8 กุมภาพันธ์ The Momentum กา ‘เห็นชอบ’ ให้มีรัฐธรรมนูญฉบับใหม่
จนถึงวันนี้ เรื่องการลงประชามติให้มีรัฐธรรมนูญ 2560 เงียบกว่ากระแสการเลือกตั้งไปโดยสิ้นเชิง
ส่วนหนึ่งคือเริ่มจากความ ‘ไม่เชื่อ’ ไม่เชื่อว่าจะแก้รัฐธรรมนูญ 2560 ได้จริง เพราะก่อนหน้านี้ทุกครั้งที่จะแก้ และทุกคนที่จะแก้ล้วนตกหลุมพราง เผชิญกับค่ายกลที่ฝ่ายชนชั้นนำวางไว้ให้รัฐธรรมนูญ 2560 เป็นรัฐธรรมนูญที่แก้ยากที่สุด
กับอีกส่วนหนึ่งคือองคาพยพของ 'อำนาจเดิม' พยายามจะปกป้องรัฐธรรมนูญนี้อย่างสุดหัวใจ
ตอนผมทำข่าวใหม่ๆ เมื่อ 10 ปีที่แล้ว ชื่อที่น่าขบขันที่สุดก็คือ ฝ่ายคณะรัฐประหารและองคาพยพ ต่างเรียกรัฐธรรมนูญฉบับนี้ว่า ‘รัฐธรรมนูญปราบโกง’
เมื่อ 10 ปีที่แล้ว รัฐธรรมนูญฉบับนี้เกิดขึ้นภายใต้ความฝันในการสร้างระบอบการเมืองแบบใหม่ ด้วยความเชื่อว่า หากมีแก่นกลางเป็นรัฐธรรมนูญที่ดี เราจะได้นักการเมืองที่ดี ได้ระบบการเมืองใสสะอาด มีแต่ ‘คนดี’ เต็มบ้านเต็มเมือง เพราะทหารได้ออกแบบระบบที่ดีที่สุดไว้แล้ว
แต่ความเป็นจริงประจักษ์ชัด 10 ปีผ่านไป อันดับการทุจริตคอร์รัปชันของประเทศนี้ย่ำแย่ลง คุณภาพนักการเมืองยิ่งตกต่ำ ไม่นับรวมเรื่องเทาๆ ที่มากขึ้นเรื่อยๆ กัดกินไปทุกวงการ สส.หลายคนทำหน้าที่ในสภาฯ โดยที่พัวพันกับขบวนการพนันออนไลน์ รัฐมนตรีบางคนทำหน้าที่ในคณะรัฐมนตรีโดยที่พัวพันกับขบวนการสแกมเมอร์ วงการตำรวจยังเต็มไปด้วยการซื้อขายตำแหน่ง อาคารขององค์กรอิสระ องค์กร ‘คนดี’ ภายใต้รัฐธรรมนูญ 2560 พังพินาศลงจากเหตุแผ่นดินไหว ท่ามกลางเรื่องอื้อฉาวพัวพันอยู่เต็มไปหมด
เรื่องที่น่าหดหู่ใจก็คือ 10 ปีหลังจากรัฐธรรมนูญปราบโกง ตัวเลข 30% ยังเป็นตัวเลขมาตรฐานของ ‘เงินทอน’ ในระบบราชการ
และในอีกด้านหนึ่ง รัฐธรรมนูญ 2560 ยังสร้างความอ่อนแอในระบบการเมืองอย่างเห็นได้ชัดเจน
ในรอบ 10 ปีที่ผ่านมา มีพรรคการเมืองถูกยุบเต็มไปหมด พรรคไทยรักษาชาติ พรรคอนาคตใหม่ พรรคก้าวไกล ถูก ‘ฆ่า’ ด้วยข้อหาที่เป็นเรื่องตลกขบขันในสายตาคนนอก นายกรัฐมนตรี 2 คน ถูกปลดออกจากตำแหน่งด้วยข้อหา ‘ผิดจริยธรรมร้ายแรง’ เพื่อหาระบบการเมืองที่เอื้อประโยชน์ให้ ‘พวกเขา’ มากที่สุด
รัฐธรรมนูญฉบับเดียวกันนี้ ยังทำให้เราได้สมาชิกวุฒิสภาที่เกิดจากการ ‘ฮั้ว’ ครั้งมโหฬาร สว.กว่า 160 คน โหวตไปในทิศทางเดียวกันหมด และกำลังส่งคนที่อยู่ภายใต้บล็อกเดียวกัน ไปอยู่ในองค์กรอิสระ ทำหน้าที่ชี้เป็นชี้ตายการเมืองไทย และสร้างระบบการเมืองให้เป็น ‘ของเขา’ โดยสมบูรณ์
