'จำคุก 10 ปี' ผู้ร่วมก่อตั้งสตาร์ตอัปดัง 'Gojek' คดีทุจริตคอมโรงเรียนอินโดนีเซีย

ศาลคดีทุจริตของอินโดนีเซียมีคำพิพากษาในวันนี้ (30 มิ.ย.) ตัดสินจำคุก 10 ปี "นาดีม มาการิม" (Nadiem Makarim) อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ และผู้ร่วมก่อตั้งบริษัท "โกเจ็ก" (Gojek) ผู้ให้บริการเรียกรถและระบบชำระเงินรายใหญ่ในอินโดนีเซีย จากความผิดฐานทุจริตคดีจัดซื้อคอมพิวเตอร์โรงเรียน

มาการิมถูกตัดสินว่ามีความผิดในคดีที่เกี่ยวข้องกับการจัดซื้อคอมพิวเตอร์ Google Chromebook สำหรับโรงเรียน ภายใต้โครงการยกระดับการศึกษาสู่ระบบดิจิทัลของอินโดนีเซีย ซึ่งดำเนินการระหว่างปี 2019-2022 ระหว่างที่เขาดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ

นอกจากโทษจำคุก 10 ปีแล้ว ศาลยังสั่งลงโทษปรับเป็นเงิน 1,000 ล้านรูเปียห์ (ราว 1.9 ล้านบาท) และให้ชดใช้ค่าเสียหายแก่รัฐเป็นเงิน 809,600 ล้านรูเปียห์ (ราว 1,600 ล้านบาทบาท) โดยหากไม่ชำระเงินดังกล่าว จะต้องรับโทษจำคุกเพิ่มเติมอีก 5 ปี

ก่อนหน้านี้ อัยการได้ยื่นคำร้องขอให้ศาลลงโทษจำคุกมาการิมเป็นเวลา 18 ปี พร้อมปรับ 1 พันล้านรูเปียห์ และให้ชดใช้ค่าเสียหายแก่รัฐ 5.6 ล้านล้านรูเปียห์

อัยการสูงสุดของอินโดนีเซียได้ตั้งข้อหามาการิมเป็นผู้ต้องสงสัยเมื่อเดือนก.ย. 2025 โดยกล่าวหาว่าเขาและเจ้าหน้าที่คนอื่นๆ ได้กำหนดคุณลักษณะทางเทคนิค (ล็อกสเป็ก) โครงการให้เอื้อประโยชน์ต่อผลิตภัณฑ์ของ Google ภายใต้โครงการยกระดับการศึกษาสู่ระบบดิจิทัล

ในเดือนก.พ. 2020 มาการิมได้พบกับผู้แทนของ Google Indonesia เพื่อหารือเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์ของกูเกิลรวมถึงคอมพิวเตอร์ Chromebook ที่สามารถนำมาใช้โดยกระทรวงศึกษาธิการและนักเรียน

อัยการระบุในคำฟ้องว่า "ภายหลังการประชุมหลายครั้ง ทั้งสองฝ่ายได้ตกลงกันว่าจะใช้ผลิตภัณฑ์ของกูเกิลได้แก่ ChromeOS และ Chrome Devices Management (CDM) เป็นส่วนหนึ่งของโครงการจัดซื้ออุปกรณ์เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร (ICT)"

อัยการระบุว่า การตัดสินใจดังกล่าวเกิดขึ้นทั้งที่การประเมินของรมว.ศึกษาธิการคนก่อนในปี 2019 สรุปว่า Chromebook ไม่สามารถใช้งานได้อย่างมีประสิทธิภาพในหลายพื้นที่ของอินโดนีเซีย โดยเฉพาะพื้นที่ห่างไกล

อัยการยังกล่าวหาว่า มาการิมได้ออกคำสั่งทางเทคนิคที่กำหนดคุณลักษณะของอุปกรณ์ให้สอดคล้องกับระบบ ChromeOS เพียงระบบเดียว ซึ่งช่วยให้ Chromebook ผ่านเกณฑ์การจัดซื้อของภาครัฐ

นอกจากนี้ อัยการยังระบุในเอกสารต่อศาลว่า Chromebook รุ่นสเปกต่ำดังกล่าวควรมีราคาประมาณเครื่องละ 3 ล้านรูเปียห์ แต่กลับมีการจัดซื้อในราคาแพงกว่าสองเท่า ประมาณเครื่องละ 6 ล้านรูเปียห์

คดีนี้ถือเป็นหนึ่งในคดีทุจริตที่ได้รับความสนใจมากที่สุดของอินโดนีเซีย ในฐานะที่เกี่ยวข้องกับอดีตรัฐมนตรีระดับสูงของประเทศ และมาการิมยังเป็นผู้ร่วมก่อตั้งสตาร์ตอัปที่ใหญ่ที่สุดรายหนึ่งในประเทศอย่าง Gojek ที่เคยได้ชื่อว่าเป็นสตาร์ตอัปที่มีมูลค่าบริษัท 1 หมื่นล้านดอลลาร์ขึ้นไป หรือระดับ "เดคาคอร์น" (Decacorn) ซึ่งปัจจุบันมีการควบรวมกับบริษัท Tokopedia กลายเป็นบริษัท GoTo Group หนึ่งในบริษัทเทคโนโลยีที่ใหญ่ที่สุดในอินโดนีเซีย