เปิดเบื้องหลัง “หุ้นซอฟต์แวร์” ดิ่งอย่างรุนแรงในช่วงวิกฤต SaaS

นักลงทุนตื่นกลัว AI ทำลายโมเดล SaaS หลังค่าย AI เปิดเครื่องมือใหม่ ขณะที่หลายบริษัทเริ่มส่งสัญญาณรายได้ชะลอ ดันหุ้นซอฟต์แวร์ทรุดหนักในวงกว้าง

วันที่ 5 กุมภาพันธ์ 2569 เวลา 05.55 น. สำนักข่าวบลูมเบิร์กรายงานว่า นับตั้งแต่ ChatGPT เปิดตัวสู่สาธารณะราว 3 ปีก่อน นักวิเคราะห์ต่างเตือนว่าอุตสาหกรรมจำนวนมาก ตั้งแต่ซอฟต์แวร์ โปรแกรมมิ่ง งานกฎหมาย ไปจนถึงการผลิตภาพยนตร์ มีความเสี่ยงสูงที่จะถูกรบกวนจากปัญญาประดิษฐ์ (AI)

อย่างไรก็ตามสิ่งที่ปลุกนักลงทุนให้ตื่นตัวอย่างจริงจังกลับเกิดขึ้นจากหลายปัจจัยพร้อมกัน ทั้งผลประกอบการที่น่าผิดหวังของบริษัทเทคโนโลยี การพัฒนาโมเดล AI ที่ก้าวหน้าอย่างรวดเร็ว และการเปิดตัวปลั๊กอินเสริมเล็ก ๆ จากสตาร์ตอัพ AI อย่าง Anthropic ซึ่งจุดชนวนความกังวลว่า AI อาจเข้ามาแทนที่โมเดลธุรกิจจำนวนมากเร็วกว่าที่คาด

ผลลัพธ์คือการเทขายหุ้นครั้งใหญ่ที่สุดที่ขับเคลื่อนด้วยความกลัว AI แย่งงานธุรกิจ เท่าที่ตลาดเคยเห็น และกลุ่มที่ได้รับผลกระทบหนักที่สุดคือ หุ้นบริษัทซอฟต์แวร์แบบสมัครสมาชิก หรือ Software-as-a-Service (SaaS)

ดัชนี Nasdaq 100 ทำสถิติร่วงหนักที่สุดในรอบสองวันนับตั้งแต่เดือนตุลาคม กวาดมูลค่าตลาดหายไปกว่า 5.5 แสนล้านดอลลาร์ ขณะที่หุ้นซอฟต์แวร์และดาต้าหลายร้อยบริษัทถูกเทขายในสิ่งที่นักลงทุนขนานนามว่า “SaaSpocalypse” ซึ่งเริ่มต้นเมื่อวันที่ 3 ก.พ. และต่อเนื่องถึงวันที่ 4 ก.พ. บริษัทที่ได้รับผลกระทบมีตั้งแต่ London Stock Exchange Group, Thomson Reuters ไปจนถึง Oracle

SaaS คืออะไร และทำไมหุ้นจึงร่วงแรง

SaaS คือโมเดลธุรกิจที่ให้ลูกค้าใช้งานซอฟต์แวร์ผ่านอินเทอร์เน็ต โดยคิดค่าบริการแบบรายเดือนหรือรายปี แทนการขายไลเซนส์ขาด ลูกค้าจะได้อัปเดตระบบ ฟีเจอร์ใหม่ และการดูแลรักษาอย่างต่อเนื่อง โมเดลนี้ถูกใช้อย่างแพร่หลายโดยบริษัทอย่าง Microsoft, Salesforce และ Adobe และสร้างมูลค่าการใช้จ่ายด้านคลาวด์กว่า 4 แสนล้านดอลลาร์ในปี 2566