รัฐธรรมนูญ 2560 ไม่ได้มีเพื่อปราบโกง แต่มีไว้เพื่อปราบฝ่ายตรงข้าม รัฐธรรมนูญ 2560 ไม่ได้มีไว้เพื่อสร้างระบบการเมืองที่ดี ที่ประชาชนสามารถใช้อำนาจของตัวเองได้โดยตรง หากแต่สร้างระบบการเมืองที่ ‘ปลอดภัย’ สำหรับพวกเขามากที่สุด เพื่อรักษาอำนาจจารีตให้คงอยู่ได้อย่างมั่นคงชั่วฟ้าดินสลาย
คำถามก็คือเราอยากอยู่ในประเทศแบบนี้จริงหรือ
เมื่อรัฐบาล อนุทิน ชาญวีรกูล ตัดสินใจยุบสภาฯ ‘คว่ำ’ การแก้ไขรัฐธรรมนูญ ผ่านการคงเสียงสมาชิกวุฒิสภาในการโหวต หักกับพรรคประชาชนที่เลือกอนุทินมาเป็นนายกฯ ด้วยเหตุนี้ ปิดประตูบานหนึ่งไป แต่อย่างน้อยได้เปิดประตูบานใหม่อีกบาน
ประตูบานใหม่ให้ประชาชนลงประชามติ ‘เห็นชอบ’ ให้มีรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ แทนรัฐธรรมนูญฉบับเดิม จึงเป็นโอกาสเล็กๆ ท่ามกลางความมืดมนของประเทศนี้
ไม่ว่าการลงประชามติจะถูกทำให้ยุ่งยากเพียงใด การให้ข้อมูลกับประชาชนจะถูกทำให้ ‘สุ่มเสี่ยง’ ผิดกฎหมายมากแค่ไหน แต่เรายืนยันว่ารัฐธรรมนูญ 2560 ควรต้องเขียนใหม่
ประชาชนประเทศนี้มีสิทธิที่จะได้รัฐธรรมนูญฉบับใหม่ที่เป็นของตัวเองจริงๆ และต้องมีฟังก์ชันทั้ง ‘ปราบโกง’ และสร้างระบบการเมืองที่ประชาชนมีสิทธิมีเสียง สะท้อนความต้องการของตัวเอง เลือกผู้แทนที่มาจากตนเองจริงๆ
ใช่ หนทางข้างหน้ายังอีกยาวไกล และในทุกขั้นตอนข้างหน้า มีความเป็นไปได้สูงที่ ‘พวกเขา’ จะพยายามปู้ยี่ปู้ยำ รุมสกรัมรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ให้เลวร้ายลงกว่าที่ควรจะเป็น เพราะในระบอบประชาธิปไตยแบบไทย ยังมีสิ่งแปลกปลอมอย่างวุฒิสภาและองค์กรอิสระ ที่ถูกออกแบบมาเพื่อปกป้องรัฐธรรมนูญ 2560 อย่างแข็งขัน
แต่ถึงอย่างนั้น การลงประชามติ ‘เห็นชอบ’ ให้มีรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ ก็ยังดีกว่าการยอมจำนน ยังดีกว่าการยอมรับว่า ประเทศนี้ควรถูกปกครองด้วยกติกาที่เขียนขึ้นเพื่อคนบางกลุ่ม และยังดีกว่าการอยู่เฉยๆ ปล่อยให้ระบอบการเมืองที่บิดเบี้ยวนี้กลายเป็นเรื่องปกติ
เพราะหากไม่กาเห็นชอบ เราจะต้องอยู่กับรัฐธรรมนูญฉบับนี้ต่อไป อยู่กับระบบการเมืองที่ปิดทางประชาชน อยู่กับอำนาจที่ไม่ต้องรับผิด และอยู่กับอนาคตที่ถูกออกแบบไว้แล้วว่า ประชาชนไม่มีวันเป็นเจ้าของประเทศนี้อย่างแท้จริง
การกา ‘เห็นชอบ’ ไม่ได้หมายความว่า เรามั่นใจว่ารัฐธรรมนูญฉบับใหม่จะออกมาดี แต่หมายความว่า เราปฏิเสธที่จะยอมรับรัฐธรรมนูญฉบับนี้อีกต่อไป
และในประเทศที่ความหวังถูกบีบให้เล็กลงทุกวัน การไม่ยอมจำนน คือจุดเริ่มต้นที่สำคัญที่สุดแล้ว