‘นี่เพื่อนไง ไม่ใช่ธนาคาร’ ความเจ็บปวดของการให้เพื่อน ‘ยืมเงิน’ เพื่อรักษาความสัมพันธ์ จนอาจเกิดความลำบากใจ และหายนะทางการเงินของตัวเอง

ฤดูแห่งเทศกาลได้จบลงไปแล้วก็จริง แต่บรรดารายจ่ายต่างๆ ที่เป็นควันหลงมาจากการเฉลิมฉลอง กินดื่ม พักผ่อน ท่องเที่ยว ให้ของขวัญ ไปจนถึงการปรนเปรอตัวเองตลอดช่วงสิ้นปีที่ผ่านมานี่สิที่รอเราอยู่แน่ๆ พร้อมกับบิลกองมหาศาลที่เราต้องจ่าย นอกจากจะอยู่ในฐานะคนที่ต้องจัดการรายจ่ายทั้งหมดที่ว่ามานั้นของตัวเองแล้ว หลายคนยังอาจเลี่ยงไม่ได้ที่จะตกเป็น ‘เจ้าหนี้’ แบบไม่เต็มใจ เมื่อเพื่อนหรือคนรอบข้างเองก็ประสบปัญหาในการบริหารจัดการเงินไม่ได้ในช่วงเวลานี้เช่นเดียวกัน จนต้องขอ ‘ยืมเงิน’ จากเราเพื่อจัดการปัญหา

และนี่เองที่ทำให้หลายคนพูดไม่ออก เลือกที่จะใช้เงินเพื่อรักษาความสัมพันธ์นั้นๆ เอาไว้ เพราะเกรงว่าจะเกิดความขุ่นข้องหมองใจต่อกัน แม้ว่าจะรู้สึกยากลำบากใจแค่ไหนก็ตาม

สำนวนที่ว่า ‘ถ้าอยากเสียเพื่อน ให้ยืมเงิน’ ยังคงใช้ได้อยู่เสมอ ไม่ว่าจะอยู่ในฐานะไหน คนยืมหรือคนให้ยืม ก็สุ่มเสี่ยงที่จะเสียเพื่อนได้ทั้งนั้น ในทางสังคมวิทยาได้อธิบายเอาไว้ว่า นั่นเป็นเพราะความสัมพันธ์แบบเพื่อนคือ Communal Relationships หรือความสัมพันธ์เชิงผูกพันที่ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งสามารถเสนอผลประโยชน์ให้แก่กันได้โดยไม่ได้คาดหวังผลตอบแทนใดๆ กลับคืนมา ต่างจากความสัมพันธ์ในเชิง Economic Relationships ที่ต่างฝ่ายต่างต้องการได้รับกลับมาในรูปแบบผลประโยชน์บางอย่างซึ่งกันและกันเสมอ การยืมเงินคนที่เรียกว่าเป็น ‘เพื่อน’ จึงเหมือนเป็นการเบลอเส้นแบ่งระหว่างความสัมพันธ์เหล่านี้ไป เมื่อคนยืมก็คาดหวังว่าจะได้รับ ส่วนคนให้ยืมก็หวังว่าจะได้กลับคืนมา ซึ่งถ้าหากไม่เป็นไปตามนั้น นั่นแหละหายนะชัดๆ

Hailey Magee ไลฟ์โค้ช และผู้เขียนหนังสือเรื่อง ‘Stop People Pleasing: And Find Your Power’ เข้าใจดีถึงภาวะบีบคั้นนี้ และคิดตรงกันว่าบางครั้งการตกอยู่ในฐานะเจ้าหนี้ของเพื่อนตัวเองก็สร้างความรู้สึกเครียดอย่างมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งกับชาว People Pleaser ที่มักจะ ‘เซย์เยส’ แทบจะอัตโนมัติในการดูแลเทคเเคร์คนอื่นรอบข้างก่อนเสมอ จนลืมดูตัวเองว่าไหวหรือเปล่า นิสัยนี้ดูเหมือนจะใกล้เคียงกับคำว่าใจดี และมี Empathy ต่อคนอื่น แต่จริงๆ แล้วมันอาจเป็นด้านมืดของความใจดีที่มีราคาต้องจ่ายมากกว่านั้น นั่นคือความเสี่ยงจะทำให้ทั้งความสัมพันธ์ฉันท์เพื่อนเลวร้ายลง และยังอาจทำให้การเงินของเราเดือดร้อนตามไปด้วย

