'ประวัติสังเขป อุตสาหกรรมสแกมข้ามชาติในเอเชีย' (5)
โดย เกษียร เตชะพีระ
‘ประวัติสังเขป
อุตสาหกรรมสแกมข้ามชาติในเอเชีย’ (5)
แผนที่กูเกิ้ลแสดงที่ตั้งบ่อนกาสิโนถูกกฎหมาย (ทางซ้าย) กับแผนที่แสดงบริเวณที่ตั้งหมู่ตึกสแกม 53 แห่ง (ทางขวา) ตามรายงานข่าวของ Nikkei Asia ซึ่งอิงข้อมูลจากรายงานขององค์การนิรโทษกรรมสากล (https://www.amnesty.org/en/documents/asa23/9447/2025/en/) สะท้อนลักษณะทับซ้อนพ้องพานและเกี่ยวเนื่องแนบชิดของบ่อนกาสิโนถูกกฎหมายกับอุตสาหกรรมสแกมออนไลน์โดยผ่านธุรกิจพนันออนไลน์เป็นตัวกลางในกัมพูชา
เรื่องมันกลายมาเป็นเช่นนี้ได้ยังไง?…..
อุตสาหกรรมการพนันมีประวัติความเป็นมายาวนานในกัมพูชา แรกเริ่มเดิมทีภายใต้ระบอบอาณานิคมฝรั่งเศส กัมพูชาไม่มีกาสิโน จนกระทั่งสิ้นสงครามโลกครั้งที่สอง หลังผ่านการต่อสู้เรียกร้องเอกราชของชาวกัมพูชา และเจรจาต่อรองกัน ฝรั่งเศสก็ยอมมอบอิสรภาพให้กัมพูชาบางส่วนเมื่อปี 1949 ในปีนั้นเองรัฐบาลกัมพูชาก็อนุมัติ ให้เปิดบ่อนกาสิโนที่บริหารจัดการโดยรัฐขึ้นในพนมเปญเป็นครั้งแรก ในช่วงปีถัด ๆ มา มีการเปิดบ่อนกาสิโนเพิ่มขึ้น แถบภูเขาโบกอร์ จังหวัดกัมปอต อันเป็นสถานที่ท่องเที่ยวตากอากาศยอดนิยมในหมู่เจ้านายราชวงศ์และชนชั้นนำผู้มั่งคั่งของกัมพูชา รวมทั้งบ่อนต่างๆ ในกรุงพนมเปญและเมืองสีหนุวิลล์ด้วย
ธุรกิจการพนันหยุดชะงักไปร่วมสองทศวรรษในช่วงสงครามกลางเมือง (1970-75), การปกครองของเขมรแดง (1975-79), และการยึดครองของเวียดนาม (1979-89) เมื่อรัฐบาลหลังจากนั้นเริ่มเดินนโยบายเปิดประเทศปฏิรูป เศรษฐกิจตามแนวทางเสรีนิยมใหม่ในทศวรรษ 1990 ก็มีการผ่อนปรนข้อจำกัดหวงห้ามเรื่องการพนันอันนำไปสู่การปรากฏตัวใหม่ของอุตสาหกรรมบ่อนกาสิโน (Teri Shaffer Yamada, “Phnom Penh’s NagaWorld Resort and Casino”, Pacific Affairs, 90: 4 (2017), https://www.jstor.org/stable/44874717)
หลังการเลือกตั้งที่จัดโดยสหประชาชาติเมื่อปี 1993 รัฐบาลใหม่ของกัมพูชาก็ลงนามในสัญญาอภิมหาโครงการพัฒนาสถานท่องเที่ยวตากอากาศกับบ่อนกาสิโนครบวงจรบนเกาะแห่งหนึ่งนอกชายฝั่งจังหวัดสีหนุวิลล์ออกไป ว่ากันว่าสัญญานี้มีเนื้อหาออกใบอนุญาตให้เปิดบ่อนพนันได้ยาวนานถึง 70 ปีแถมให้อภิสิทธิ์ผูกขาดบ่อนพนันทั่วประเทศกัมพูชาเป็นเวลา 20 ปีแก่กลุ่มทุนมาเลเซีย Ariston Inc. คู่สัญญาด้วย อย่างไรก็ตาม โครงการนี้พับไปเพราะการทะเลาะเบาะแว้งในหมู่ผู้นำกัมพูชาและแรงคัดค้านจากชาวบ้านท้องถิ่น (https://english.cambodiadaily.com/2005/08/15/malaysian-firm-govt-abandon-mega-projects/)
การเจรจาต่อรองกันใหม่สืบต่อมาเปลี่ยนเป็นให้บริษัทลูกของ Ariston Inc. ในกัมพูชา อันได้แก่ NagaWorld Ltd. ได้ใบอนุญาตดำเนินธุรกิจกาสิโนต่อไปแต่ย้ายที่ตั้งบ่อนใหม่ไปยังกรุงพนมเปญแทนโดยในระยะเริ่มแรกบ่อนพนัน ตั้งอยู่บนแพขนานใหญ่ซึ่งทอดสมออยู่บนแม่น้ำโตนเลสาบในเมืองหลวงนั่นเอง ถึงปี 2003 บ่อนก็ย้ายไปตั้งในอาคารใหม่ใจกลางกรุงพนมเปญซึ่งขยับขยายกลายเป็นบ่อนกาสิโนยักษ์ครบวงจรสองแห่งของ NagaWorld ริมแม่น้ำโตนเลสาบในปัจจุบัน มีการปรับแก้สัญญาให้อภิสิทธิ์ผูกขาดบ่อนพนันแก่ NagaWrold เฉพาะในกรุงพนมเปญและรัศมี 200 กม. โดยรอบ แต่ขยายเวลาออกไปถึงปี 2045
