MIND: รู้จัก ‘Machiavellian Personality’ บุคลิกภาพแบบจอมมาร ชอบหลอกลวง วางแผน ใช้ประโยชน์จากคนอื่น อย่างไร้ศีลธรรม เพื่อประโยชน์ของตัวเอง
ทุกคนคงคุ้นเคยกับบุคลิกภาพแบบ หลงตัวเอง (Narcissism) และ จิตเภท (Psychopathy) กันมาบ้างแล้ว ซึ่งบุคลิกภาพทั้งสองนี้รวมอยู่ในหมวด The Dark Triad Personality หรือ เหล่าบุคลิกภาพด้านมืดของมนุษย์ที่คิดถึงแต่ตนเอง ปราศจากการเห็นอกเห็นใจผู้อื่น
แต่ยังมีอีกหนึ่งบุคลิกในหมวดนี้ ที่หลายคนอาจยังไม่เคยได้ยิน นั่นก็คือ ‘มาเคียเวลเลียน’ (Machiavellian) หรือเรียกว่า ‘บุคลิกภาพแบบจอมมาร’
โดย มาเคียเวลเลียน มีที่มาจากชื่อของ นิกโกโล มาเคียเวลลี (Niccoló Machiavelli) นักการทูต นักการเมืองและนักปรัชญาชาวอิตาลี ผู้เขียนหนังสือ ‘เจ้าผู้ครองนคร’ (The Prince) ที่เปรียบเสมือนคู่มือทางการเมืองของคนที่ต้องการขึ้นเป็นใหญ่เป็นโตเพื่อปกครองผู้คนให้อยู่ใต้อำนาจ โดยแนวคิดและวิธีการของผู้ปกครองในหนังสือนั้นล้วนไร้ซึ่งศีลธรรม จริยธรรม โดยสิ้นเชิง
หลังจากนั้นในปี 1970 นักจิตวิทยาอย่าง ริชาร์ด คริสตี (Richard Christie) และ ฟลอเรนซ์ ไกซ์ (Florence Geiss) ได้ระบุว่า
‘มาเคียเวลเลียน’ เป็นคำที่ใช้เรียกลักษณะบุคลิกภาพของคนที่เกี่ยวข้องกับการบงการ การหลอกลวงชักจูงคนอื่นให้คล้อยตามเพื่อสร้างผลประโยชน์ให้แก่ตนเอง รวมถึงมีทัศนคติที่เลือดเย็นและเหยียดหยามคนอื่นอยู่ตลอดเวลา
สามารถดูได้จากลักษณะต่อไปนี้ว่าใครมีแนวโน้มเป็น ‘มาเคียเวลเลียน’ บ้าง?
1 - เชื่อว่าตนเองเหนือกว่าผู้อื่น
2 - มีทัศนคติเชิงลบต่อทุกสิ่ง
3 - จัดลำดับความสำคัญของความสำเร็จ อำนาจ เงิน และชื่อเสียงเหนือสิ่งอื่นใด
4 - มุ่งเน้นเฉพาะเป้าหมายและความสนใจของตนเองเท่านั้น
5 - มีเสน่ห์และใช้คำเยินยอให้เกิดประโยชน์
6 - สร้างความปั่นป่วนหรือแสวงหาประโยชน์จากผู้อื่นเพื่อผลประโยชน์ของตนเอง
7 - ไม่มีความหวั่นไหวในการหลอกลวงหรือโกหกผู้อื่น
8 - มีปัญหาในการไว้วางใจผู้อื่น
9 - มีปัญหาด้านประสบการณ์ทางอารมณ์ ไม่สามารถเห็นอกเห็นใจผู้อื่นได้
10 - ไม่ผูกพันทางอารมณ์กับใคร บางคนถึงขั้นไร้ปฏิสัมพันธ์ทางสังคม
11 - แต่สามารถอ่านผู้คนและสถานการณ์ทางสังคม แล้วใช้ข้อมูลเชิงลึกนี้เพื่อประโยชน์ของพวกเขาได้
ทั้งนี้มักพบในผู้ชายมากกว่าผู้หญิง และมีความแตกต่างจากคนหลงตัวเองตรงที่พวกมาเคียเวลเลียนจะพยายามบรรลุเป้าหมาย โดยไม่ต้องการเป็นจุดสนใจเท่าไหร่นัก หรือพูดง่ายๆ ว่า ‘ชอบเป็นผู้ที่ชักใยอยู่เบื้องหลัง’ มากกว่านั่นเอง
“เมื่อคุณมีปฏิสัมพันธ์กับพวกเขา จะพบว่าพฤติกรรมของพวกเขามีเสน่ห์และน่าดึงดูด แต่คุณไม่เคยรู้สึกว่าสามารถ 'ใกล้ชิด' กับพวกเขาได้เลย” ดร.เบธานี คุก (Dr. Bethany Cook) นักจิตวิทยาคลินิก กล่าว
สำหรับสิ่งสำคัญที่สุดของคนที่มีบุคลิกแบบมาเคียเวลเลียนก็คือ ‘ความสมหวัง’ ของพวกเขา ไม่ว่าจะเป็นพลัง การสรรเสริญ หรือความรุ่งโรจน์รูปแบบอื่นตามที่พวกเขาให้คำจำกัดความ ซึ่งส่วนใหญ่แล้วมักจะเป็นตำแหน่งและอำนาจที่สามารถอยู่เหนือทุกคนได้ เนื่องจากพวกเขาจะสามารถชักจูงให้ผู้คนตอบสนองต่อสิ่งที่ตนเองต้องการ
แต่สำหรับมาเคียเวลเลียนบางคน ก็อาจไม่ได้เก่งในการใช้เล่ห์เหลี่ยมชักจูงใคร แต่อาจใช้กำลังในการได้มาในสิ่งที่ต้องการ แทนการเชิญชวนให้คนอื่นมาร่วมมือ ทำให้มีศัตรูมากมาย จนในที่สุดมาเคียเวลเลียนเองก็ถึงจุดตกต่ำได้เช่นเดียวกัน
ดังนั้น หากคุณสงสัยว่าเพื่อนร่วมงาน เจ้านาย สมาชิกในครอบครัว หรือคนที่คุณรัก แม้กระทั่งตัวเองก็ตาม มีบุคลิกแบบมาเคียเวลเลียน พฤติกรรมของพวกเขาอาจส่งผลกระทบต่อคุณได้
การดูแลตัวเองและความเป็นอยู่ที่ดีของคุณจึงเป็นสิ่งสำคัญ แล้วหาหนทางปรับปรุงพฤติกรรมเหล่านั้นให้เป็นมิตรมากขึ้น อย่างน้อยหากพวกเขาให้ความสนใจกับความรู้สึก หรือเริ่มเรียนรู้ที่จะเห็นอกเห็นใจผู้อื่นให้เป็น ก็อาจเป็นพัฒนาการที่ดี
แต่หากไตร่ตรองแล้วว่ากับบางคนเราไม่จำเป็นต้องใกล้ชิด อย่างเช่น เจ้านาย เพื่อนร่วมงาน ก็อาจพูดคุยกันเฉพาะเรื่องงาน หรือพาตัวเองออกมาจากสังคมนั้นด้วยการหางานใหม่
หรือหากสังเกตว่าเป็นตัวเราเองที่มีบางอย่างคล้ายๆ มาเคียเวลเลียน แล้วมันรบกวนใจ ลองขอความช่วยเหลือจากนักบำบัดที่เชี่ยวชาญด้านลักษณะบุคลิกภาพและความผิดปกติ พวกเขาสามารถช่วยให้คุณรับมืออย่างเหมาะสมได้