4 สูตรเด็ด เพื่อความสำเร็จในการผลิตนมแพะคุณภาพ

แพะเป็นสัตว์เลี้ยงง่าย กินอาหารได้หลากหลาย ไม่ว่าจะเป็นหญ้า พืชตระกูลถั่ว หัวอาหาร และ ไม้พุ่มไม้ยืนต้นต่างๆ ตามนิสัยโดยธรรมชาติของแพะคือกินเก่ง สามารถกินใบไม้ตามพุ่มไม้ที่มีหนามได้ ทนทานต่อรสขม และมีนิสัยชอบกินใบไม้มากกว่าใบหญ้า ชอบเลือกกินอาหารที่อยู่สูงกว่าพื้นดิน ไม่ชอบกินอาหารชนิดเดียวเป็นเวลานานๆ และชอบกินหญ้าที่มีความสูงมากกว่า 10 นิ้ว การเลี้ยงแพะให้โตดีมีคุณภาพดี นอกจากการจัดการดูแลด้านสุขลักษณะอื่นๆ ต้องดีแล้ว สิ่งสำคัญสำหรับการเลี้ยงแพะก็คือ เรื่องอาหาร เพราะแพะเป็นสัตว์ที่ต้องการโปรตีนในการสร้างเนื้อและนมสูง ดังนั้นอาหารที่นำมาให้แพะกินต้องเน้นโปรตีนเป็นสำคัญ ซึ่งสิ่งที่จะขาดเสียไม่ได้ก็คืออาหารจากถั่ว เช่น ใบกระถิน ผิวถั่วเหลือง กากเต้าหู้

ยิ่งเป็นแพะนมด้วยแล้ว การจัดการเรื่องอาหารผู้เลี้ยงจึงควรให้ความสำคัญเป็นอันดับต้นๆ เพราะการขุนอาหารดี นอกจากจะทำให้แพะโตเร็ว แข็งแรงดีแล้ว ต้องทำให้เกิดคุณภาพน้ำนมและความสามารถในการผลิตน้ำนมที่ดีด้วย ต่อไปนี้เป็นสูตรเด็ดสำหรับการขุนแพะนม ที่ได้มาจากประสบการณ์ของเกษตรกรผู้เลี้ยงแพะโดยตรง ซึ่งการันตรีได้ว่าทำครบตามสูตรนี้จะได้น้ำนมแพะคุณภาพดีแน่นอน
 

4 สูตรเด็ด เพื่อความสำเร็จในการเลี้ยงแพะนม

สูตรที่ 1 : เพื่อให้ได้นมหอม หวาน มัน
จากประสบการณ์ของคุณสุกิจ กิตติชนธวัช เกษตรกรผู้มีความเชี่ยวชาญการเลี้ยงแพะนมคนเก่ง แห่งตำบลท่าแซะ อำเภอท่าแซะ จังหวัดชุมพร ที่มีมานานกว่า 6 ปี ทำให้รู้จักธรรมชาติของแพะนมได้ดีหลังจากศึกษาหาความรู้และหมั่นสังเกตุแพะว่าควรกินอาหารประเภทไหนที่แพะจะให้น้ำนมดี อาหารชนิดไหนกินแล้วแพะอิ่มนาน อาหารชนิดไหนแพะกินแล้วแข็งแรง อาหารชนิดไหนกินแล้วรักษาโรค จนได้มาเป็นสูตรอาหารที่ทำให้แพะกินแล้วจะเพิ่มคุณภาพน้ำนมที่ได้ให้มีความหอม หวาน มัน 100 %
สูตรอาหาร : เพิ่มความหอม หวาน มัน ให้นมแพะ
1.ก้านและใบกระถินสด 80%
2.เถาวัลย์สมุนไพร เช่น เถามะระขี้นก เถาไทร เถาชงโค เถาพาโหม ฯลฯ จำนวน 15%
3.ต้นข้าวโพดและกากถั่วเหลือง อย่างละ 2.5%
5.พรีมิกซ์(สามารถหาซื้อได้ที่ร้านขายอาหารสัตว์ทั่วไป) ครึ่งช้อนโต๊ะ
6.เกลือแกง ครึ่งช้อนโต๊ะ
วิธีการทำ : บดกระถินเถาวัลย์สมุนไพร ต้นข้าวโพดรวมกัน จากนั้นโรยด้วยกากถั่วเหลือง พรีมิกซ์ เกลือแกง ผสมคลุกเคล้าให้เข้ากันก่อนนำไปให้แพะกินเสริมวันละ 1 มื้อ ช่วงเวลา 18.00 น.-22.00 น. เพียงเท่านี้เกษตรกรผู้เลี้ยงแพะก็จะได้น้ำนมแพะที่มีความหอม หวาน มัน แล้วล่ะ

