉก.นย.ภต.) ค่ายจุฬาภรณ์ ที่ตั้งจุดตรวจบนถนนสายนราธิวาส-ตากใบ-สุไหงโก-ลก บริเวณปากทางเข้า อ.ตากใบ ได้รับคำสั่งให้เพิ่มความเข้มข้นในการตรวจสกัดรถยนต์ของกลุ่มผู้ชุมนุม ไม่ให้เดินทางเข้าไปรวมตัวกันได้

10.30 น. กลุ่มผู้ชุมนุมใช้กำลังแหกด่านสกัดของ ฉก.นย.ภต. และบางส่วนเดินเท้าเข้าไปยังหน้า สภ.ตากใบเพิ่มมากขึ้นถึง 500 คน จากนั้นได้กรูกันเข้าไปในที่ตั้งของ สภ.ตากใบ ขณะที่เจ้าหน้าที่ยิงปืนขึ้นฟ้าสกัด กลุ่มผู้ชุมนุมจึงล่าถอยไปชุมนุมกันในจุดเดิม +เมื่อจำนวนกลุ่มผู้ชุมนุมหนาตาขึ้นเป็น
ลำดับ เพิ่มจำนวนขึ้นถึงราว 700 คน ผกก.สภ.ตากใบจึงออกคำสั่งให้ชาวบ้านใกล้บริเวณจุดชุมนุมปิดบ้านและร้านค้าโดยสิ้นเชิง

11.00 น. พล.ท.พิศาล วัฒนวงษ์คีรี แม่ทัพภาคที่ 4 นายศิวะ แสงมณี รองปลัดกระทรวงมหาดไทย รองผู้อำนวยการกองอำนวยการเสริมสร้างสันติสุข จังหวัดชายแดนภาคใต้ (กอ.สสส.จชต.) พล.ต.ท.มาโนช ไกรวงศ์ ผบช.ภ.9 นายวิชม ทองสงค์ ผู้ว่าราชการจังหวัดนราธิวาส เดินทางไปยัง สภ.ตากใบเข้าพูดคุยชี้แจง ทว่ากลุ่มผู้ชุมนุมที่มีแนวร่วมเพิ่มขึ้นราว 1,000 คน ไม่ยอมเจรจา พร้อมกับโห่ร้องอยู่ตลอดเวลาแม่ทัพภาคที่ 4 เปลี่ยนแผนใหม่ โดยเรียกประชุมผู้เกี่ยวข้องที่ห้องประชุม สภ.ตากใบ มติที่ประชุมเห็นพ้องให้เชิญคณะกรรมการอิสลามจังหวัดนราธิวาส มาเป็นผู้ไกล่เกลี่ย

12.30 น. นายอับดุลราชัค อาลี เลขานุการ สำนักงานคณะกรรมการ อิสลามประจำจังหวัดนราธิวาส เดินทางมาถึง จากนั้นได้เปิดฉากเจรจา กลุ่มผู้ชุมนุมยืนกรานให้ปล่อยตัวชาวบ้านชุด ชรบ.ทั้ง 6 คนในทันที โดยไม่มีเงื่อนไขเมื่อการเจรจาไม่มีที่ท่าจะยุติปัญหาได้ นายปิยะ ศิลปะศิลปิน นายอำเภอตากใบ เชิญผู้ปกครองผู้ชุมนุมมาเจรจากล่อมบุตรหลานสลายตัว ซึ่งมีรายงานในตอนนั้นว่า กลุ่มวัยรุ่นและเยาวชนใน อ.ตากใบ เชื่อฟังพ่อแม่ ส่วนใหญ่พากันสลายตัวกลับบ้านเหลือผู้ชุมนุมอยู่ราว 400 คนเท่านั้น

