สัปปายะสภาสถาน: งบ 2.2 หมื่นล้าน ท่ามกลางปัญหาใช้งานและงบปรับปรุงต่อเนื่อง

อาคารรัฐสภาแห่งใหม่ “สัปปายะสภาสถาน” เริ่มโครงการในปี พ.ศ. 2551 บนพื้นที่ 119 ไร่ ย่านเกียกกาย กรุงเทพมหานคร ถูกออกแบบให้เป็นสัญลักษณ์ทางการเมืองและประชาธิปไตยของประเทศ ภายใต้แนวคิด “สถาปัตยกรรมแห่งชาติ” ที่สะท้อน ชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ และประชาชน

อาคารมีพื้นที่ใช้สอยกว่า 424,000 ตารางเมตร เปิดใช้งานเต็มรูปแบบในปี 2564 และส่งมอบงานครบ 100% เมื่อวันที่ 4 กรกฎาคม 2567

อย่างไรก็ตาม ตลอดระยะเวลากว่า 16 ปี โครงการนี้กลายเป็นหนึ่งในกรณีศึกษาสำคัญด้านงบประมาณและธรรมาภิบาลภาครัฐ เนื่องจากงบก่อสร้างเริ่มต้น 12,280 ล้านบาท เพิ่มขึ้นเป็น 22,987 ล้านบาท หรือเพิ่มขึ้นกว่า 10,707 ล้านบาท คิดเป็นงบประมาณบานปลายกว่า 87%

โครงการถูกวิจารณ์ว่าให้ความสำคัญกับ “ความสง่างาม” มากกว่า “ประสิทธิภาพการใช้งาน” เช่น การใช้ไม้สักทองจำนวนมหาศาล การออกแบบพื้นที่พิธีการขนาดใหญ่ และองค์ประกอบเชิงสัญลักษณ์ที่เพิ่มต้นทุนทั้งการก่อสร้างและการดูแลรักษาระยะยาว

แม้อาคารถูกออกแบบให้เป็น “ศูนย์รวมจิตใจและแหล่งเรียนรู้ของประชาชน” แต่หลังเปิดใช้งานกลับพบปัญหาจำนวนมาก จนถูกเรียกว่า “ช้า มั่ว รั่ว พัง”

ปัญหาที่พบ ได้แก่ น้ำรั่วซึมจากหลังคาและระบบปรับอากาศ ฝ้าเพดานถล่มหลายจุด เชื้อราบนเสาไม้สัก ระบบระบายอากาศไม่เหมาะสมกับวัสดุไม้ธรรมชาติ รวมถึงห้องน้ำบางส่วนชำรุดต่อเนื่องเป็นเวลานาน

อีกหนึ่งประเด็นสำคัญคือปัญหาที่จอดรถ อาคารมีที่จอดจริงเพียง 1,935 คัน ขณะที่ข้อกำหนดตามข้อบัญญัติกรุงเทพมหานครควรมีประมาณ 3,530 คัน ส่งผลให้ขาดที่จอดรถมากกว่า 1,500 คัน และถูกตั้งคำถามถึงกระบวนการอนุมัติแบบก่อสร้าง

นอกจากนี้ ระบบป้ายบอกทางภายในอาคารยังถูกวิจารณ์ว่าเข้าใจยาก จนถูกขนานนามว่า “รัฐสภาพิศวง” สะท้อนปัญหาการออกแบบที่เน้นความซับซ้อนมากกว่าการใช้งานจริง

แม้อาคารเพิ่งส่งมอบครบสมบูรณ์ แต่ในปีงบประมาณ 2569 มีการเสนอของบเพิ่มเติมอีก 2,773 ล้านบาท สำหรับ 15 โครงการปรับปรุงและก่อสร้างเพิ่มเติม

โครงการสำคัญที่ถูกเสนอ ได้แก่ อาคารจอดรถเพิ่มเติม 1,529 ล้านบาท ซ่อมเสาไม้สัก 31 ล้านบาท ระบบภาพยนตร์ 4D มูลค่า 180 ล้านบาท ปรับปรุงศาลาแก้ว 123 ล้านบาท และฉากหลังบัลลังก์ประธาน 133 ล้านบาท

หลายโครงการถูกตั้งคำถามเรื่อง “ความคุ้มค่า” โดยเฉพาะระบบภาพยนตร์ 4D และงานตกแต่งเชิงสัญลักษณ์ ในขณะที่ปัญหาพื้นฐานของอาคารยังไม่ได้รับการแก้ไขอย่างสมบูรณ์

นักวิชาการและผู้ติดตามนโยบายสาธารณะจำนวนมากมองว่า สัปปายะสภาสถานสะท้อนภาวะ “Ideology over Durability” หรือการให้น้ำหนักกับอุดมการณ์และภาพลักษณ์มากกว่าความคงทนและประสิทธิภาพใช้งานจริง

คำถามสำคัญที่สังคมตั้งต่อโครงการนี้ คือ อาคารรัฐสภาควรเป็น “อนุสาวรีย์แห่งความหรูหรา” หรือ “พื้นที่ทำงานที่คุ้มค่าและตอบโจทย์ประชาชน”

ท้ายที่สุด คุณค่าของรัฐสภาอาจไม่ได้อยู่ที่ความอลังการของสถาปัตยกรรม แต่อยู่ที่ความโปร่งใส ประสิทธิภาพ และความรับผิดชอบต่อเงินภาษีของประชาชนมากกว่า

แหล่งอ้างอิง

• สัปปายะสภาสถาน ชนะแบบสร้างรัฐสภาใหม่ - RYT9
• ข้อพิรุธ รัฐสภาไทย งบ 2 หมื่นล้าน ใช้งาน 5 ปี ของบซ่อมแซมพันล้าน - NationTV
• รัฐสภา '12 ปี สร้าง 5 ปีซ่อม' งบบานปลาย จับตาตีตก 956 ล้าน - กรุงเทพธุรกิจ
• สัปปายะสภาสถาน รัฐสภาแห่งความสิ้นเปลือง งบซ่อมสร้างที่เกินจริง - Spring News
• สัปปายะสภาสถาน: รัฐสภาแห่งใหม่และความหมายที่สูญหายของประชาชน - Way Magazine
• สำรวจ 'สัปปายะสภาสถาน' หลังของบปี 69 เกือบพันล้าน - The Standard
• “พริษฐ์” เปิดคำของบฯ สภา แนะจับตา 15 โครงการ งบฯ รวม 2773 ล้านบาท - Thai PBS
• เปิดมหากาพย์แห่งการโกง “รัฐสภาหมื่นล้าน” - ผู้จัดการออนไลน์
• เลขาฯสภา เผย รับมอบอาคารรัฐสภา ครบ 100% แล้ว - ไทยรัฐออนไลน์