หมอเจด เปิด 5 มะเร็งที่พบบ่อยในหญิงไทย ไม่มีอาการเตือน ต้องระวังมาก

เฟซบุ๊ก หมอเจด ของ นพ.เจษฎ์ บุณยวงศ์วิโรจน์ รองผู้อำนวยการกิจการด้านปฐมภูมิ โรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา โพสต์เตือนภัยโรคร้ายที่พบบ่อยในผู้หญิงว่า

อันดับ 5 มะเร็งปอด ไม่สูบบุหรี่ก็เป็นได้

มะเร็งปอดไม่ได้เกิดเฉพาะกับคนสูบบุหรี่ครับ ผู้หญิงที่ไม่เคยสูบเลยก็เป็นได้เหมือนกัน เพียงแต่การสูบบุหรี่ยังเป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญมาก ช่วงแรกอาจไม่มีอาการชัดเจน บางคนเริ่มไอเรื้อรัง เหนื่อยง่าย หรือไอมีเลือดปนเมื่อโรคดำเนินไปแล้ว แล้วคนอายุ 40+ ต้องเอกซเรย์ปอดทุกปีไหม? คำตอบคือ ไม่จำเป็นทุกคนครับ การตรวจคัดกรองที่มีหลักฐานช่วยลดการเสียชีวิต คือ CT ปอดแบบรังสีต่ำ หรือ LDCT สำหรับคนที่เข้าเกณฑ์เสี่ยงสูง โดยเฉพาะประวัติสูบบุหรี่สะสมมาก ตัวอย่างแนวทางหนึ่งแนะนำในกลุ่มอายุ 50-80 ปี ที่มีประวัติสูบอย่างน้อย 20 pack-years และยังสูบอยู่ หรือเลิกไม่เกิน 15 ปี ส่วนคนที่ไม่มีความเสี่ยงสูง ไม่แนะนำให้ตรวจ CT ปอดเป็นประจำทุกคนครับ

อันดับ 4 มะเร็งปากมดลูก ยังไม่มีอาการก็ตรวจเจอความเสี่ยงได้

ข้อนี้ผมอยากให้ผู้หญิงใส่ใจมากครับ เพราะมะเร็งปากมดลูกส่วนใหญ่เกี่ยวข้องกับ การติดเชื้อ HPV ชนิดเสี่ยงสูงแบบเรื้อรัง ข่าวดีคือ เรามีวิธีตรวจหาความผิดปกติ ตั้งแต่ก่อนพัฒนาไปเป็นมะเร็งได้ การตรวจที่สำคัญ เช่น HPV DNA test เพื่อตรวจหาเชื้อ HPV เสี่ยงสูง และ Pap smear เพื่อตรวจความผิดปกติของเซลล์ปากมดลูก ในประเทศไทยมีการคัดกรองด้วย HPV DNA สำหรับผู้หญิงอายุ 30-60 ปีตามเกณฑ์บริการ โดยผู้ที่ผลตรวจปกติอาจเว้นได้ถึง 5 ปี ตามแนวทางและประวัติการตรวจครับ อย่ารอให้มีเลือดออกผิดปกติก่อนค่อยตรวจ และถึงเคยฉีดวัคซีน HPV แล้ว ก็ยังควรคัดกรองตามเกณฑ์ครับ

อันดับ 3 มะเร็งตับ ค่าตับปกติ ไม่ได้แปลว่าปลอดภัย

เรื่องนี้มีจุดที่คนเข้าใจผิดกันครับ บางคนตรวจสุขภาพทุกปี เห็นค่า AST และ ALT ปกติ ก็คิดว่าตับไม่น่ามีปัญหาอะไร แต่ค่าตับปกติไม่ได้ตัดโอกาส ของโรคตับเรื้อรังหรือมะเร็งตับทั้งหมด คนที่ต้องระวังเป็นพิเศษ ได้แก่ ผู้ที่มีตับแข็ง ติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบีเรื้อรังบางกลุ่ม หรือมีโรคตับเรื้อรังที่เพิ่มความเสี่ยง แล้วต้องอัลตราซาวนด์ตับทุกคนไหม? ไม่จำเป็นครับ แต่ในกลุ่มเสี่ยงสูง แพทย์อาจแนะนำอัลตราซาวนด์ตับทุก 6 เดือน ร่วมกับตรวจ AFP ตามความเหมาะสม เพื่อเฝ้าระวังการเกิดมะเร็งตับ ถ้าอายุ 40+ แล้ว ยังไม่เคยตรวจไวรัสตับอักเสบบีเลย ผมอยากให้เริ่มจากการประเมินเรื่องนี้ก่อนครับ เพราะการรู้ความเสี่ยงสำคัญกว่าตรวจแบบหว่านไปทุกอย่าง

อันดับ 2 มะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง ถ่ายปกติก็ยังเป็นได้

มะเร็งลำไส้บางส่วนเริ่มจากติ่งเนื้อครับ ช่วงที่ติ่งเนื้อยังเล็ก เราอาจถ่ายได้ตามปกติ ไม่มีเลือดให้เห็น และไม่ปวดท้องเลย บางชนิดค่อย ๆ เปลี่ยนแปลงเป็นมะเร็ง โดยใช้เวลาหลายปี นี่จึงเป็นเหตุผลที่การตรวจคัดกรองสำคัญ วิธีที่ใช้ได้ เช่น ตรวจเลือดแฝงในอุจจาระแบบ FIT หรือส่องกล้องลำไส้ใหญ่ ซึ่งสามารถพบ และตัดติ่งเนื้อบางชนิดออกได้ในคราวเดียว แนวทางสากลบางแห่งเริ่มคัดกรองที่อายุ 45 ปี ส่วนโครงการคัดกรองและสิทธิรักษาในไทย อาจใช้ช่วงอายุต่างกัน ถ้ามีญาติสายตรงเป็นมะเร็งลำไส้ อาจจำเป็นต้องเริ่มตรวจก่อนอายุทั่วไปครับ และถ้ามีถ่ายเป็นเลือด น้ำหนักลด หรือขับถ่ายเปลี่ยนผิดปกติต่อเนื่อง ต้องไปตรวจหาสาเหตุ ไม่ใช่รอให้ถึงอายุคัดกรอง

อันดับ 1 มะเร็งเต้านม อย่ารอให้คลำเจอก้อน

นี่คือมะเร็งที่พบมากที่สุดในผู้หญิงไทย ตามข้อมูลชุดนี้ครับ จุดที่ต้องรู้คือ มะเร็งเต้านมระยะแรกบางชนิด ยังเล็กจนคลำด้วยมือไม่พบ และอาจไม่มีอาการเจ็บเลย เพราะฉะนั้น การคลำเต้านมไม่เจอก้อน จึงไม่ได้ยืนยันว่าไม่มีมะเร็งครับ การตรวจที่สำคัญคือ Mammogram หรือแมมโมแกรม ซึ่งเป็นเอกซเรย์เต้านม ช่วยค้นหาความผิดปกติที่ยังคลำไม่พบได้ สำหรับผู้หญิงอายุ 40 ปีขึ้นไป ควรปรึกษาแพทย์เรื่องการเริ่มตรวจแมมโมแกรม และความถี่ที่เหมาะกับความเสี่ยงของตัวเอง บางแนวทางแนะนำทุก 2 ปีในช่วงอายุ 40-74 ปี ขณะที่บางแนวทางแนะนำถี่กว่านั้น ส่วนคนที่มีประวัติครอบครัวหรือพันธุกรรมเสี่ยงสูง อาจต้องตรวจเร็วขึ้นหรือใช้ MRI ร่วมด้วยครับ