เปิดสูตรคำนวณ “บำนาญชราภาพ” ประกันสังคม แบบใหม่ CARE ม.33, 39 เกษียณแล้วได้เงินเท่าไร?
วันที่ 11 มีนาคม 2568 หลังจากที่คณะกรรมการประกันสังคม หรือ บอร์ดประกันสังคม ที่มี นายบุญสงค์ ทัพชัยยุทธ์ ปลัดกระทรวงแรงงาน เป็นประธานบอร์ดประกันสังคม เห็นชอบรับหลักการปรับสูตร บำนาญชราภาพ ให้กับผู้ประกันตนทุกมาตรา ทั้งมาตรา 33 และมาตรา 39 โดยใช้สูตรสูตรบำนาญแบบ CARE (Career-Average Revalued Earnings) ซึ่งได้มอบหมายให้สำนักงานประกันสังคมกลับไปทำรายละเอียดเพิ่มเติม และคาดว่าจะเริ่มทยอยมีผลพร้อมการปรับขึ้นค่าจ้างในเดือนมกราคม ปี 2569 ปีละ 100,000 คน จากทั้งหมดที่มีผู้ประกันตน 800,000 คน
โดยสำนักงานประกันสังคมระบุถึงการปรับสูตรบำนาญให้กับผู้ประกันตนทุกมาตราว่า ได้ทำการศึกษาสูตรบำนาญแบบ CARE (Career-Average Revalued Earnings) หรือ “เฉลี่ยตลอดการทำงาน ปรับเป็นค่าเงินปัจจุบัน” มาตั้งแต่ปี 2563 โดยร่วมกับองค์การแรงงานระหว่างประเทศ (ILO) เพื่อสร้างความเป็นธรรมด้านบำนาญให้แก่ผู้ประกันตนทุกกลุ่ม
สำนักงานประกันสังคมระบุอีกว่าการปรับสูตรนั้น เพื่อแก้ปัญหาของผู้ประกันตนมาตรา 33 ที่ย้ายมาเป็นมาตรา 39 แล้วได้เงินบำนาญชราภาพต่ำกว่าความเป็นจริง ให้สามารถดำรงชีพได้แม้อัตราเงินเฟ้อจะเปลี่ยนแปลงไป กทั้งทำให้ผู้ประกันตนมาตรา 33 ได้รับเงินบำนาญชราภาพเพิ่มขึ้น สอดคล้องกับแผนการปรับฐานเพดานค่าจ้างปี 2569 (เพดานใหม่ 17,500 บาท จะถูกนำมาคำนวณเพิ่มบำนาญให้ทันที)
จากประเด็นดังกล่าว ทำให้หลายคนความสนใจรายละเอียดสูตรคำนวณ "บำนาญชราภาพ" ประกันสังคม มากขึ้นว่าสูตรใหม่มีความแตกต่างจากสูตรเดิมอย่างไร และเงื่อนไขของการรับบำนาญชราภาพเป็นอย่างไร"การเงินธนาคาร" จึงได้สรุปรายละเอียดสำคัญดังนี้
สูตร "บำนาญชราภาพ" ประกันสังคมแบบเดิม
สำหรับผู้ประกันตนมาตรา 33 นั้น ในทุกเดือนผู้ประกันตนจ่ายเงินประกันสังคมทุกเดือนที่อัตรา 5% สูงสุดไม่เกิน 750 บาท ในเงินจำนวนนี้กว่า 450 บาท ถูกจัดสรรเเป็นเงินสงเคราะห์บุตรและเงินออมชราภาพ ไม่ว่าจะเป็นเงินบำเหน็จ (ผู้ประกันตนได้เงินที่ส่งคืน + ดอกเบี้ย) หรือบำนาญ (รับเงินทุกเดือน จ่ายตลอดชีวิต 3,000 บาทต่อเดือน หรือสูงสุด 5,250 บาทต่อเดือน) ส่วนที่เหลือจะถูกนำไปสบทบกองทุนสิทธิต่างๆ เช่น การรักษาพยาบาล และกรณีว่างงาน
ขณะที่ผู้ประกันตนจ่ายเงิน 750 บาท ฝ่านนายจ้างจะสมทบให้ 750 บาท รวมสองฝ่าย 1,500 บาท เงินสมทบแต่ละฝ่ายจะถูกนำไปจัดสรรตามสัดส่วนเดียวกันเข้ากองทุนประกันสังคม โดยมีรัฐบาลจ่ายสมทบอีก 2.75%