จากประสบการณ์ตรงของไลฟ์โค้ชอย่าง Hailey Magee ที่บอกเล่ากับ New York Times เธอพบว่าตัวเองใช้เงินปรนเปรอ ตามใจเพื่อนๆ และคนอื่นรอบข้างมากมาย จนแทบไม่เหลือเงินสำรองในบัญชีไว้สำหรับดูแลตัวเองเลย ในมุมมองของเธอ การช่วยเหลือคนอื่นไม่ใช่เรื่องแย่ ตราบใดที่มันไม่ย้อนกลับมาทำร้ายตัวเราเอง หรือที่เธอใช้คำว่า ‘Financially Hurtful’ ที่หมายความว่าเงินอาจช่วยรักษาความสัมพันธ์ให้ดำเนินต่อไปได้โดยไม่ขัดเเย้งกัน แต่สุดท้ายแล้วมันกลับทำให้เราต้องมาเจ็บปวดกับสภาพทางการเงินของตัวเองแทน อย่างครั้งหนึ่งที่เธอมีความคิดว่า ทำไมตัวเธอต้องทนกับการประหยัด และไม่กล้าใช้จ่ายเงินทั้งที่เป็นของตัวเองแท้ๆ แต่ทำไมคนรอบข้างเธอกลับได้ทุกสิ่งทุกอย่างจากเธอไปหมด ทำให้เธอคิดได้ว่า ถ้าอย่างนั้นเธอจะเริ่มทรีตตัวเองให้เหมือนกับที่ทรีตคนอื่นบ้างแล้วหลังจากนี้

Red Flag ที่ไลฟ์โค้ชบอกเลยว่าอันตรายมาก ไม่เพียงแค่การให้ยืมเงินสด หรือเงินเก็บในบัญชีของเราเท่านั้น แต่ยังเป็นการให้ยืมบัตรเครดิตด้วย เพราะนั่นหมายถึงความเสี่ยงในการใช้เงินเกินตัว ใช้เงินในอนาคต หนี้ในอนาคตที่เราเอง (และเขา-คนยืม) ก็ไม่มีใครรู้ว่าจะหามาจ่ายคืนได้จริงๆ ไหม หากเกิดสถาณการณ์ความไม่แน่นอนทางเศรษฐกิจใดๆ ขึ้นมา เพราะถึงแม้ว่าเราจะไว้ใจเพื่อนมากแค่ไหน แต่เราก็ไม่สามารถไว้วางใจปัจจัยรอบข้างที่เราควบคุมไม่ได้อยู่ดี

“ความโกรธเคืองกันเรื่องเงินๆ ทองๆ นี่แหละที่ทำลายความสัมพันธ์มานักต่อนักแล้ว” Hailey Magee ไลฟ์โค้ช ผู้ให้คำปรึกษาด้านความสัมพันธ์กับการเงินยืนยัน เธอมองว่าการตั้ง ‘ขอบเขต’ ว่าอะไรให้ได้หรือไม่ได้นั้นยังจำเป็นมากพอๆ กับการฝึกตัวเองให้หัด ปฏิเสธ ในเวลาที่ต้องปฏิเสธ เพราะในทางกลับกัน ผู้เชี่ยวชาญมองว่าหากเราไม่พยายามทรีตคนอื่นในเวลาที่เราไม่เต็มใจ จะส่งผลให้เรารู้สึกดีขึ้นมากกว่าในเวลาที่เราเองเป็นฝ่ายเลือกว่าตอนไหนควรจะ ‘ให้’ อีกฝ่ายด้วยซ้ำ

สุดท้ายแล้วเราอาจต้องกลับมาถามตัวเองว่าจริงๆ คุณค่าของตัวเรา คุณค่าของความเป็นเพื่อน กับคุณค่าของความสัมพันธ์นี้ขึ้นอยู่กับจำนวนเงินในบัญชี หรือวงเงินในบัตรเครดิตของกันและกันหรือเปล่า เพราะหากคำตอบคือใช่ ก็น่าจะต้องกลับมาทบทวนความสัมพันธ์กันสักหน่อยแล้วละนะ

อ้างอิง

https://www.nytimes.com/2024/12/21/business/people-pleasing-money-debt.html

https://spsp.org/news/character-and-context-blog/angulo-goldstein-norton-friends-loaning-borrowing-money-problems

อ่านบทความที่เกี่ยวข้อง

• ‘นี่เพื่อนไง ไม่ใช่ธนาคาร’ ความเจ็บปวดของการให้เพื่อน ‘ยืมเงิน’ เพื่อรักษาความสัมพันธ์ จนอาจเกิดความลำบากใจ และหายนะทางการเงินของตัวเอง
• จิ๋มเธอ จิ๋มฉัน จิ๋มไหนๆ ก็สวย และน่าภาคภูมิใจ โอบรับความงามอันหลากหลายของ ‘จิ๋ม’ ในทัวร์ ‘ปั้นจิ๋ม’ โดย Vulvarium กลุ่มคนที่บินไปปั้นจิ๋มทั่วโลก เพื่อให้คนมีจิ๋มรักจิ๋มตัวเองมากขึ้น
• ‘Dry January’ ชาเลนจ์งดเหล้าตลอดเดือนมกราคม เพื่อฟื้นฟูร่างกายบูสต์เอเนอร์จี้รับปีใหม่ และชวนทบทวนข้อดีของการกินเหล้าให้น้อยลง

ตามบทความก่อนใครได้ที่
- Website : Mirror Thailand.com