กฎหมายปราบปรามการพนันของกัมพูชาปี 1996 ห้ามพลเมืองกัมพูชาเล่นการพนันไม่ว่าที่ใดก็ตามในอาณาเขตของประเทศ อีกทั้งห้ามการพนันทุกชนิดยกเว้นที่ได้รับอนุญาตจากรัฐบาล แน่นอนว่านี่ไม่ครอบคลุมทัวริสต์นัก พนันที่ทางการกัมพูชาถือเป็นแหล่งทำรายได้เข้าประเทศ และฉะนั้นจึงได้ออกใบอนุญาตเปิดบ่อนพนันเพิ่มมากขึ้นนอกกรุงพนมเปญออกไป โดยเฉพาะที่เมืองสีหนุวิลล์ จังหวัดพระสีหนุ, เมืองปอยเปต จังหวัดบันทายมีชัย และเมืองโอร์เสม็ด จังหวัดอุดรมีชัย บริเวณชายแดนติดกับไทย, รวมทั้งเมืองบาเวต จังหวัดสวายเรียง ติดชายแดนเวียดนาม
เหล่านี้ส่งผลให้เมื่อปี 2019 ก่อนโควิด-19 ระบาดใหญ่ทั่วโลกนั้น มีบ่อนกาสิโนที่ได้ใบอนุญาตทั่วประเทศ กัมพูชาถึง 163 แห่ง โดย 91 แห่งตั้งอยู่ที่เมืองสีหนุวิลล์ ทั้งหมดจ่ายภาษีรายได้เข้ารัฐรวมกันสูงสุดถึง 85 ล้าน US$ แม้ว่าบ่อนกาสิโนหลายแห่งต้องปิดไปช่วงโควิด-19 แต่อุตสาหกรรมการพนันก็กลับมาคึกคักใหม่จนจำนวนบ่อนกาสิโนถูกกฎหมายที่เปิดดำเนินการในกัมพูชาไต่กลับขึ้นไปถึง 178 แห่ง และจ่ายภาษีรายได้ให้รัฐ 63.1 ล้าน US$ เมื่อปีที่แล้ว (2024 เพิ่มขึ้น 80% เมื่อเทียบกับภาษีรายได้จากบ่อนพนันของปี 2023 ตามข้อมูลจากคณะกรรมาธิการบริหารจัดการการพนันเชิงพาณิชย์แห่งกัมพูชาหรือ Commercial Gambling Management Commission of Cambodia https://agbrief.com/news/cambodia/09/01/2025/cambodia-sees-85-percent-leap-in-gaming-tax-revenue-in-2024/)
พร้อมกับภาษีรายได้ที่ไหลมาเทมาให้ทางการกัมพูชา ปัญหาต่างๆ ก็โผล่ตามเช่นกัน โดยเฉพาะบ่อนเถื่อน และภาษีรั่วไหลเก็บได้ไม่เต็มเม็ดเต็มหน่วย มันถูกซ้ำเติมให้หนักหนายิ่งขึ้นเนื่องจากกัมพูชาขาดกฎหมายกำกับดูแล การบริหารจัดการกาสิโนที่กว้างขวางครอบคลุมและการปรากฏขึ้นของการพนันออนไลน์ ซึ่งยิ่งทำให้การกำกับดูแล และตามเก็บภาษียากเย็นเข้าไปอีก (https://southeastasiaglobe.com/show-me-the-money/) ในที่สุดเมื่อ เดือนพฤศจิกายน 2020 ทางการกัมพูชาก็ตรากฎหมายว่าด้วยการบริหารจัดการสถานที่ตากอากาศและการพนันเชิงพาณิชย์แบบบูรณาการออกมาเพื่อการนี้ (https://www.theiaga.org/cambodia—law-on-the-management-of-integrated-resorts-and-commercial-gambling)
แต่ข้อที่น่าแปลกใจยิ่งกว่าสำหรับผู้คนมากหลายก็คือ คำประกาศก่อนหน้านั้นของนายกรัฐมนตรีสมเด็จอัครมหาเสนาบดีเดโช ฮุน เซน (https://www.silpa-mag.com/history/article_18961) เมื่อ 18 สิงหาคม 2019 ว่ารัฐบาลกัมพูชาจะหยุดการออกใบอนุญาตใหม่ให้แก่การพนันออนไลน์ จะไม่ต่ออายุให้บรรดาใบอนุญาตที่ออกไป แล้วและปราบปรามการพนันออนไลน์เถื่อนทั้งหลายด้วย! (https://vodenglish.news/no-new-licenses-for-online-gambling-hun-sen/)
(อ่านต่อสัปดาห์หน้า)
อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : ‘ประวัติสังเขป อุตสาหกรรมสแกมข้ามชาติในเอเชีย’ (5)
ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
– Website : https://www.matichon.co.th/weekly