ไทยค้นพบไดโนเสาร์ชนิดใหม่! "นาคาไททัน" ใหญ่ที่สุดในอาเซียน

ไทยค้นพบไดโนเสาร์ชนิดใหม่! "นาคาไททัน" ใหญ่ที่สุดในอาเซียน!

"นาคาไททัน ชัยภูมิเอนซิส (Nagatitan chaiyaphumensis)"ไดโนเสาร์ชนิดใหม่ และใหญ่ที่สุดเท่าที่เคยค้นพบในประเทศไทย

ทีมนักบรรพชีวินวิทยาชาวไทยและสหราชอาณาจักร ค้นพบและศึกษาซากดึกดำบรรพ์ไดโนเสาร์คอยาวชนิดใหม่ของโลก 'นาคาไททัน ชัยภูมิเอนซิส' (Nagatitan chaiyaphumensis) ณ บ้านพนังเสื่อ อำเภอหนองบัวระเหว จังหวัดชัยภูมิ นับเป็นการค้นพบไดโนเสาร์กลุ่มไททาโนซอริฟอร์มขนาดใหญ่ที่สุดของประเทศไทยและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

จากการศึกษาชิ้นส่วนกระดูกมากกว่า 20 ชิ้น โดยเฉพาะกระดูกขาหน้าขวาท่อนบนที่มีความยาวถึง 178 เซนติเมตร รวมถึงกระดูกซี่โครงและกระดูกต้นขาหลังที่ยาวกว่า 2 เมตร

"นาคาไททัน"

• เป็นไดโนเสาร์กินพืชคอยาวหรือซอโรพอด (Sauropod) อยู่ในกลุ่ม Titanosauriformes สะสมตัวอยู่ในหมวดหินโคกกรวด กลุ่มหินโคราช
• อายุอยู่ในช่วงยุคครีเทเชียสตอนต้น ราว 100–115 ล้านปีก่อน
• มีความยาวประมาณ 27–30 เมตร
• มีน้ำหนักมากกว่า 26 ตัน

ชื่อ 'นาคาไททัน' มาจากคำว่า

• 'นาคา' หมายถึง พญานาคในคติความเชื่อไทย
• 'ไททัน' หมายถึง ยักษ์ในตำนานกรีก สื่อถึงไดโนเสาร์คอยาวขนาดมหึมา
• 'ชัยภูมิเอนซิส' ตั้งชื่อตามแหล่งค้นพบจังหวัดชัยภูมิ
• 'นาคาไททัน' เป็นไดโนเสาร์ลำดับที่ 14 ที่ได้รับการตั้งชื่ออย่างเป็นทางการ

จุดเริ่มต้นค้นพบซากไดโนเสาร์ที่บ้านพนังเสื่อ จ.ชัยภูมิ ในปี 2559 โดย "นายถนอม หลวงนันท์" แจ้งกรมทรัพยากรธรณีเข้าตรวจสอบตามกฎหมายคุ้มครองซากดึกดำบรรพ์

ทีมกองคุ้มครองซากดึกดำบรรพ์ และสำนักงานทรัพยากรธรณี เขต 2 กรมทรัพยากรธรณี ร่วมสำรวจและขุดค้น โดย "นางสาวศศอร ขันสุภา" และ "นางสาวเฉิดฉัน โพธิไชยา" พบซากมากกว่า 20 ชิ้น เช่น กระดูกสันหลัง กระดูกใต้กระเบนเหน็บ กระดูกเชิงกราน และกระดูกขาหน้าท่อนบนยาว 178 ซม. ซึ่งถือว่าใหญ่ที่สุดเท่าที่เคยพบ

ต่อมาพื้นที่ถูกพัฒนาเป็น “แหล่งเรียนรู้ไดโนเสาร์บ้านพนังเสื่อ” และบางส่วนของซากถูกเก็บรักษาที่ พิพิธภัณฑ์สิรินธร จังหวัดกาฬสินธุ์

ระหว่างปี 2559-2566 กรมทรัพยากรธรณี โดย "นางสาวศศอร ขันสุภา" และคณะ มีการสำรวจและพัฒนาแหล่งเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง จนกลายเป็นแหล่งสำคัญของ อุทยานธรณีชัยภูมิ

ต่อมาในปี 2567 "ดร.ศิตะ มานิตกุล" นักวิจัยจากศูนย์วิจัยและการศึกษาบรรพชีวินวิทยา จาก มหาวิทยาลัยมหาสารคาม ได้ทุนจาก National Geographic Society ผ่านโครงการ Project Thaitan เพื่อศึกษาวิจัย อนุรักษ์ และทำงานร่วมกับชุมชน

การค้นพบซากดึกดำบรรพ์อันร่องรอยของสิ่งมีชีวิตในอดีต เป็นหลักฐานที่แสดงถึงสภาพภูมิศาสตร์ สิ่งแวดล้อม และความหลากหลายทางชีวภาพในอดีต เปรียบเสมือนบันทึกเรื่องราวของโลกก่อนการถือกำเนิดของมนุษย์ จึงมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการศึกษาธรณีวิทยา วิวัฒนาการของสิ่งมีชีวิต และการสำรวจทรัพยากรธรณีที่มนุษย์สามารถนำมาใช้ประโยชน์ได้ ซึ่งเป็นมรดกทางธรรมชาติและหลักฐานสำคัญในการศึกษาวิวัฒนาการของสิ่งมีชีวิตบนโลก

"นาคาไททัน" เป็นไดโนเสาร์ลำดับที่ 14 ของไทย และเป็นไดโนเสาร์กินพืชคอยาวชนิดที่ 3 ของประเทศที่ได้รับการตั้งชื่ออย่างเป็นทางการก่อนหน้านี้ ไทยเคยค้นพบและตั้งชื่อไดโนเสาร์คอยาวมาแล้ว 2 ชนิด คือ ภูเวียงโกซอรัส สิรินธรเน (Phuwiangosaurus sirindhornae)และ อีสานโนซอรัส อรรถวิภัชน์ชิ (Isanosaurus attavipachi) นาคาไททันยังถือเป็นไดโนเสาร์คอยาวตัวแรกที่ถูกค้นพบและตั้งชื่อจาก “หมวดหินโคกกรวด” ซึ่งเป็นชั้นหินสำคัญทางธรณีวิทยาของไทยอีกด้วย