งบประมาณปี 70 "แบกรายจ่ายบุคลากร-บำนาญข้าราชการ" พุ่ง 1.24 ล้านล้าน
ร่าง พ.ร.บ. งบประมาณรายจ่ายประจำปี พ.ศ. 2570 วงเงิน 3.788 ล้านล้านบาท เผยให้เห็นโครงสร้างงบประมาณที่ตึงตัวอย่างหนักจากการขยายตัวของรายจ่ายประจำ
โดยเฉพาะ กลุ่มงบประมาณรายจ่ายบุคลากร และ เงินเบี้ยหวัด บำเหน็จ บำนาญ ที่รวมกันสูงถึง 1.24 ล้านล้านบาท หรือเกือบ 1 ใน 3 ของงบประมาณทั้งประเทศ
ขณะที่รายได้จากภาษีอากรจัดเก็บได้เพียงร้อยละ 14.6 ของ GDP ซึ่งต่ำเป็นประวัติการณ์ ส่งผลให้งบลงทุนถูกเบียดบังจนต้องพึ่งพาการกู้เงินเพื่อชดเชยการขาดดุลเกือบทั้งหมด
"งบคน" 1.24 ล้านล้าน กับดักรายจ่ายประจำที่สลัดไม่หลุด
ฐานเศรษฐกิจ พบว่าภายใต้การบริหารจัดการงบประมาณปี 2570 รัฐบาลไทยกำลังเผชิญกับโจทย์ใหญ่ในการบริหาร "ต้นทุนบุคลากรภาครัฐ" ที่ขยายตัวอย่างต่อเนื่อง
หากพิจารณาจาก กลุ่มงบประมาณรายจ่ายบุคลากร (กลุ่มงบที่จัดสรรตามภารกิจหลัก) จะพบวงเงินสูงถึง 852,671.2 ล้านบาท คิดเป็นร้อยละ 22.5 ของงบประมาณรวม ซึ่งเพิ่มขึ้นจากปี 2569 ถึง 31,760.9 ล้านบาท หรือเพิ่มขึ้นร้อยละ 3.9
แต่ตัวเลขที่น่าตกใจยิ่งกว่าคือภาระผูกพันด้านสวัสดิการข้าราชการที่ซ่อนอยู่ใน "งบกลาง" โดยเฉพาะ เงินเบี้ยหวัด บำเหน็จ บำนาญ ที่ตั้งไว้สูงถึง 389,090.0 ล้านบาท และ ค่าใช้จ่ายในการรักษาพยาบาลข้าราชการ อีก 94,200.0 ล้านบาท
เมื่อรวมภาระด้านบุคลากรทั้งในอดีตและปัจจุบันเข้าด้วยกัน ประเทศไทยต้องจ่ายเงินเพื่อดูแลข้าราชการรวมกว่า 1.24 ล้านล้านบาท ซึ่งในเชิงการคลังถือเป็นรายจ่ายที่ปรับลดได้ยากและกัดกินพื้นที่งบประมาณในการพัฒนาประเทศในมิติอื่นอย่างรุนแรง
โดย 3 อันดับแรกของกระทรวงที่แบกภาระค่าใช้จ่ายด้านบุคลากรสูงสุด ได้แก่ 1. กระทรวงศึกษาธิการ ครองแชมป์สูงสุดที่ 229,950.9 ล้านบาท 2. กระทรวงสาธารณสุข จำนวน 114,821.8 ล้านบาท และ 3. กระทรวงกลาโหม จำนวน 97,940.5 ล้านบาท
สแกนแชมป์งบบุคลากร: "สพฐ.-สธ.-กองทัพบก" แบกภาระสูงสุด
เมื่อลงลึกในรายละเอียดรายหน่วยงาน (จำแนกตามงบประมาณรายจ่ายบุคลากร) พบว่าหน่วยงานที่แบกรับภาระค่าใช้จ่ายด้าน "คน" สูงสุด 5 อันดับแรก ได้แก่
1. สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) ครองแชมป์อันดับหนึ่งด้วยวงเงิน 211,685.1 ล้านบาท สะท้อนภาระในการดูแลบุคลากรทางการศึกษาทั่วประเทศ
2. สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข ตามมาเป็นอันดับสองที่ 110,224.8 ล้านบาท จากการขยายตัวของระบบสาธารณสุขและบุคลากรทางการแพทย์
3. สำนักงานตำรวจแห่งชาติ หน่วยงานไม่สังกัดกระทรวงที่มีงบบุคลากรสูงถึง 90,053.4 ล้านบาท
4. กองทัพบก หน่วยงานความมั่นคงที่มีรายจ่ายส่วนนี้ 61,854.7 ล้านบาท
5. สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา มีงบบุคลากรจำนวน 10,882.1 ล้านบาท
ในภาพรวมรายกระทรวง กระทรวงศึกษาธิการ ยังคงเป็นหน่วยงานที่ได้รับงบบุคลากรสูงสุดรวม 229,950.9 ล้านบาท ตามมาด้วย กระทรวงสาธารณสุข 114,821.8 ล้านบาท และ กระทรวงกลาโหม 97,940.5 ล้านบาท
สัญญาณอันตราย: บำนาญบานปลาย-งบลงทุนดิ่งเหว
นายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ อดีตนายกฯและหัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ ในฐานะ สส.ฝ่ายค้าน อภิปรายช่วงหนึ่งว่า กังวลมากที่สุดคือทิศทางของงบประมาณที่เริ่มจะ "ไร้อนาคต" เนื่องจากรายจ่ายประจำที่พุ่งสูงขึ้น คิดเป็นร้อยละ 73.6 ของงบประมาณรวม สวนทางกับ งบลงทุน ที่ปรับตัวลดลงอย่างเฉลี่ยร้อยละ 13.1 เหลือเพียง 789,171.5 ล้านบาท
นอกจากนี้ ยอดเงินบำนาญที่ตั้งไว้ 3.89 แสนล้านบาท ถูกวิจารณ์ว่าอาจ "ไม่เพียงพอ" เนื่องจากในปีที่ผ่านมามีการใช้จริงเกินกว่างบที่ตั้งไว้ไปแล้วกว่า 3.9 แสนล้านบาท
เช่นเดียวกับงบรักษาพยาบาลข้าราชการที่มักจะมียอดใช้จริงทะลุ 1 แสนล้านบาทเสมอ สถานการณ์เช่นนี้นายอภิสิทธิ์ระบุว่าเป็นงบแบบ "หาเช้ากินค่ำ" เพราะเงินภาษีที่เก็บได้แทบจะใช้ไปเพื่อจ่ายเงินเดือนและบำนาญเท่านั้น จนแทบไม่เหลือเงินมาลงทุนสร้างฐานรากใหม่ๆ ให้กับประเทศ