15.00 น. แม่ทัพภาคที่ 4 สั่งการตำรวจและทหารประมาณ 300 นาย เข้าสลายการชุมนุมหลังจากได้รับรายงานจากสายข่าวที่แฝงตัวเข้าไปอยู่ในกลุ่มผู้ชุมนุมว่า แกนนำผู้ชุมนุมลอบลำเลียงอาวุธเข้ามา และบางกลุ่มยังมีลักษณะคล้ายคนเมาด้วย การสลายการชุมนุมเริ่มจากใช้รถดับเพลิงของเทศบาล ต.ตากใบ 3 คัน ฉีดน้ำแรงสูงเข้าใส่ ขณะที่กลุ่มผู้ชุมนุมได้ขว้างก้อนอิฐ, ก้อนหิน และไม้ท่อนที่เตรียมมา ใส่เจ้าหน้าที่ ทางทหารและตำรวจยิงปืนขึ้นฟ้าขู่กลับ กลุ่มผู้ชุมนุมหมอบตัวลงกับพื้น และบางส่วนหลบหนีลงแม่น้ำตากใบเจ้าหน้าที่จึงสลายการชุมนุมได้สำเร็จ โดยใช้เวลาทั้งสิ้น 45 นาที ผลจากการเข้าสลายการชุมนุม มีรายงานผู้เสียชีวิต 4 คน

ความสูญเสียจริงปรากฏ

หลังจากการสลายการชุมนุมยุติไม่ถึง 10 ชั่วโมง มีกระแสข่าวยอดผู้เสียชีวิตพุ่งจำนวนมาก จนกระทั่งเวลา 17.30 น. วันที่ 26 ตุลาคม ที่ จ.ปัตตานี นายมานิตย์ สุธาพร รองปลัดกระทรวงยุติธรรม พญ.คุณหญิงพรทิพย์ โรจนสุนันท์ รองผู้อำนวยการสถาบันนิติวิทยาศาสตร์ กระทรวงยุติธรรม พล.ต.สินชัย นุตสถิตย์ รองแม่ทัพภาคที่ 4 ร่วมแถลงถึงกรณีผู้เสียชีวิตจากเหตุการณ์สลายการชุมนุมที่ สภ.ตากใบ จ.นราธิวาส โดยนายมานิตย์กล่าวว่า จากการขนส่งผู้ชุมนุมที่ถูกควบคุมตัวจาก สภ.ตากใบ มายังค่ายอิงคยุทธบริหาร ต.บ่อทอง อ.หนองจิก จ.ปัตตานี ปรากฏว่ามีผู้เสียชีวิตเพิ่มเติมอีก 78 รายอยู่ภายในรถบรรทุกทหาร (ไม่รวมกับที่เสียชีวิตในที่เกิดเหตุ 6 ราย รวมแล้วมีผู้เสียชีวิต 84 ศพ) สาเหตุวิเคราะห์ว่าเพราะสภาพร่างกายค่อนข้างอิดโรย เนื่องจากอยู่ในช่วงถือศีลอด ประกอบกับอากาศร้อน และอยู่ในรถอย่างแออัดเป็นเวลานาน ทำให้ขาดอากาศหายใจ

ในขณะที่ พ.ญ.คุณหญิงพรทิพย์กล่าวว่า ทั้ง 78 รายเป็นผู้เสียชีวิตระหว่างการขนส่ง ประมาณ 80% บอกได้ว่าขาดอากาศหายใจ ส่วนคนไข้ที่โรงพยาบาลปัตตานีรับไว้รักษาตัว 16 ราย เกิดจากการเบียดเสียดกัน ทั้งไม่ได้รับประทานอาหาร ขาดน้ำ สภาพอากาศร้อน

ส่วน พล.ต.สินชัยกล่าวว่า ยังไม่สามารถระบุได้ว่าการเสีย ชีวิตเป็นข้อผิดพลาดของใคร แต่ไม่ใช่การวิสามัญ เพราะเป็นการเคลื่อนย้ายตามปกติหลังจากควบคุมตัว ซึ่งเมื่อมาถึงค่ายก็พบว่ามีผู้บาดเจ็บและเสียชีวิตในรถ ซึ่งคงต้องตั้งคณะกรรมการศึกษาการขนย้าย เพื่อเป็นบทเรียนสำหรับอนาคต