ซึ่งจากสัดส่วนดังกล่าวจะพบว่าเงินประกันสังคมที่ผู้ประกันตนจ่าย 750 บาทนั้น มีเพียง 30% ที่เป็นค่ารักษาพยาบาล และสัดส่วนกว่า 60% เป็นเงินออม
หากถามว่าใครจะได้รับเงิน "บำนาญชราภาพ" ประกันสังคม บ้างนั้น ขอแยกเป็น 2 กรณี คือ
1. ผู้ประกันตนมาตรา 33
- ผู้ประกันตน มาตรา 33 ส่งเงินสมทบ 180 เดือน (15 ปี) จะได้รับเงินบำนาญชราภาพในอัตรา 20% ของค่าจ้างเฉลี่ย 60 เดือนสุดท้าย
- หากผู้ประกันตนส่งเงินสมทบเกิน 180 เดือน ในกรณีนี้จะได้รับเงินเพิ่มอีก 1.5% ต่อระยะเวลาการจ่ายเงินสมทบครบทุก 12 เดือน (สำหรับปีที่เกิน 15 ปี เป็นต้นไป)
จากเงื่อนไขดังกล่าว หมายความว่ารายได้ในช่วงท้ายของการทำงานมีผลโดยตรงต่อจำนวนเงินบำนาญที่จะได้รับหลังเกษียณ แต่จะต้องมีอายุ 55 ปีบริบูรณ์ และสิ้นสุดการเป็นผู้ประกันตน
ตัวอย่างเช่น หากผู้ประกันตนทำงานและส่งเงินสมทบเป็นระยะเวลา 20 ปี และมีค่าจ้างเฉลี่ย 60 เดือนสุดท้ายเท่ากับ 15,000 บาท การคำนวณเงินบำนาญจะเป็นดังนี้
อัตราส่วนบำนาญ = 20%+(1.5%×5) = 27.5%
เงินบำนาญ = 15,000×27.5% = 4,125บาท/เดือน
2. ผู้ประกันตนมาตรา 39
สำหรับผู้ประกันตนมาตรา 39 นั้น มีเงื่อนไขสำคัญคือ ต้องเคยเป็นผู้ประกันตนมาตรา 33 ไม่น้อยกว่า 12 เดือน เมื่อออกจากงาน แต่ต้องการรักษาสิทธิผู้ประกันตนไว้ สามารถสมัครเป็นมาตรา 39 และส่งเงินสมทบเอง ในอัตราคงที่ 432 บาทต่อเดือน และรัฐจะส่งทบให้อีก 120 บาทต่อเดือน ซึ่งฐานค่าจ้างที่ใช้คำนวณบำนาญ คือ 4,800 บาทตลอดไป (ไม่มีการปรับตามเงินเดือนจริงก่อนออกจากงาน) นอกจากนี้การจ่ายเงินบำนาญนั้น จะต้องมีอายุ 55 ปีบริบูรณ์ และความเป็นผู้ประกันตนสิ้นสุดลงแล้ว
- ส่งเงินสมทบ 180 เดือน (15 ปี) จะได้รับเงินบำนาญชราภาพในอัตรา 20% ของค่าจ้างเฉลี่ย 60 เดือนสุดท้าย
- หากผู้ประกันตนส่งเงินสมทบเกิน 180 เดือน ในกรณีนี้จะได้รับเงินเพิ่มอีก 1.5% ต่อระยะเวลาการจ่ายเงินสมทบครบทุก 12 เดือน (สำหรับปีที่เกิน 15 ปี เป็นต้นไป)
ตัวอย่างเช่น หากผู้ประกันตนมาตรา 39 ส่งเงินสมทบต่อเนื่องเป็นเวลา 20 ปี
อัตราส่วนบำนาญ = 20%+(1.5% × 5) = 27.5%
เงินบำนาญที่ได้รับ = 4,800 × 27.5% = 1,320 บาทต่อเดือน
