แอ๊บอ่องออ อาหารพื้นบ้านชื่อน่ารัก ของดีเมืองเหนือ
แอ๊บอ่องออ อาหารพื้นบ้านหากินยากและสืบทอดกันมาอย่างยาวนานในภาคเหนือ ความพิเศษของเมนูนี้คือการใช้ “สมองสัตว์” มาปรุงอาหาร รวมถึงมีชื่อที่เป็นเอกลักษณ์และติดหู
แอ๊บคืออะไร ทำไมต้องเรียกว่าแอ๊บ?
ภาษาถิ่นภาคเหนือ คำว่า “แอ๊บ”หมายถึงการนำอาหารมาห่อหลาย ๆ ชั้นด้วยใบตอง พับให้แบน และกลัดด้วยไม้ คล้ายห่อหมกในภาคกลาง แต่ไม่ใส่กะทิ จากนั้นนำไปปิ้งหรือย่างด้วยไฟอ่อนจนสุก ส่วน “อ่องออ” แปลว่าสมองสัตว์ คำว่า “แอ๊บอ่องออ”จึงหมายถึงห่อหมกที่นำสมองสัตว์มาทำนั่นเอง
สมองสัตว์ที่ว่าก็คือ “สมองวัว” หรือ “สมองหมู” เหตุที่ใช้สมองของสัตว์ 2 ชนิดนี้เนื่องจากหาได้ง่ายในท้องถิ่น ทั้งยังอุดมไปด้วยคุณค่าทางโภชนาการ แต่คนภาคเหนือนิยมใช้สมองหมูมากกว่า เพราะราคาถูกกว่าและหาได้ง่ายกว่าสมองวัว เมื่อพูดถึงแอ๊บอ่องออคนจึงรู้จักในชื่อของ “ห่อหมกสมองหมู”
การทำแอ๊บอ่องออก็ไม่ง่ายไม่ยาก เริ่มจากต้องมีวัตถุดิบสำคัญ นั่นคือ “สมองหมู” (หรือสมองวัวก็ได้) ใช้นานาสมุนไพร เช่น พริก หอมแดง ตะไคร้ ขมิ้น ข่า กะปิ โขลกทุกอย่างให้เข้ากัน นำมาคลุกกับสมองหมู วางทุกอย่างลงใบตองแล้วกลัดให้แน่น
จากนั้นย่างให้ส่งกลิ่นหอมไปแปดบ้านสิบบ้าน สุกแล้วกินคู่กับข้าวสวยร้อน ๆ ทำเอาอิ่มไปอีกมื้อ
แอ๊บอ่องออยังมีสูตรที่ใส่ไข่ไก่เข้าไปด้วย เพื่อให้รสชาติมีความละมุน ลดความมันเลี่ยนที่มาจากสมองหมู ก่อนจะห่อด้วยใบตอง แล้วนำมาปิ้ง หรือย่างด้วยไฟอ่อนจนสุกพร้อมกิน
นอกจาก “แอ๊บอ่องออ” ทางภาคเหนือก็ยังมีเมนูแอ๊บอื่น ๆ อีก เช่น แอ๊บปลา/ปลาแอ๊บ หรือ แอ๊บดอกบ่าลิดไม้/ดอกบ่าลิดไม้แอ๊บ (ดอกเพกา) ซึ่งใช้สมุนไพรเหมือนปกติ เพิ่มรสชาติด้วยกะปิหรือปลาร้า ถ้าใช้เนื้อสัตว์ที่มีกลิ่นคาวก็จะรองใบพูเลิย (อ่าน “ปู่เลย” คือ ไพล) หรือใบขมิ้นบนใบตองหนึ่งชั้น
อ่านมาถึงตรงนี้แล้ว ถ้าใครมีโอกาสได้ไปเที่ยวทางภาคเหนือ อย่าลืมลิ้มลองของดีสุดอร่อยอย่าง แอ๊บอ่องออ อาหารพื้นบ้านนี้กันนะ!
อ่านเพิ่มเติม :
- ถั่วเน่าและเต้าเจี้ยว แหล่งโปรตีนชั้นดีที่ทำจากถั่วเหลืองหมัก แต่ไม่เหมือนกัน
- ความหลากหลายในสูตร “แกงเปอะ” หรือ แกงหน่อไม้ อาหารอีสานรสชาติแซ่บ
- รู้จัก “ข้าวซอย” ข้างสำรับชาวไทเขินแห่งเชียงตุง ต่างจากข้าวซอยในไทยอย่างไร?
สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่
อ้างอิง :
รัตนา พรหมพิชัย. (2542). สารานุกรมวัฒนธรรมไทย ภาคเหนือ เล่มที่ 15 (พิมพ์ครั้งที่ 1). กรุงเทพมหานคร: สยามเพรส แมเนจเม้นท์
https://archives.mju.ac.th/localfood/?p=1849
แอ๊บอ่องออหมู [ออนไลน์]
https://www.wongnai.com/food-tips/ab-northern-food-in-banana-leaf
เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 21 กุมภาพันธ์ 2568
อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : แอ๊บอ่องออ อาหารพื้นบ้านชื่อน่ารัก ของดีเมืองเหนือ
ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
– Website : https://www.silpa-mag.com