สูตรที่ 2 : เพิ่มปริมาณน้ำนม
สำหรับสูตรนี้ยังเป็นภูมิปัญญาจากคุณสุกิจ กิตติชนม์ธวัช จ.ชุมพร ที่ยืนยันว่าเป็นสูตรโปรตีนสูง ช่วยเพิ่มปริมาณน้ำนมให้แพะได้เป็นอย่างดี ทั้งยังหาวัตถุดิบได้ง่ายอีกด้วย
สูตรอาหาร :เพิ่มปริมาณน้ำนม โปรตีนสูง
1.ใบกระถินสดผ่านการบดสับแล้ว 50%
2.ใบปาล์มหมัก 10%
3.กากถั่วเหลือง 10%
4.เกลือแกง 5%
5.พรีมิกซ์(สามารถหาซื้อได้ที่ร้านขายอาหารสัตว์ทั่วไป) 5%
6.พืชอาหารสัตว์อื่นๆ ที่มีในท้องถิ่น เช่น พืชตระกูลถั่ว หญ้า และพืชอื่นๆ 20%
วิธีการทำ : ให้แพะกินวันละ 2 มื้อ มื้อละ 1 กิโลกรัม/ตัว อาหารสูตรนี้จะทำให้แพะมีสุขภาพแข็งแรง และให้น้ำนมได้มากขึ้นจากจากเดิม น้ำนมดิบที่ได้มีกลิ่นหอม คุณภาพดีกว่าเดิม

สูตรที่ 3 : เสริมสุขภาพให้แข็งแรง
เพื่อการผลิตน้ำนมแพะคุณภาพดี ๆ ไม่มีสารเคมีเจือปนจากการใช้ยาเข้ามารักษาโรคแพะที่อาจเกิดขึ้นได้ ดังนั้นคุณอนาวิน เปาะซู เกษตรกรผู้เชี่ยวชาญเรื่องการเลี้ยงแพะนม จาก ต.กระเสาะ อ.มายอ จ.ปัตตานี ได้ใช้สูตรนี้บำรุงสุขภาพแพะให้น้ำนม เพื่อให้แพะแข็งแรง นมแพะที่ได้มีคุณภาพดี ไม่มีสารตกค้างจากการใช้ยาเคมี ด้วยสูตรสมุนไพรดังต่อไปนี้
สูตรสมุนไพร : บำรุงสุขภาพแพะให้แข็งแรง
1. ฟ้าทะลายโจร
2. บอระเพ็ด
3. ลูกยอ
4. หัวขมิ้น
5. หัวข่า
6. ตะไคร้
7. หัวหอมแดง
8. หัวกระเทียม
9. หัวขิง
10. ลูกมะกรูด
หมายเหตุ : ใช้สมุนไพรทั้งหมดรวม 3 กิโลกรัม
11.กากน้ำตาลหรือน้ำตาลทรายแดง 1 กิโลกรัม
12. น้ำเปล่า 10 ลิตร
วิธีการทำ : นำสมุนไพรทั้งหมดมาสับหั่นเป็นชิ้นเล็กๆ แล้วนำไปหมักกับน้ำตาลทรายแดง และ น้ำเปล่า หมักแบบปิดฝาในที่ร่ม 1 เดือน เปิดฝากวนทุกๆ 3วัน แล้วนำไปผสมน้ำให้แพะกิน ในอัตราน้ำหมัก 20-30 ซีซี ผสมน้ำ 1 ลิตร ไปให้แพะกินทุกวัน

สูตรที่ 4 : ลดกลิ่นสาบในนมแพะ
ปัญหาในการผลิตนมแพะที่สำคัญ คือ กลิ่นสาบน้ำนม ซึ่งเป็นตัวทำให้คุณภาพของน้ำนมที่ได้ลดลง สำหรับการแก้ปัญหาเรื่องกลิ่นสาบนมแพะนี้มีเทคนิคง่ายๆ คือ
1. เน้นให้อาหารตามธรรมชาติและเสริมอาหารเม็ด รวมทั้งการให้หญ้าตามธรรมชาติเน้นเป็นหญ้าสมุนไพร เช่น หญ้าระหับ และต้องเป็นหญ้าในพื้นที่ไม่เคยใช้สารเคมี หรือสารกำจัดศัตรูพืช
2. โรงเรือนที่เลี้ยงต้องดูแลความสะอาดเสมอ และยกโรงเรือนเลี้ยงแพะให้สูงประมาณ 2 เมตร เพื่อไม่ให้นมแพะสัมผัสกับอุจาระแพะ ป้องกันไม่ให้นมแพะที่รีดออกมามีกลิ่นสาบ
3. อาบน้ำทำความสะอาดแพะนมสัปดาห์ละ 1 ครั้ง ในช่วงที่แพะให้นมหรืออาบน้ำให้แพะก่อนรีดนมวัวทุกครั้ง โดยเฉพาะบริเวณโคนหางจะเป็นจุดที่มีกลิ่นสาบมากสุด การอาบน้ำแพะนอกจากจะทำให้แพะสบายตัวแล้วยังจะช่วยกระตุ้นน้ำนมได้เป็นอย่างดี
ที่มา : คุณอนุชิต แท่นทอง ประธานกลุ่มวิสาหกิจชุมชนกลุ่มเลี้ยงแพะนม-แพะเนื้อ ต.นาเคียน อ.เมือง จ.นครศรีธรรมราช
ด้วย 4 สูตรเด็ดที่ได้มาจากประสบการณ์ตรงของผู้เลี้ยงแพะนม ดังกล่าวนี้ ทำให้การเลี้ยงแพะนมประสบความสำเร็จในเรื่องของการทำตลาดนมแพะคุณภาพดี ได้ไม่ยาก
เขียน/เรียบเรียงโดย : มินยดา อนุกานนท์