คำชี้แจงของ คุณหญิงพรทิพย์

เมื่อเดินทางกลับมาถึงกรุงเทพฯ คุณหญิงพรทิพย์ ได้ชี้แจงสาเหตุการเสียชีวิตของผู้ต้องหาที่ร่วมชุมนุมประท้วงหน้า สภ.ตากใบ จ.นราธิวาส รวม 78ศพ โดยแสดงภาพศพที่เสียชีวิตจากการขาดอากาศหายใจ ซึ่งมีอาการเลือดออกใต้ตาขาว ลิ้นจุกปากใบหน้าเข้ม ลำตัวเป็นจุดดำจากการแตกของเส้นเลือด พ.ญ.คุณหญิงพรทิพย์กล่าวว่า การขาดอากาศหายใจอาจมีสาเหตุมาจากทางเดินหายใจอุดตัน ถูกกดทับที่ใบหน้า หรือถูกกดทับที่หน้าอก แต่ร่องรอยที่พบจากศพซึ่งมีฟองออกจากปากและจมูก ใกล้เคียงกับทฤษฎีของผู้ที่เสียชีวิตจากการถูกวางทับซ้อนกันหลายชั้น

ส่วนสภาพศพที่มีอาการชักเกร็งมีสาเหตุจากการขาดน้ำ ขาดอากาศ ทำให้เสียสมดุลของสารคัดหลังในร่างกาย มีอาการคล้ายฮีตสโตรก (Heat Stroke) ของทหารเกณฑ์ที่ถูกฝึกหนักท่ามกลางอุณหภูมิสูงเกิน 40 องศาเซลเซียส ส่วนบาดแผลที่พบทั้ง 78 ศพ มีเพียงบาดแผลถลอก และฟกช้ำจากการถูกทำร้าย ไม่ใช่บาดแผลฉกรรจ์จากการถูกยิ่งหรือถูกแทง โดยทั้ง 78 ศพ เสียชีวิตระหว่างเวลา 21.00-24.00 น.ของวันเกิดเหตุ

“หมอไม่ทราบล่วงหน้าว่าจะต้องลงไปชันสูตรศพจำนวนมาก นำทีมแพทย์นิติเวชติดตามไปเพียง 4 คน และไม่ได้เตรียมอุปกรณ์ไปเพื่อชันสูตรศพ เพราะได้รับการประสานให้ตรวจดีเอ็นเอ แต่เมื่อลงเครื่องบินที่หาดใหญ่เวลา 09.00 น. ถึงได้ทราบว่ามีผู้เสียชีวิต 78 ศพ โดยเป็นศพผู้ต้องหาที่ค้างอยู่ด้านในตัวรถ”

คุณหญิงพรทิพย์กล่าวอีกว่า สาเหตุของการเสียชีวิตส่วนใหญ่มาจากการขาดอากาศหายใจ ซึ่งร้ายแรงกว่าอาการฮีตสโตรก เพราะการขาดอากาศหายใจเพียง 5 นาทีก็ทำให้เสียชีวิตได้แล้ว ส่วนผู้ที่สำลักน้ำตายจากการอยู่ในน้ำเกิน 3 ชั่วโมง มีอยู่ 3 คน

ชาวไทยพุทธถูกลอบยิงทั่วนราฯ

ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ตั้งแต่เวลา 16.40 น.วันเดียวกัน ที่ จ.นราธิวาส เกิดเหตุคนร้ายลอบยิ่งชาวไทยพุทธหลายราย โดยรายแรกนายกุ่ย แช่อุ่ย อายุ 72 ปี ถูกยิงขณะกลับออกมาจากสวน บาดเจ็บสาหัส เหตุเกิดที่ อ.สุไหงปาดี ถัดมานายทา ทะขุ่ย อายุ 42 ปี และนางอำนวย ทะขุ่ย เป็นผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน พื้นที่ อ.สุดริน ถูกยิงบาดเจ็บสาหัสทั้งคู่เวลา 17.30 น. นายบุญศรี นาคบาตร อายุ 24 ปี ถูก ประกบยิงขณะขับจักรยานยนต์บนถนนในพื้นที่ อ.แว้ง บาดเจ็บเช่นกัน และช่วงค่ำ ยังมีวิทยุรายงานชาวไทยพุทธถูกยิงเข้ามาเป็นระยะ ตำรวจทุกพื้นที่เพิ่มความเข้มงวด เพราะช่วงหัวค่ำมีกลุ่มวัยรุ่นขับจักรยานยนต์ประมาณ 40 คัน ไปวนเวียนหน้า สภ.ตันหยง อ.เมือง จ.นราธิวาส

