กาแฟชนิดพิเศษ อีกทางเลือกหนึ่ง อนาคตกาแฟไทย

การปลูก กาแฟ ใน หมู่บ้านแม่จันใต้ อ.แม่สรวย จ.เชียงราย จุดเริ่มต้นก็คือทาง เกษตรพื้นที่สูง ได้นำต้นกล้า กาแฟ เข้ามาแจกให้ปลูกเมื่อ 30 ปีที่แล้ว จากเดิมใน หมู่บ้านแม่จันใต้ มีการปลูกฝิ่น เป็นพืชผิดกฎหมาย ทางเกษตรที่สูงและโครงการหลวงจึงเข้ามาสนับสนุนให้ปลูกกาแฟและพืชเมืองหนาวชนิดต่างๆ เช่น ต้นบ๊วย ต้นท้อ กาแฟ ทดแทนการปลูกฝิ่น ส่วนผลผลิตโครงการหลวงรับซื้อไว้ทั้งหมด รวมทั้งกาแฟก็รับซื้อเป็นผลเชอรี่ ทางโครงการหลวงก็นำไปแปรรูปและทำการตลาดเอง

แต่เมื่อเวลาผ่านไป…
ชาวบ้านเริ่มปลูกกันเยอะขึ้น จนตลาดที่มีก็รับไม่ไหว ชาวบ้านก็ต้องปรับตัวหาวิธีขายกาแฟกันเอง ช่วงแรกก็จะมีพ่อค้าจากในตัวเมืองเชียงราย หรือตัวเมืองเชียงใหม่ เข้ามารับซื้อ กาแฟ ที่เป็นผลเชอรี่ไปแปรรูป เป็นจำนวนเยอะๆ แล้วนำไปทำการตลาดเองอีกทีหนึ่ง.

พี่ชาญ หรือ สิรวิชญ์ สิริโชควัฒนกุล ผู้ก่อตั้ง JOSADO FARM เล่าให้อีจันตลาดแตกฟังว่า แต่ก่อนการเดินทางเข้า-ออก หมู่บ้านแม่จันใต้นั้นลำบากมาก เมื่อประมาณ 20 กว่าปีก่อน ยังไม่มีถนนคอนกรีตเข้าถึง เมื่องกาแฟมีผลผลิตมากขึ้น ก็ยังมองไม่เห็นว่าจะทำการตลาดกาแฟกันยังไง ลูกหลานในช่วงแรงจึงย้ายกันเข้าไปทำงานในเมือง ตัวผมเองเข้าไปทำงานในหัวเมืองต่างๆ ทั้งโรงงานอุตสาหกรรม หรือพนักงานออฟฟิศ ในประเทศไทย ถึง 16 ปี รู้สึกอิ่มตัว ไม่ชอบวิถีชีวิตในเมือง

จึงเริ่มมองหาเส้นทางใหม่ๆ ประจวบเหมาะกับพี่ชายทำกาแฟอยู่แล้ว ก่อนจะกลับมาทำเต็มตัว ผมช่วยพี่ชายกำการตลาดเมล็ดกาแฟที่เป็น สารกาแฟ (Green bean) ก่อนจะคั่ว ทำการตลาดให้พี่ชายอยู่ 2 ปีที่กรุงเทพฯ ได้เข้ามารู้จักว่าตลาดกาแฟมีทิศทางเป็นยังไง เราได้มองเห็นอนาคตกาแฟ ที่จะมาแทนที่การดื่มกาแฟแบบเก่า เมื่อ 7-8 ปีก่อนกระแส กาแฟชนิดพิเศษ เริ่มเข้ามาผมได้กลิ่นอายแบบนั้นจึงตัดสินใจทิ้งงานในเมือง กลับบ้านเพื่อทำกาแฟชนิดเศษ ที่จะเป็นอนาคตของ กาแฟ

กาแฟชนิดพิเศษ คือ?
คือกาแฟที่เน้นดื่มแบบไม่ปรุงแต่ง คือดื่มน้ำ กาแฟสด จะเป็นการชงแบบไหนก็ได้
แต่กาแฟสดและดี… ต้องผ่านกรรมวิธีแบบพิเศษ
นั้นก็คือ… การเพาะปลูก การเลือกสายพันธุ์ที่เหมาะสมกับพื้นที่ การบริหารจัดการสวน การเก็บเกี่ยว การแปรรูป รวมถึงการคั่วและการชง แล้วก็รสนิยมของคนดื่ม มันต้องเป็นไปในทางเดียวกันทั้งหมด ต้องมีองค์ความรู้ในทุกขั้นตอนถึงจะทำให้กาแฟ ออกมาเป็นกาแฟชนิดพิเศษได้

พี่ชาญ เล่าต่ออีกว่า ถ้าจะทำกาแฟต้องเป็นกาแฟชนิดพิเศษ และนั้นเป็นจุดเริ่มต้น ให้ผมกลับบ้านเพื่อหาองค์ความรู้ในการทำกาแฟชนิดพิเศษ และปลูกกาแฟในรูปแบบของอินทรีย์ โดยไม่ใช้สารเคมี ซึ่งก่อนหน้านี้ชาวบ้านมีแนวคิดว่าต้องใส่ปุ๋ยเคมีจะทำให้มีผลดก พอเก็บผลผลิตเสร็จ ก็ออกดอกต่อทำให้ ต้นกาแฟไม่ได้พัก อายุของต้นกาแฟสั้นลง สวนกาแฟของผมเน้นใช้อินทรีย์วัตถุที่เกิดขึ้นภายในสวน คือในสวนผมไม่ได้ปลูกเฉพาะกาแฟอย่างเดียว ผมก็จะปลูกรวมกับต้นไม้เมืองหนาว เช่น อโวคาโด บ๊วย ท้อ พลัม พลับ และมีไม้ยืนต้นที่เป็นต้นใหญ่ อยู่ร่องสวนในฤดูกาลผลัดใบ แล้วหล่นลงมาในสวนกาแฟแล้วย่อยสลายกลายเป็นอินทรีย์วัตถุแล้วต้นกาแฟก็สามารถเอาไปใช้ได้ ระบบนิเวศน์จะสร้างสมดุลของสวนเอง โดยไม่ต้องใช้สารเคมีใดๆเลย พวกแมลงที่เป็นศัตรูพืชก็จะมีอยู่บ้างแต่มีน้อย เพราะระบบนิเวศน์จะมีการบริหารจัดการภายในสวนเองได้

กระบวนเก็บเกี่ยว การแปรรูป ผมใช้หลักการสากลมาดูแลจัดการหลังการเก็บเกี่ยว ศึกษาต่ออีกว่าในเวทีนานาชาติ มีการแปรรูปกาแฟกันยังไง เพื่อให้รสชาติออกมาดี ทั้งหมดเป็นจุดเริ่มต้นศึกษากระบวนการคั่ว และกระบวนการชิมกาแฟเพื่อให้ได้รสที่ตอบสนองกับความต้องการของผู้บริโภค

ผู้บริโภคเริ่มเข้าใจว่า กาแฟที่ดีเป็นยังไง เริ่มแสวงหากาแฟที่ดีดื่มกัน นั่นก็คือกาแฟที่ผ่านกรรมวิธีอย่างพิเศษ ให้รสที่มีความเป็นฟรุตตี้ และไม่มีสารเคมี ตลาดนี้เริ่มขยายตัวเยอะขึ้น และจะมีเจ้าอื่นๆที่เข้ามาเล่นตลาดนี้ในอนาคตเพิ่มมากขึ้นเช่นกัน