จอมพล ป. พิบูลสงคราม นายกฯ ไทยคนแรกที่ติดคุก ข้อหา “อาชญากรสงคราม”
จอมพล ป. พิบูลสงคราม นายกฯ ไทยคนแรกที่ติดคุก ข้อหา “อาชญากรสงคราม”
ที่มาเกิดจากช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 รัฐบาลที่นำโดย จอมพล ป. พิบูลสงคราม นายกรัฐมนตรีในขณะนั้น มีพฤติกรรมเข้าข้างญี่ปุ่น ให้ญี่ปุ่นเคลื่อนทัพเข้าไทย และให้ไทยเข้าร่วมสงครามกับญี่ปุ่น
วันที่ 16 ตุลาคม พ.ศ. 2488 ตำรวจเริ่มจับกุมตัวอาชญากรสงคราม คือ จอมพล ป. พิบูลสงคราม และเริ่มทยอยจับกุมรายอื่นๆ เช่น พล. อ. จรูญ รัตนกุล เสรีเริงฤทธิ์ (หลวงเสรีเริงฤทธิ์), พระสารสาสน์พลขันธ์ (ลอง สุนทานนท์), พระราชธรรมนิเทศ (นายเพียร ราชธรรมนิเทศ), นายสังข์ พัธโนทัย, พล. ท. ประยูร ภมรมนตรี, นายฉ่ำ จำรัสเนตร, หลวงวิจิตรวาทการ ฯลฯ
ท่านผู้หญิงละเอียด พิบูลสงคราม ภริยาจอมพล ป. ระบุว่า จอมพล ป. ทราบล่วงหน้าแล้วว่าจะต้องถูกจับกุม แต่ยังไม่ทราบรายละเอียดเกี่ยวกับข้อหาที่จะได้รับ ดังจะเห็นจากบทสัมภาษณ์ของจอมพล ป. ที่มีให้นายมาลัย ชูพินิจ ว่า
“…ผมยังไม่ทราบข้อหาเป็นทางการ โจทก์ในคดีอาชญากรสงครามเขาจะเอาผมแค่ไหน ฉะนั้นจึงยังตอบไม่ได้ แต่ถ้าผมต้องขึ้นศาลในฐานะอาชญากรสงคราม ผมจะว่าความของผมเอง จะไม่แต่งหรือคิดว่าจะแต่งทนายว่าต่างเลย ผมมีหลักฐานทุกอย่างที่จะแสดงความบริสุทธิ์ของผมเพื่อขอความเป็นธรรมในตำแหน่งนายกรัฐมนตรี ผมได้ปฏิบัติหน้าที่และทำทุกสิ่งทุกอย่างเพื่อชาติ เท่าที่ความรู้สึกของผมบังคับ ถ้าผลที่จะเกิดขึ้นจะไปทำให้เกิดความเดือดร้อนแก่ประชาชน หรือความเสียหายแก่ชาติในทางหนึ่งทางใดนั้น ไม่ใช่ความปรารถนาของผมและผมเสียใจ…”
ตอนนั้นจำเลยทุกคนถูกฝากขังที่สันติบาลก่อน 15 วัน แล้วถึงไปเข้าคุกลหุโทษ หรือเรือนจำจังหวัดพระนครและธนบุรี
มีจอมพล ป. เพียงคนเดียวที่แปลกกว่าคนอื่น คือถูกขังในห้องพิเศษที่สันติบาลเพียงคืนเดียว จากนั้นก็ถูกย้ายไปโรงพักศาลาแดง
เหตุผลอาจเพราะห้องพิเศษที่สันติบาลอยู่ติดกับส้วม เหม็นยาดับกลิ่นตลบ จอมพล ป. จึงโวยวายเกรงว่าจะเป็นไอพิษ อีกทั้งห้องดังกล่าวเคยขังนายวนิช ปานะนนท์ รัฐมนตรีในรัฐบาลจอมพล ป. มาก่อน และตกเป็นผู้ต้องหาในคดีขายทอง กระทั่งเลือกจบชีวิตด้วยการผูกคอ
ทั้งเมื่อจอมพล ป. ไปอยู่ในคุกลหุโทษ ก็ไปอยู่ในห้องขังที่ กรมขุนชัยนาทนเรนทร อดีตผู้สำเร็จราชการแผ่นดิน เคยประทับในฐานะนักโทษการเมือง
จอมพล ป. จึงเป็นนายกฯ ไทยคนแรกที่ติดคุก