ผู้นำมุสลิมเชื่อนรกแตกแน่

เวลา 19.30 น. สำนักข่าวเอพีรายงานข่าวถึงการเสียชีวิตเพิ่มของผู้ชุมนุมประท้วงที่
อ.ตากใบ จ.นราธิวาส เป็นข่าวด่วนโดยเฉพาะปฏิกิริยาจากบรรดาผู้นามุสลิมในท้องถิ่นที่ กล่าวหาเจ้าหน้าที่ว่าทำเกินกว่าเหตุในการปราบปรามครั้งนี้ และอาจเป็นเหตุให้เกิดเหตุการณ์รุนแรงต่อเนื่องขึ้นเรื่อยๆ

นายอัลดุลราห์มาน อับดุลซามัด ประธานคณะกรรมการอิสลามจังหวัดนราธิวาส กล่าวกับเอพีว่า รู้สึกช็อกกับเหตุการณ์ครั้งนี้ที่มีผู้เสียชีวิตมากถึง 84 คน

“ผมบอกไม่ได้ว่าอะไรจะเกิดขึ้นต่อไป แต่โดยส่วนตัวแล้วผมเชื่อว่านรกแตกแน่นอน” นายอับดุลซามัดระบุ

เอพีย้ำว่าเหตุการณ์ครั้งนี้ถือเป็นเหตุการณ์เดี่ยวๆ ที่มีผู้เสียชีวิตมากที่สุด นับตั้งแต่เกิดเหตุการณ์ที่มัสยิดกรือเซะ เมื่อเดือนเมษายน 2547 ที่ผ่านมา

กรณียอดผู้เสียชีวิตพุ่งขึ้นสูงอย่างรวดเร็วในเหตุการณ์ปราบปรามการประท้วงของไทยกลายเป็นข่าวใหญ่ของสถานีโทรทัศน์ข่าวระดับโลกอย่างซีเอ็นเอ็นและบีบีซี โดยผู้สื่อข่าวซีเอ็นเอ็นรายงานสดการแถลงข่าวยอดผู้เสียชีวิตดังกล่าวเป็น ข่าวเบรกกิ้ง นิวส์ เมื่อเวลาประมาณ 18.30 น. ส่วนบีบีซี รายงานเป็นข่าวหัว หรือเฮดไลน์นิวส์ ในเวลาไล่เลี่ยกันอย่างไรก็ตามทั้งซีเอ็นเอ็นและบีบีซีต่างระบุว่า ยังต้องรอรายละเอียดเกี่ยวกับเหตุผลการเสียชีวิตเพิ่มมากขึ้นดังกล่าวจากทางการอีกครั้งหนึ่ง

นอกจากนี้สำนักข่าวต่างประเทศในไทยรายงานออกไปทั่วโลก โดยข่าวของรอยเตอร์เมื่อวันที่ 26 ตุลาคมนอกเหนือจากรายงานยอดผู้เสียชีวิตใหม่จากการแถลงของนายมานิตย์ สุธาพร รองปลัดกระทรวงยุติธรรมแล้ว ยังจับประเด็นความพยายามในการค้นหาอาวุธและควานหาตัวผู้บงการเหตุการณ์ดังกล่าว และอ้างความเห็นของนักวิเคราะห์ที่เกรงกันว่าความรุนแรงต่อเนื่องในพื้นที่ภาคใต้อาจทำให้พื้นที่ดังกล่าวกลายเป็นแหล่งเกณฑ์สมาชิกของกลุ่มก่อการร้ายระดับโลกอย่าง เจมาหอิสลามิยาห์ (เจไอ) หรือขบวนการอัลเคด้า

ด้านนายเอ็ดการ์ วาสเควซ โฆษกกระทรวงต่างประเทศสหรัฐ ออกมาเรียกร้องให้ไทยเร่งสอบสวนเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นเพราะเป็นเหตุการณ์ที่น่าสลดใจอย่างยิ่ง ซึ่งทางการของไทยต้องรับผิดชอบต่อวิธีการในการปฏิบัติต่อผู้ต้องหาในครั้งนี้ สหรัฐมีความเป็นห่วงกังวลต่อการสูญเสียชีวิตที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องทางภาคใต้ของไทย และหวังว่ารัฐบาลไทยจะสามารถจัดการกับสถานการณ์ที่เกิดขึ้นได้ โดยไม่ทำให้เกิดความตึงเครียดขึ้นอีก

