คำแนะนำจาก IMF ถึง Gen Z: เปิดวิธีรับมือเศรษฐกิจผันผวน-วิกฤต AI จ่อแทนที่งาน 40%

คริสตาลินา กอร์เกียวา กรรมการจัดการกองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) กล่าวสุนทรพจน์พิเศษในหัวข้อ “SHAPING TOMORROW: OPPORTUNITIES AND CHALLENGES FOR FUTURE GENERATIONS” ต่อนิสิต นักศึกษา และกลุ่มคนรุ่นใหม่ในประเทศไทย ณ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เมื่อวันที่ 5 มีนาคม 2569

โดยกอร์เกียวาระบุว่า โลกปัจจุบันได้เปลี่ยนผ่านจากยุคสมัยที่เคย ‘คาดการณ์ได้’ ไปสู่ยุคแห่ง ‘ความผันผวนรุนแรง’ พร้อมแบ่งปันประสบการณ์ส่วนตัวเพื่อเปรียบเทียบภาพความเปลี่ยนแปลง โดยระบุว่าในอดีตเส้นทางอาชีพของคนรุ่นก่อนมีความชัดเจนและเป็นเส้นตรง

แต่โลกวันนี้ถูกขับเคลื่อนด้วยแรงกดดันมหาศาลที่เกิดขึ้นพร้อมกัน ทั้งจากความตึงเครียดทางภูมิรัฐศาสตร์ การอุบัติขึ้นอย่างรวดเร็วของปัญญาประดิษฐ์ (AI) การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และวิกฤตโครงสร้างประชากร

IMF เปิด 3 กลยุทธ์คนรุ่นใหม่รับมืออนาคต

กอร์เกียวาได้ให้คำแนะนำ 3 ประการต่อคนรุ่นใหม่และภาคธุรกิจเพื่อความอยู่รอดในโลกอนาคต ได้แก่

• ความคล่องตัว (Agility): เตรียมพร้อมรับมือกับอัตราเร่งของการเปลี่ยนแปลงที่รวดเร็วขึ้นกว่าเดิม
• ความร่วมมือท่ามกลางความขัดแย้ง: แม้โลกจะมีความแตกแยก (Fragmentation) มากขึ้น แต่ก็มีความเชื่อมโยงกันมากขึ้นในเวลาเดียวกัน ทุกฝ่ายต้องเรียนรู้วิธีข้ามผ่านความตึงเครียดเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจ
• การปรับตัวในตลาดแรงงาน: คนรุ่นใหม่ต้องเตรียมพร้อมสำหรับ ‘อาชีพที่ยังไม่มีอยู่ในปัจจุบัน’ และต้องมีความยืดหยุ่นในการเคลื่อนย้ายงาน (Labor mobility) สูงกว่าคนรุ่นก่อน

เชื่อมั่นในศักยภาพมนุษย์และ Soft Power ของไทย

ท่ามกลางกระแสความกังวลเรื่อง AI จะเข้ามาแทนที่แรงงาน กอร์เกียวาแสดงความเชื่อมั่นว่า “จิตวิญญาณความเป็นชุมชนและการสร้างสรรค์ร่วมกันของมนุษย์เป็นสิ่งที่ไม่มีอะไรชนะได้” พร้อมชื่นชมสังคมไทยว่ามี ‘สายใยทางสังคม’ (Social Fabric) ที่แข็งแกร่งและมีความเห็นอกเห็นใจกัน ซึ่งเป็นต้นทุนทางวัฒนธรรมที่สำคัญ

เตือน 40% ของงานทั่วโลกจ่อถูก AI แทนที่

กอร์เกียวากล่าวอีกว่า จากงานวิจัยของ IMF ชี้ว่า ประการแรก AI ไม่ใช่เรื่องของอนาคต แต่ AI อยู่ที่นี่แล้ว และไม่ได้อยู่เพียงชั่วคราว แต่จะขยายบทบาทเข้ามาอยู่ในชีวิตและระบบเศรษฐกิจของเรามากขึ้น ดังนั้น การก้าวให้ทันเทคโนโลยีจึงสำคัญกว่าการปล่อยให้ตัวเองล้าหลัง

ประการที่สอง AI มีศักยภาพมหาศาลในการดิสรัปต์ (Disrupt) ตลาดแรงงาน จากการคำนวณของ IMF พบว่าในอีกไม่กี่ปีข้างหน้า ตำแหน่งงานกว่า 40% ทั่วโลกจะถูกยกระดับหรือถูกแทนที่โดย AI ซึ่งสัดส่วน 40% นี้เปรียบเสมือน ‘คลื่นสึนามิ’ ที่พัดเข้าถล่มตลาดแรงงาน

ประการที่สาม จากการศึกษาผลกระทบของ AI ต่อตลาดแรงงาน พบทั้งข่าวดีและข่าวที่น่ากังวล

โดยข่าวดีคือ IMF เริ่มเห็นการยกระดับตำแหน่งงาน ที่ทำให้ค่าตอบแทนที่สูงขึ้น โดยเมื่อผู้คนมีรายได้มากขึ้นก็มักจะใช้จ่ายในธุรกิจบริการ เช่น ร้านอาหาร ฟิตเนส หรือการเดินทาง ซึ่งช่วยสร้างงานในภาคบริการเพิ่มขึ้น ผลกระทบโดยรวมในปัจจุบันต่อโอกาสการจ้างงานจึงยังคงเป็นบวกเล็กน้อย

อย่างไรก็ตาม ข่าวร้ายคืองานที่ถูกแทนที่มักเป็นงานที่เคยให้ค่าตอบแทนดี นอกจากนี้ งานที่หายไปหลายตำแหน่งมักเป็นตำแหน่งงานแรกเริ่มของเยาวชน (Entry-level) เนื่องจากเป็นงานลักษณะซ้ำเดิม (Routine tasks) ที่ AI สามารถทำแทนได้โดยอัตโนมัติ จึงเป็นเรื่องยากขึ้นสำหรับคนรุ่นใหม่ที่จะหาที่ยืนในระบบเศรษฐกิจที่ได้รับผลกระทบจาก AI อย่างรุนแรง

“แม้ AI จะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตและอาจช่วยกระตุ้นการเติบโตของเศรษฐกิจโลกได้เกือบ 1% แต่ AI ก็กำลังปรับเปลี่ยนโครงสร้างตลาดแรงงานอย่างสิ้นเชิง” กอร์เกียวากล่าว

พร้อมทิ้งท้ายว่า “การจะรับมือกับโลกยุคใหม่ได้ หนึ่ง ต้องเป็นคนเปิดกว้าง (Open-minded) มุ่งเน้นไปที่การหาทางออก และร่วมมือกับผู้อื่น และ สอง ต้องรักษาทัศนคติเชิงบวกเอาไว้ โดยสิ่งหนึ่งที่ดิฉันกังวลเกี่ยวกับคนรุ่นใหม่ในตอนนี้ คือความรู้สึกว่า AI กำลังจะเข้ามาแทนที่ จนนำไปสู่ความคิดแง่ลบและการมองโลกในแง่ร้าย ขออย่าให้สิ่งนั้นเกิดขึ้นกับพวกคุณ”