“…คิดดูก็เหมือนเล่นละคร เพราะผู้ที่มีส่วนรับผิดชอบในการเอากรมชัยนาทมาขังไว้นั้น บัดนี้ได้เข้ามาถูกขังในที่เดียวกันบ้างแล้ว เจ้าตัวเรือดที่เคยกัดกรมชัยนาทแต่เดิม บัดนี้มันก็มากัดกินคนที่ขังกรมชัยนาทให้เหมือนกัน เวลานี้กรมชัยนาทอยู่ข้างนอกสบายไปแล้ว คนที่ขังกรมชัยนาทกลับมาอยู่แทน…” นายสังข์ พัธโนทัย หนึ่งในผู้ที่ถูกฟ้องร้องดำเนินคดีข้อหาเดียวกัน ระบุ
คดีของจอมพล ป. มีการยื่นฟ้อง 2 สำนวน เมื่อวันที่ 12 มกราคม พ.ศ. 2489 และศาลฎีกาได้นัดวันพิจารณาคดีในวันที่ 18, 19 และ 20 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2489 โดยท่านผู้หญิงละเอียดได้ติดต่อ พระมนูภาณวิมลศาสตร์ เป็นทนายว่าความแก้ต่างให้
ทว่าท้ายสุด คดีจอมพล ป. ทั้ง 2 สำนวน ศาลสืบพยานโจทก์เสร็จยังไม่ทันสืบพยานจำเลย ศาลก็ได้ตัดสินคดีพระสารสาสน์พลขันธ์เป็นโมฆะ ให้ยกฟ้องโจทก์ปล่อยจำเลยพ้นข้อหาไป และตัดสินคดีอื่นๆ พร้อมกัน เพราะเห็นว่าพระราชบัญญัติอาชญากรสงคราม ที่โจทก์ฟ้องขอให้เอาผิดแก่จำเลย ศาลวินิจฉัยแล้วว่าเป็นโมฆะ อันจะลงโทษจำเลยไม่ได้ ดังนั้นจึงไม่มีประโยชน์ที่ศาลจะฟังคำพยานหลักฐานโจทก์ในเรื่องนี้ต่อไปอีก
อีกนัยหนึ่งก็คือกฎหมายมีโทษทางอาญา ไม่มีผลย้อนหลัง เพราะ พรบ. อาชญากรสงคราม ออกทีหลังการกระทำนั่นเอง
แม้จำเลยในคดีอาชญากรสงครามได้รับการปล่อยตัวเป็นอิสระ แต่ผลการดำเนินคดีได้ทำลายชื่อเสียงและบารมีทางการเมืองของผู้นำทหาร โดยเฉพาะจอมพล ป. ที่สร้างประวัติศาสตร์เป็นนายกฯ ไทยคนแรกที่ติดคุก ยังความสะเทือนใจมาสู่บรรดานายทหารและแม่ทัพนายกอง ซึ่งรู้สึกว่าเกียรติศักดิ์ของทหารตกต่ำลง
เรื่องนี้จึงน่าจะเป็นสาเหตุหนึ่งที่ทหารใช้เป็นข้ออ้างในการทำรัฐประหาร พ.ศ. 2490
อ่านเพิ่มเติม :
- ทำไม “ญี่ปุ่น” ไม่ยึดไทยเป็นเมืองขึ้นในสงครามโลกครั้งที่ 2
- ชีวิตคนไทยช่วง สงครามโลกครั้งที่ 2 ใช้ถ่านหุงข้าวให้รถวิ่งแทนน้ำมัน-โจรอาละวาดหนัก
- เปิดชีวิต “เชลยศึกชาวดัตช์” ในไทย หลังสงครามโลกครั้งที่ 2 สภาพเลวร้ายเหมือนช่วงสงครามหรือไม่?
สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่
อ้างอิง :
อังคณา เกียรติศักดิ์นุกูล. (2533). คดีอาชญากรสงครามในประเทศไทย พ.ศ. 2488-2489 [วิทยานิพนธ์อักษรศาสตรมหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย].
เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 9 กันยายน 2568
อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : จอมพล ป. พิบูลสงคราม นายกฯ ไทยคนแรกที่ติดคุก ข้อหา “อาชญากรสงคราม”
ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
– Website : https://www.silpa-mag.com