ชวนคุณพ่อคุณแม่ทำความรู้จักโรควิตกกังวล (anxiety disorders) เมื่อความกังวลครอบคลุมชีวิตลูก
ปัจจุบันปัญหาทางจิตเวชไม่ใช่เรื่องไกลตัวทุกคนเหมือนสมัยก่อน เพราะสังคมเริ่มเปิดใจยอมรับ ทำความเข้าใจ และให้ความสำคัญกับการหาสาเหตุรวมถึงวิธีแก้ไขปัญหามากขึ้นเรื่อยๆ
แต่สิ่งที่ผู้ใหญ่หลายคนอาจมองข้ามไป ก็คือปัญหาทางจิตเวชไม่ได้เกิดขึ้นได้กับผู้ใหญ่เท่านั้น แต่เด็กๆ ก็สามารถเจ็บป่วยด้วยอาการของโรคทางจิตเวชได้เช่นเดียวกัน และหากพูดถึงโรคทางจิตเวชที่คนส่วนใหญ่นึกถึง ก็คงจะหนีไม่พ้นโรคซึมเศร้า แต่เราอยากจะชวนคุณพ่อคุณแม่ มาทำความรู้จักโรควิตกกังวล (anxiety disorders) ซึ่งถือเป็นโทางจิตเวชที่มีโอกาสเกิดขึ้นกับเด็กๆ และมีผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวันของเด็กๆ ไม่น้อย
โรควิตกกังวล (anxiety disorders) คืออะไร
โรควิตกกังวล คือหนึ่งในโรคทางจิตเวช ที่เกิดได้จากสภาพแวดล้อมการเลี้ยงดูและทางพันธุกรรมโดยปกติแล้วเด็กจะรู้สึกตื่นเต้น กังวล และประหม่าเมื่อเจอสถานการณ์ใหม่ๆ เช่น ไปโรงเรียนหรือ เจอคนแปลกหน้าได้ แต่หากท่าทางวิตกกังวลของลูกดูไม่มีทีท่าว่าจะหายไปง่ายๆ หรือกังวลซ้ำแล้วซ้ำอีก หรือมีอาการข้างเคียงที่แสดงออกทางร่างกาย เช่น ปวดท้อง ไม่มีสมาธิ และอาการนั้นเริ่มส่งผลต่อการช้ชีวิตประจำวัน ก็อาจเป็นสัญญาณว่าลูกอาจกำลังเสี่ยงกับการเป็นโรควิตกกังวลได้
อาการของโรควิตกกังวลเป็นอย่างไร
โรควิตกกังวล (anxiety disorders) แบ่งได้เป็น 5 ประเภท ซึ่งจะมีลักษณะของอาการที่แตกต่างกันไป ดังนี้
โรควิตกกังวลทั่วไป (Generalized Anxiety Disorder ) จะมีลักษณะของการกังวล และเครียดในเรื่องทั่วไป เช่น ไปโรงเรียน เพื่อน ครอบครัว แต่ความเครียดที่เล็กน้อยจะค่อยๆ สะสมจนกระทั่งทำให้ร่างกายเกิดการนอนไม่หลับ หงุดหงิดง่าย ไม่มีสมาธิ อ่อนเพลียอยู่ตลอดเวลา และร้องไห้ง่าย โรคแพนิก (Panic Disorder) อาการแพนิกคืออาการกังวลในบางสิ่งอย่างรุนแรง จนไม่สามารถควบคุมร่างกายได้ จนทำให้หัวใจเต้นเร็ว หายใจไม่ทัน ตัวสั่น เหงื่อออก ร้อนๆ หนาวๆ อาการนี้จะเกิดขึ้นไม่นานและหายเองได้ แต่จะสามารถกลับมาเป็นซ้ำได้อีก โรคกลัวแบบเฉพาะเจาะจง (Phobias) โฟเบียคืออาการหวาดกลัวบางอย่างแบบเฉพาะเจาะจง อาจเป็นสถานที่ สถานการณ์ หรือบางสิ่งบางอย่าง เช่น กลัวความมืด กลัวการไปโรงเรียน กลัวเสียงฟ้าร้อง ฯลฯ ซึ่งลักษณะการกลัวจะกลัวมากๆ จนอาจแสดงอาการตัวสั่น ร้องไห้ อาเจียน และมีความพยายามที่จะหลีกเลี่ยง ไม่อยากพบเห็น โรคย้ำคิดย้ำทำ (Obsessive Compulsive Disorder) คนที่มีอาการย้ำคิดย้ำทำ จะชอบย้ำทำสิ่งหนึ่งซ้ำๆ เพราะไม่มั่นใจว่าเคยลงมือทำไปแล้วหรือยัง หรือกลัวว่าจะทำไม่เรียบร้อย เช่น ล้างมือซ้ำๆ เพราะกังวลว่าล้างครั้งเดียวจะไม่สะอาด หรือตรวจเช็กของในกระเป๋าตลอดเวลา เพราะกลัวว่าจะหยิบมาไม่ครบ โรคเครียดหลังเหตุสะเทือนใจ (Post-Traumatic Stress Disorder) อาการนี้จะเกิดขึ้นหลังจากที่เด็กพบเจอกับเหตุการณ์สะเทือนใจต่างๆ เช่น ประสบอุบัติเหตุ ถูกทำร้ายร่างกาย คนใกล้ตัวเสียชีวิต ฯลฯ ซึ่งอาจกลายเป็นคนเงียบไม่พูดไม่จา ตกใจและหวาดกลัวง่าย กังวลว่าเหตุการณ์ต่างๆ จะเกิดขึ้นซ้ำอีก หรือหวาดกลัวสิ่งที่เกี่ยวข้องกับเหตุการณ์รุนแรงนั้นๆ
สาเหตุของโรควิตกกังวล
โรควิตกกังวลในเด็ก เกิดขึ้นได้จากหลายสาเหตุ ไม่ว่าจะมาจากพันธุกรรมของคุณพ่อคุณแม่ที่อาจมีประวัติเคยป่วยเป็นโรควิตกกังวล รวมไปถึงสภาพแวดล้อมที่ทำให้ลูกเครียดและไม่สามารถจัดการกับความเครียดเหล่านั้นได้ เช่น ย้ายบ้านหรือโรงเรียนบ่อยๆ พ่อแม่ทะเลาะกัน การบาดเจ็บหนักจากจากอุบัติเหตุ ถูกกลั่นแกล้งที่โรงเรียน ถูกทำร้ายร่างกาย หรือแม้แต่ภาวะสมาธิสั้น (ADHD) ก็มีแนวโน้มที่จะทำให้เด็กจะมีปัญหาเกี่ยวกับความวิตกกังวลได้
วิธีการรักษา
การรักษาโรควิตกกังวล จิตแพทย์จะต้องดูถึงสาเหตุและที่มาที่ทำให้เกิดโรค หรือเด็กมีปัญหาอะไรทำให้กังวลจนไม่สามารถใช้ชีวิตได้ตามปกติ และประเมินร่วมกับอายุของเด็ก เพื่อเลือกใช้วิธีรักษาที่เหมาะสมที่สุด
โดยมากแพทย์มักจะเลือกใช้การรักษาและการบำบัดด้วยความรู้ความเข้าใจพฤติกรรม (CBT) เน้นไปที่การพูดคุยเปลี่ยนวิธีคิด พฤติกรรม เพื่อให้เด็กเข้าใจและจัดการรับมือกับความวิตกกังวลได้ด้วยตัวเอง
แต่หากมีอาการหนักจนไม่สามารถบำบัดได้จากการพูดคุย จิตแพทย์ก็จำเป็นต้องใช้ยาช่วยรักษาต่อไป
ที่มา