ทั้งนี้ในกรณีของผู้ประกันตน มาตรา 39 จะเห็นว่าเงินบำนาญค่อนข้างต่ำ เพราะคำนวณจากฐานค่าจ้างตายตัวที่ 4,800 บาท แม้ว่าตอนเป็นผู้ประกันตน มาตรา 33 จะเคยมีเงินเดือนสูงกว่านี้ก็ตาม และตามที่สำนักงานประกันคมเคยระบุไว้ในเว็บไซต์ว่า เพื่อสร้างความเป็นธรรมด้านบำนาญให้แก่ผู้ประกันตนทุกกลุ่ม จึงได้มีการศึกษาเพื่อปรับสูตรการคำนวณใหม่เป็นสูตร CARE (Career-Average Revalued Earnings)
สูตรใหม่ "บำนาญชราภาพ" ประกันสังคมแบบ CARE
โดยสูตร "บำนาญชราภาพ" ประกันสังคมแบบ CARE เป็นการเปลี่ยนหลักการคำนวณจาก"ค่าจ้างเฉลี่ย 60 เดือนสุดท้าย" มาเป็น"ค่าจ้างเฉลี่ยตลอดชีวิตการทำงาน" ซึ่งเป็นการปรับค่าเงินให้เป็นมูลค่าปัจจุบัน
นั่นหมายความว่า การคำนวณสูตรใหม่นี้ นำเงินเดือนเดิมตอนเป็นมาตรา 33 มาคิดด้วย เน้นหลักส่งมากได้มาก ส่งน้อยได้ตามสัดส่วนจริง ถือเป็นทำให้การสะท้อนรายได้จริงของผู้ประกันตนมากขึ้น และลดปัญหาความเหลื่อมล้ำของผู้ที่เงินเดือนสูงเฉพาะช่วงท้ายของอาชีพ
สำหรับวิธีการคำนวณยังคงใช้อัตราส่วนบำนาญแบบเดิม คือ ถ้าผู้ประกันตนส่งเงินสมทบ 180 เดือน (15 ปี) จะได้รับเงินบำนาญชราภาพในอัตรา 20% ของค่าจ้างเฉลี่ย 60 เดือนสุดท้าย และหากผู้ประกันตนส่งเงินสมทบเกิน 180 เดือน จะได้รับเงินเพิ่มอีก 1.5% ต่อระยะเวลาการจ่ายเงินสมทบครบทุก 12 เดือน (สำหรับปีที่เกิน 15 ปี เป็นต้นไป) นอกจากนี้ยังมีเงื่อนไขเพิ่มเติม คือ การนับเศษเดือน เข้าไปด้วย เช่น อายุการทำงาน 25 ปี 6 เดือน ได้อัตราบำนาญใหม่เป็น 35.75% แทน 35%
สูตรคำนวณบำนาญชราภาพใหม่นั้น คำนวณจากระยะเวลาส่งต่อมาตรา 39 เช่น
- ไม่ส่งต่อ บำนาญสูตรใหม่ได้ 3,000 บาท จากเดิม 3,000 บาท
- ส่งต่อ 1 ปี บำนาญสูตรใหม่ได้ 3,088 บาท จากเดิม 2,786 บาท เพิ่มขึ้น 302 บาท หรือ +11%
- ส่งต่อ 2 ปี บำนาญสูตรใหม่ได้ 3,174 บาท จากเดิม 2,512 บาท เพิ่มขึ้น 662 บาท หรือ +26%
- ส่งต่อ 3 ปี บำนาญสูตรใหม่ได้ 3,259 บาท จากเดิม 2,176 บาท เพิ่มขึ้น 1,083 บาท หรือ +50%
- ส่งต่อ 4 ปี บำนาญสูตรใหม่ได้ 3,342 บาท จากเดิม 1,778 บาท เพิ่มขึ้น 1,563 บาท หรือ +88%
- ส่งต่อ 5 ปี บำนาญสูตรใหม่ได้ 3,417 บาท จากเดิม 1,320 บาท เพิ่มขึ้น 2,097 บาท หรือ +159%
อย่างไรก็ตามยังคงต้องติดตามรายละเอียดเพิ่มเติมสำหรับการคำนวณ "บำนาญชราภาพ" ประกันสังคมแบบ CARE สูตรใหม่ต่อไป หลังจากบอร์ดประกันสังคม มอบหมายให้สำนักงานประกันสังคมกลับไปทำรายละเอียดเพิ่มเติม
ที่มา : sso.go.th, sso.go.th, เฟซบุ๊ก สำนักงานประกันสังคม กระทรวงแรงงาน - Social Security Office