รู้จัก "ทิศ 6" มีอะไรบ้าง พร้อมแนวทางปฏิบัติตนต่อผู้อื่นในสังคม

ทิศ 6 คือ บุคคลประเภทต่างๆ มีทั้งหมด 6 ส่วน ซึ่งอยู่รอบตัวเรา และเป็นส่วนหนึ่งในสังคม เรื่องทิศ 6 เป็นธรรมเทศนาในพระไตรปิฎก ที่ปรากฏอยู่ในพระสูตรที่ชื่อว่า "สิงคาลกสูตร" ซึ่งพระพุทธเจ้าทรงกล่าวถึงวิธีการปฏิบัติตนต่อผู้อื่น ทั้งในทางโลกและทางธรรม โดยให้ความสำคัญกับบุคคลต่างๆ ที่เปรียบเสมือนทิศทั้ง 6 รอบตัวของเรา   

ทิศ 6 มีอะไรบ้าง แต่ละทิศมีความหมายว่าอย่างไร และหมายถึงใครบ้าง?

แม้ว่าครอบครัวจะเป็นหน่วยที่เล็กที่สุดในสังคม ที่มีส่วนในการปลูกฝังค่านิยม ถ่ายทอดวัฒนธรรม และแนวคิดต่างๆ แต่จริงๆ แล้วตามหลักพระพุทธศาสนายังมีคำสอนว่าด้วยเรื่องทิศ 6 ที่อธิบายถึงความสัมพันธ์ 6 ประการ ที่เราพึงมีต่อผู้อื่น สามารถนำมาใช้เป็นแนวทางในการปฏิบัติตนในชีวิตประจำวันได้

ทิศ 6 ประกอบ ด้วยบุคคล 6 ส่วน ซึ่งแบ่งเป็นทิศต่างๆ รอบตัว ดังนี้

1. ปุรัตถิมทิศ
หมายถึง ทิศเบื้องหน้า ได้แก่ บิดา และมารดา
- ข้อปฏิบัติ: บิดา และมารดา เป็นผู้ให้กำเนิด และให้ความอุปการะเราตั้งแต่แรกเกิด จึงควรให้ท่านอยู่ในทิศเบื้องหน้า ปฏิบัติต่อท่านด้วยการเลี้ยงดูแล ช่วยการงาน ประพฤติตนเป็นทายาทที่เหมาะสม เมื่อท่านล่วงลับไปแล้ว ก็ทำบุญอุทิศส่วนกุศลให้

2. ทักขิณทิศ
หมายถึง ทิศเบื้องขวา ได้แก่ ครู อาจารย์
- ข้อปฏิบัติ: ครูบาอาจารย์ ถือเป็นบุคคลที่สำคัญในการประสาทวิชาความรู้ อบรมสั่งสอน ให้เรามีความสามารถในการประกอบอาชีพ ต้องยกย่องท่านเป็นผู้แก่การกราบไหว้ ควรศึกษาความรู้จากท่านด้วยความเคารพ ระลึกคุณ เยี่ยมเยียนตามเหมาะสม

3. ปัจฉิมทิศ
หมายถึง ทิศเบื้องหลัง ได้แก่ สามี ภรรยา
- ข้อปฏิบัติ: สามี และภรรยา มีบทบาทในการสนับสนุน เกื้อหนุน และให้กำลังใจแก่กัน หากมีบุตรก็เป็นกำลังเสริมให้แก่กัน สามีควรยกย่องภรรยา ไม่กล่าวดูหมิ่น หรือนอกใจ ส่วนภรรยาก็มิควรนอกใจ ดูแลการงานในบ้านให้เรียบร้อย และช่วยรักษาสมบัติของสามี

4. อุตตรทิศ
หมายถึง ทิศเบื้องซ้าย ได้แก่ มิตรสหาย
- ข้อปฏิบัติ: มิตร คือผู้ที่ให้ความช่วยเหลือแก่เรา ให้ผ่านพ้นอุปสรรค และความยากลำบาก หากมีมิตรดีก็จะช่วยให้ประสบความสำเร็จได้ จึงควรซื่อสัตย์จริงใจต่อกัน มีน้ำใจ ไม่ละทิ้งในยามตกทุกข์ได้ยาก และให้ความนับถือในครอบครัวของอีกฝ่าย

5. เหฏฐิมทิศ
หมายถึง ทิศเบื้องล่าง ได้แก่ ลูกจ้าง กับนายจ้าง
- ข้อปฏิบัติ: ลูกน้องเป็นผู้ที่ช่วยเบากำลังเราในการปฏิบัติงานต่างๆ และเป็นที่มาของการช่วยสร้างทรัพย์สินเงินทอง จึงควรบำรุงด้วยเงินค่าจ้างตามกำลังความสามารถ จัดสวัสดิการ และวันหยุดพักผ่อนให้ ในขณะที่ลูกจ้างเองก็ต้องปฏิบัติงานให้เรียบร้อย นำความเมตตา และความดีของนายจ้างไปบอกเผยแพร่ได้

6. อุปริมทิศ 
หมายถึง ทิศเบื้องบน ได้แก่ พระสงฆ์ สมณพราหมณ์
- ข้อปฏิบัติ: สาวกและตัวแทนของพระพุทธเจ้า เป็นผู้นำทางสว่างทางจิตใจ ชี้ทิศที่ถูกต้อง สั่งสอนศีลธรรมให้ยึดถือปฏิบัติตาม จึงเป็นผู้ที่ควรอุปถัมภ์ คิดดี พูดดี และปฏิบัติดีต่อท่าน ให้การต้อนรับด้วยความเต็มใจ

เรื่องทิศ 6 ยังปรากฏอยู่ในหนังสือนวโกวาท ชุดเรียนนักธรรมตรี รวมถึงทิศ 6 พุทธวจน ซึ่งถือเป็นเรื่องพื้นฐานที่ควรรู้ บางครั้งผู้ที่ศึกษาก็อาจจดจำในลักษณะของรูป หรือแผนผังทิศ 6 เพื่อให้เห็นความสำคัญของบุคคลทั้ง 6 ส่วน นำไปสู่การปฏิบัติตน และอยู่ร่วมกับผู้อื่นอย่างถูกต้องเหมาะสมนั่นเอง

ข่าวอื่นที่เกี่ยวข้อง

• ภาษาอีสานน่ารู้ รวมคำศัพท์ในชีวิตประจำวัน จำไว้ใช้ม่วนอีหลี!
• เช็กอาการโควิดล่าสุด 2564 รอบใหม่สายพันธุ์อังกฤษและเบงกอล
• รวมฮิต 100 เพลงคาราโอเกะสนุกๆ ร้องทุกงาน มันทุกเพลง 2021

ตามข่าวก่อนใครได้ที่
- Website : www.thairath.co.th
- LINE Official : Thairath