8 กรกฎาคม 2569 "วันภูมิแพ้โลก" รู้จักโรคภูมิแพ้ สาเหตุ อาการ และวิธีป้องกัน
วันที่ 8 กรกฎาคม 2569 ตรงกับ วันภูมิแพ้โลก (World Allergy Day) วันที่จัดขึ้นเพื่อรณรงค์ให้ประชาชนทั่วโลกตระหนักถึงโรคภูมิแพ้ ซึ่งเป็นปัญหาสุขภาพที่พบได้ในทุกช่วงวัย และมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะในเมืองใหญ่ที่มีมลพิษ ฝุ่นละออง และสารก่อภูมิแพ้จำนวนมาก
โรคภูมิแพ้ คืออะไร?
โรคภูมิแพ้ (Allergy) คือ ภาวะที่ระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายตอบสนองต่อสารบางชนิดมากกว่าปกติ ทั้งที่สารเหล่านั้นไม่ได้เป็นอันตรายต่อคนทั่วไป โดยสารเหล่านี้เรียกว่า สารก่อภูมิแพ้ (Allergens)
เมื่อร่างกายได้รับสารก่อภูมิแพ้ ระบบภูมิคุ้มกันจะหลั่งสารฮีสตามีน (Histamine) และสารอื่น ๆ ออกมา ทำให้เกิดอาการต่าง ๆ เช่น จาม คัดจมูก ผื่นคัน น้ำมูกไหล หรือหายใจลำบาก
สาเหตุของโรคภูมิแพ้
โรคภูมิแพ้อาจเกิดจากหลายปัจจัยร่วมกัน ได้แก่
- พันธุกรรม หากคนในครอบครัวเป็นโรคภูมิแพ้ ลูกมีโอกาสเป็นมากขึ้น
- ไรฝุ่น ที่สะสมในที่นอน หมอน หรือผ้าม่าน
- ละอองเกสรดอกไม้
- ขนสัตว์และรังแคสัตว์เลี้ยง
- เชื้อราและความชื้น
- อาหารบางชนิด เช่น นม ไข่ ถั่วลิสง อาหารทะเล
- แมลงกัดต่อย
- ยาบางชนิด เช่น ยาปฏิชีวนะบางประเภท
อาการของโรคภูมิแพ้
อาการของโรคภูมิแพ้แตกต่างกันไปในแต่ละบุคคล โดยอาจพบได้ดังนี้
- ภูมิแพ้ทางเดินหายใจ
- จามบ่อย
- น้ำมูกไหล
- คัดจมูก
- คันจมูก
- คันตา น้ำตาไหล
- ภูมิแพ้ผิวหนัง
- ผื่นแดง
- ลมพิษ
- ผิวแห้ง
- คันตามผิวหนัง
- ภูมิแพ้อาหาร
- ปากหรือริมฝีปากบวม
- คลื่นไส้ อาเจียน
- ปวดท้อง
- ท้องเสีย
อาการแพ้รุนแรง (Anaphylaxis)
แม้พบไม่บ่อย แต่ถือเป็นภาวะฉุกเฉินที่ต้องรีบพบแพทย์ทันที โดยอาจมีอาการ เช่น
- หายใจลำบาก
- หน้าหรือคอบวม
- ความดันโลหิตต่ำ
- หมดสติ
วิธีป้องกันโรคภูมิแพ้
แม้จะไม่สามารถป้องกันได้ทั้งหมด แต่สามารถลดความเสี่ยงและบรรเทาอาการได้ด้วยวิธีต่อไปนี้
- หลีกเลี่ยงสารก่อภูมิแพ้ที่ทราบว่าแพ้
- ทำความสะอาดบ้านและเครื่องนอนเป็นประจำ เพื่อลดไรฝุ่น
- ใช้เครื่องฟอกอากาศ หากอยู่ในพื้นที่ที่มีฝุ่นหรือมลพิษสูง
- สวมหน้ากากเมื่อออกนอกบ้านในวันที่ค่าฝุ่นละอองสูง
- รับประทานอาหารที่มีประโยชน์และพักผ่อนให้เพียงพอ
- ปรึกษาแพทย์เมื่อมีอาการผิดปกติ หรือมีอาการแพ้บ่อยครั้ง
เมื่อไหร่ควรพบแพทย์?
ควรเข้ารับการตรวจหากมีอาการดังต่อไปนี้
- จามหรือคัดจมูกเรื้อรัง
- ผื่นคันที่เป็นซ้ำบ่อย
- หายใจมีเสียงหวีด
- อาการรบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน
- เคยมีประวัติแพ้อาหารหรือยาอย่างรุนแรง
แม้โรคภูมิแพ้จะไม่ใช่โรคร้ายแรงในคนส่วนใหญ่ แต่หากไม่ได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม อาจส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิต การเรียน การทำงาน และในบางกรณีอาจเกิดอาการแพ้รุนแรงที่เป็นอันตรายถึงชีวิตได้
ข่าวที่เกี่ยวข้อง
- โรคภูมิแพ้ ภัยเงียบสุขภาพคนไทย
- ‘ตัวเราป่วย’ หรือ ‘แค่ภูมิแพ้’ เปิดวิธีเช็ก ลักษณะอาการ และการรักษาที่ถูกต้อง
- "โรคภูมิแพ้" มีอาการอย่างไร-แนะวิธีลดความเสี่ยงจากโรคนี้
- (คลิป) ครู-ผู้ปกครอง ชื่นชมงานวิจัยฯ รับมือความเสี่ยงโรคภูมิแพ้อาหารในเด็กนักเรียน
- สปสช.เผย "โรคภูมิแพ้" กับ "โรคโควิด-19" อาการแตกต่างกันอย่างไร?