แต่ความกังวลเพิ่มขึ้นว่า AI โดยเฉพาะเอเจนต์ AI อัตโนมัติ อาจทำงานแทนมนุษย์ได้มากขึ้น ส่งผลให้บริษัท SaaS ซึ่งเก็บค่าบริการตามจำนวนผู้ใช้งาน อาจมีผู้ใช้ลดลง และรายได้หดตัว

ปลายเดือนมกราคม Anthropic เปิดตัวปลั๊กอินที่ช่วยทำงานธุรกิจอัตโนมัติ ทำให้หลายงานเร็วขึ้นและต้นทุนต่ำลง นักลงทุนเกรงว่าเครื่องมือเช่นนี้อาจทำให้แพลตฟอร์ม SaaS จำนวนมากหมดความจำเป็นในอนาคต

หุ้นบริษัทอย่าง Microsoft, Salesforce, Oracle, Intuit และ AppLovin ปรับตัวลงแรง โดยตะกร้าหุ้นซอฟต์แวร์ของ Goldman Sachs ร่วงราว 15% ในช่วง 7 วันทำการ และอยู่ต่ำกว่าจุดสูงสุดเดือนกันยายนราว 25%

AI จะทำร้ายธุรกิจ SaaS อย่างไร

ภัยหลักคือการทำลายโมเดลคิดค่าบริการต่อผู้ใช้ เพราะ AI สามารถทำงานแทนคนจำนวนมากได้ หากบริษัทต้องใช้พนักงานน้อยลง ก็ย่อมต้องใช้ไลเซนส์ซอฟต์แวร์น้อยลงตาม อีกประเด็นคือ AI กำลังพัฒนาเครื่องมือที่สามารถวิเคราะห์ข้อมูล จัดการเวิร์กโฟลว์ และสร้างรายงานได้เอง โดยไม่จำเป็นต้องพึ่งแพลตฟอร์ม SaaS เฉพาะทาง

อย่างไรก็ดีไม่ใช่ทุกคนที่เห็นด้วยกับความกลัวนี้ Jensen Huang ซีอีโอของ Nvidia ระบุว่าการเทขายหุ้นซอฟต์แวร์เป็นเรื่องไร้เหตุผลที่สุด และมองว่า AI จะช่วยยกระดับซอฟต์แวร์ ไม่ใช่แทนที่ ด้าน SAP ก็ชี้ว่าบริษัทกำลังชนะดีลใหม่ ๆ เพราะ AI มากกว่าจะเสียลูกค้า

Anthropic คือใคร และปลั๊กอินทำอะไร

Anthropic เป็นหนึ่งในผู้พัฒนาโมเดล AI รายใหญ่ของโลก ผู้สร้างแชตบอต Claude ซึ่งเป็นคู่แข่งโดยตรงของ ChatGPT จุดเด่นคือการพัฒนา AI อย่างปลอดภัยและมีความรับผิดชอบ

ปลั๊กอินล่าสุดของ Anthropic ช่วยให้องค์กร โดยเฉพาะสำนักงานกฎหมาย ใช้ AI ตรวจสัญญา จัดการงานคอมพลายแอนซ์ และงานเอกสารต่าง ๆ ได้อัตโนมัติ แม้จะมีสตาร์ตอัพด้าน Legal AI อื่นทำบริการลักษณะนี้อยู่แล้ว แต่ปลั๊กอินของ Anthropic กลายเป็นสัญลักษณ์ของสิ่งที่ AI อาจทำได้ในอนาคต

นักลงทุนจึงมองว่า หาก AI พัฒนาไปอีกขั้น อาจไม่เพียงกระทบสตาร์ตอัพหน้าใหม่เท่านั้น แต่ยังอาจสั่นคลอนธุรกิจซอฟต์แวร์ดั้งเดิมทั้งระบบ

อ้างอิง : bloomberg.com

อ่านข่าวที่เกี่ยวข้องกับ สถานการณ์หุ้นทั่วโลก ทั้งหมด ได้ที่นี่