โฆษกรัฐบาลแถลง3สาเหตุคนตาย

ที่ทำเนียบรัฐบาล นายจักรภพ เพ็ญแข โฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี แถลงผลการประชุม ครม.ว่า พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร นายกรัฐมนตรี กล่าวถึงเหตุการณ์สลายกลุ่มผู้ชุมนุมที่ สภ.อ.ตากใบ จ.นราธิวาส ว่า มีสื่อมวลชนบางส่วนรายงานข่าวคลาดเคลื่อนว่าเจ้าหน้าที่มุ่งทำร้ายผู้ชุมนุมประท้วง ซึ่ง ครม.มีความห่วงใยเกี่ยวกับความเข้าใจผิดในเรื่องนี้เพราะข้อเท็จจริงคือไม่มีการยิงปืนเข้าใส่ผู้ชุมนุมประท้วงแต่อย่างใด

การยิงปืนทั้งหมดเป็นการยิงขึ้นฟ้าเพื่อจัดระเบียบในภาวะที่สับสนอลหม่าน “ผู้ชุมนุมส่วนหนึ่งที่เสียชีวิตเกิดจาก 3 สาเหตุสำคัญ 1.ร่างกายของผู้ชุมนุมที่อ่อนเพลียเนื่องจากการถือศีลอดเมื่อต้องเผชิญกับสภาพแวดล้อมที่เบียดเสียด มีการขยับเขยื้อนด้วยความรุนแรง จึงทำให้เกิดการบาดเจ็บและเสียชีวิต 2.กลุ่มที่เสพยาเสพติด หรือสารบางอย่างที่อาจไม่ใช่ยาเสพติด แต่ทำให้ร่างกายอ่อนเพลีย ไม่สามารถครองสติได้ และ 3.อุบัติเหตุที่เกิดขึ้นระหว่างชุมนุมและสลายการชุมนุม”

ในการให้สัมภาษณ์สื่อมวลชน พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร นายกรัฐมนตรี ได้กล่าวกับสื่อมวลชน ว่าจากการสอบสวน จึงรู้วิธีการจัดว่าค่อนข้างจะมีรูปแบบ แบบไดเร็กต์เซล (จัดตั้งขายตรง) พอสมควร นอกจากนี้ในกลุ่มผู้ชุมนุมพบว่ามีการใช้สารเสพติดที่เป็นสารกระตุ้นประสาท หลายคนมีอาการเมา แต่ไม่มีกลิ่นสุรา คล้ายกับกรณีที่มัสยิดกรือเซะที่มีเด็กวัยรุ่นบางคนที่รับสารภาพว่า ถูกให้ดื่มน้ำที่อ้างว่าเป็นน้ำศักดิ์สิทธิ์ โดยไม่รู้ว่าเป็นยาทำให้ไม่รู้ตัวว่าทำอะไรไป

เหตุการณ์ครั้งนี้เชื่อว่าน่าจะมีการดึงเด็กและเยาวชนที่ไม่รู้และให้ดื่มยาทำให้เกิดความคะนอง ซึ่งกำลังสำรวจอยู่ว่ามีจำนวนเท่าไหร่ พบว่ามีอาการเมาตั้งแต่ตอนเช้าหลายคน “โดยเฉพาะอย่างยิ่งขณะนี้เป็นช่วงรอมฎอน การอดอาหารทำให้การดูดซึมยาประเภทนี้เร็วมาก เมื่อกินยาเข้าไปจะเกิดอาการเร็ว เนื่องจากท้องว่าง ยาประเภทนี้เป็นประเภทยากล่อมประสาท ผมเคยเห็นและเคยให้ส่งให้แพทย์ไปตรวจสอบ แต่จำชื่อยาไม่ได้ พวกนี้ซื้อจาก ร้านขายยาทั่วไป ที่ อ.หาดใหญ่ ก็มี เป็นยาเม็ดสีขาว ซึ่งได้ให้กระทรวงสาธารณสุขเฝ้าดู หากมีการขายยาประเภทนี้มากผิดปกติจะเข้าไปตรวจทั้งระบบ”

อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : ย้อน 20 ปี ตากใบ จากบันทึก ‘เครือมติชน’

ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
– Website : https://www.matichon.co.th