“พระพุทธรูป” ทำไมต้องหูยาน รูปลักษณ์ที่แฝงด้วยหลักคำสอน
พระพุทธรูป ทำไมต้องหูยาน รูปลักษณ์ที่แฝงด้วยหลักคำสอน
เมื่อได้เห็นพระพุทธรูป จะสังเกตได้อย่างหนึ่งว่าองค์พระจะต้องมีหูยาน เรื่องนี้ไม่ใช่ความบังเอิญ แต่เป็นความสวยงามทางศิลปกรรมที่แฝงด้วยหลักคำสอนอันลึกซึ้ง
พระพุทธรูปในทุกยุคทุกสมัยล้วนหูยาน ไม่ว่าจะเป็นนิกายเถรวาท มหายาน หรือประเทศไหน ๆ ก็ต้องมีจุดเด่นในเรื่องนี้
พระพุทธรูปที่มีหูยาน ไม่ได้มีความหมายถึงอายุยืนอย่างที่หลายคนเข้าใจ แต่จากการวิเคราะห์ออกมาแล้ว น่าจะหมายถึงคำสอนเรื่องความเชื่อว่าอย่าเชื่อใครง่าย ๆ หรืออย่าหูเบา
คำสอนนี้มีบัญญัติอยู่ใน“กาลามสูตร 10” หรือหลักความเชื่อ 10 ประการ กล่าวคือเป็นหลักคำสอนที่พระพุทธเจ้าให้ทุกคนเชื่อในเหตุและผลของตนเองก่อนเสมอ เมื่อเกิดปัญหาว่า สิ่งที่ผู้นำกล่าวหรือสั่งสอนนั้นเป็นเรื่องที่เราควรจะเชื่อถือหรือไม่
ถ้าหากเป็นเรื่องที่นำไปปฏิบัติแล้วเกิดผลเสียต่อเรากับคนอื่น ก็ไม่ควรทำตาม แต่ถ้าดีต่อตัวเองและคนรอบข้าง ก็ควรทำตาม โดยการจะเลือกเชื่อหรือไม่เชื่อสิ่งใดสิ่งหนึ่งควรยึดจากหลักเหตุผล 10 ประการ ดังนี้
- อย่าปลงใจเชื่อ ด้วยการฟังตาม ๆ กันมา
- อย่าปลงใจเชื่อ ด้วยการถือสืบ ๆ กันมา
- อย่าปลงใจเชื่อ ด้วยการเล่าลือ
- อย่าปลงใจเชื่อ ด้วยการอ้างตำราหรือคัมภีร์
- อย่าปลงใจเชื่อ เพราะตรรกะ
- อย่าปลงใจเชื่อ เพราะการอนุมาน
- อย่าปลงใจเชื่อ ด้วยการคิดตรองตามแนวเหตุผล
- อย่าปลงใจเชื่อ เพราะเข้าได้กับทฤษฎรที่พินิจไว้แล้ว
- อย่าปลงใจเชื่อ เพราะเห็นรูปการว่าน่าจะเป็นไปได้
- อย่าปลงใจเชื่อ เพราะนับถือว่า ท่านสมณะนี้เป็นครูของเรา
คำสอนนี้สะท้อนให้เห็นถึงหลักเหตุผล ซึ่งเป็นจุดเด่นของ “พุทธศาสนา” อย่างแท้จริง
อ่านเพิ่มเติม :
- ทำไมคนไทยสมัยก่อนไม่เอา “พระพุทธรูป” เข้าบ้าน ไม่ใส่ “พระเครื่อง” ที่ตัว ?
- พระพุทธเสรฏฐมุนี หล่อจากกลักฝิ่น และนัยจากพระพุทธรูปที่ประกอบขึ้นจากสิ่งเสพติด
- พระพุทธชินราช พระพุทธรูปงามที่กษัตริย์ตั้งแต่กรุงศรีฯ-กรุงเทพฯ ทรงศรัทธา
สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่
อ้างอิง :
สิงห์สนธิ สิรีรัศมิ์, และ ปุริสุตฺตโม พระมหามฆวินทร์. “พระพุทธรูป : การตีความเชิงสัญลักษณ์ทางพระพุทธศาสนา”. วารสาร มจร พุทธศาสตร์ปริทรรศน์ 4, no. 1 (กันยายน 12, 2020): 88–98. สืบค้น กันยายน 8, 2025. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jmb/article/view/242778.
เผยแพร่ครั้งแรกในระบบออนไลน์เมื่อ 8 กันยายน 2568
อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : “พระพุทธรูป” ทำไมต้องหูยาน รูปลักษณ์ที่แฝงด้วยหลักคำสอน
ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
– Website : https://www.silpa-mag.com