สิทธิประโยชน์ เงื่อนไข และขั้นตอน “การบริจาคอวัยวะ”: 1 ผู้ให้ ช่วยได้ 8 ชีวิต

สวัสดีชาว Dek-D ทุกคนค่ะ หัวข้อที่เราจะพูดถึงในวันนี้เป็นประเด็นเกี่ยวกับ“การบริจาคอวัยวะ”ซึ่งไม่ใช่ประเด็นที่แปลกใหม่ในสังคมไทย หากแต่ยังไม่ได้มีการรับรู้และทำความเข้าใจในรายละเอียด ขั้นตอน และวิธีการกันอย่างกว้างขวางอีกทั้งยังมีทัศนคติและความเชื่อที่กระทบต่อจิตใจเมื่อพูดถึงประเด็นนี้ ซึ่งเป็นปมเหตุให้คนไทยหลายคนไม่กล้าที่จะบริจาคอวัยวะ

ข้อมูลจากศูนย์บริจาคอวัยวะ สภากาชาดไทย ปี 2567 ณ วันที่ 30 มิถุนายน ระบุว่า

มีผู้ได้รับการปลูกถ่ายอวัยวะแล้ว 390 คนและยังมีผู้ป่วยที่รออวัยวะอยู่ 7,069 คน

โดยอวัยวะที่ต้องการมากที่สุด คือ หัวใจ ไต ตับ

วันนี้เราจึงอยากพาทุกคนมาทำความเข้าใจในรายละเอียด ขั้นตอน และวิธีการเกี่ยวกับการบริจาคอวัยวะเพื่อการรับรู้ ทำความเข้าใจ และเพื่อเป็นข้อมูลประกอบการตัดสินใจสำหรับผู้ที่สนใจจะบริจาคแต่ยังไม่รู้แนวทางกันค่ะ

การบริจาคอวัยวะคืออะไร ? สามารถบริจาคอวัยวะส่วนไหนได้บ้าง ?

การบริจาคอวัยวะ คือ การมอบอวัยวะเพื่อนำไปปลูกถ่ายให้ผู้ป่วยที่อวัยวะนั้น ๆ เสื่อมสภาพเงื่อนไขสำคัญสำหรับการบริจาคอวัยวะ คือ ผู้บริจาคต้องเสียชีวิตจากภาวะสมองตายเท่านั้น(ยกเว้น ไต 1 ข้าง, ตับ, ไขกระดูก เป็นต้น ที่สามารถบริจาคได้ตอนยังมีชีวิตอยู่)

หลังผ่าตัดเพื่อนำอวัยวะไปให้ผู้ป่วยที่ได้รับบริจาค แพทย์จะตกแต่งร่างกายของผู้บริจาคให้เรียบร้อย แล้วมอบให้ญาติไปประกอบพิธีทางศาสนา

อวัยวะที่สามารถบริจาคและนำไปปลูกถ่ายได้ ได้แก่

หัวใจ, ปอด 2 ข้าง, ไต 2 ข้าง, ตับ, ตับอ่อน

เนื้อเยื่อที่สามารถปลูกถ่ายได้ ได้แก่

ลิ้นหัวใจ, หลอดเลือด, ผิวหนัง, กระดูก, เส้นเอ็น และกระจกตา

ภาวะสมองตาย

สมองตายคือ ภาวะที่แกนสมองสูญเสียการทำงานถาวรไม่สามารถรักษาให้ฟื้นคืนชีพได้อีก ทางการแพทย์จึงถือว่าเสียชีวิตแล้ว โดยสาเหตุที่ทำให้เกิดภาวะสมองตายมาจากการบาดเจ็บที่สมองอย่างรุนแรง หรือเส้นเลือดในสมองแตก

ในการบริจาคอวัยวะ แพทย์จะรับอวัยวะจากผู้ป่วยที่มีภาวะสมองตาย แต่ยังให้เครื่องช่วยหายใจอยู่ และตราบใดที่ร่างกายยังมีออกซิเจนไหลเวียนในเลือด เลือดก็ยังไปเลี้ยงอวัยวะต่าง ๆ ให้ทำงานได้ตามปกติดังนั้นจึงสามารถนำอวัยวะของผู้ที่มีภาวะสมองตาย ไปปลูกถ่ายให้ผู้ป่วยที่จำเป็นต้องได้รับการปลูกถ่ายอวัยวะใหม่เพื่อความอยู่รอด

คุณสมบัติของผู้บริจาคอวัยวะ

• ผู้บริจาคอวัยวะต้องมีอายุไม่เกิน 60 ปี
• เสียชีวิตจากสภาวะสมองตายด้วยสาเหตุต่าง ๆ
• ปราศจากโรคติดเชื้อและโรคมะเร็ง
• ไม่เป็นโรคเรื้อรังเช่น เบาหวาน, หัวใจ, โรคไต, ความดันโลหิตสูง, โรคตับ และไม่ติดสุรา
• อวัยวะที่จะนำไปปลูกถ่ายต้องทำงานได้ดี
• ปราศจากเชื้อที่ถ่ายทอดทางการปลูกถ่ายอวัยวะเช่น ไวรัสตับอักเสบชนิดบี, ไวรัสเอดส์ ฯลฯ
• กรุณาแจ้งเรื่องการบริจาคอวัยวะแก่บุคคลในครอบครัวหรือญาติให้รับทราบด้วย

อวัยวะที่บริจาคจะถูกนำไปให้ใคร สามารถบริจาคให้ญาติได้หรือเปล่า?

เมื่อได้รับบริจาคอวัยวะมาแล้ว ทางศูนย์รับบริจาคอวัยวะจัดสรรให้แก่ผู้ที่รออวัยวะซึ่งได้ทำการลงทะเบียนกับศูนย์รับบริจาคอวัยวะไว้ ทั้งนี้การรับบริจาคอวัยวะจะพิจารณาหมู่เลือด ความเข้ากันได้ของเนื้อเยื่อ ระดับภูมิต้านทานต่อเนื้อเยื่อ ระยะเวลาที่รออวัยวะ และอายุผู้ป่วยด้วย

ในกรณีที่ผู้บริจาคเสียชีวิตจากภาวะสมองตายจะไม่สามารถระบุให้นำอวัยวะผู้เสียชีวิตไปให้ญาติหรือคนในครอบครัวได้เพราะศูนย์รับบริจาคอวัยวะสภากาชาดไทยจะจัดสรรอวัยวะให้กับผู้รอด้วยความเสมอภาคเป็นธรรม ถูกต้องตามหลักวิชาการ ไม่มีการซื้อขายอวัยวะ

แต่ในกรณีที่ผู้บริจาคอวัยวะยังมีชีวิตอยู่สามารถบริจาคอวัยวะ เช่น ไต 1 ข้าง, ตับ, ไขกระดูก เป็นต้น ให้กับญาติโดยสายเลือด หรือคู่สมรสที่จดทะเบียนถูกต้องตามกฎหมายกันไม่น้อยกว่า 3 ปี หรือมีบุตรที่เกิดจากสามี ภรรยาคู่นั้นเท่านั้น ตามระเบียบสภากาชาดไทยว่าด้วยศูนย์รับบริจาคอวัยวะสภากาชาดไทย

ขั้นตอนการจัดสรรอวัยวะ

ไต - หัวใจ - ปอด - ตับ

1.ลงทะเบียนกับศูนย์รับบริจาคอวัยวะสภากาชาดไทย

2.หากผู้รอรับอวัยวะอาการหนักจะจัดสรรให้กับผู้ป่วยนั้นก่อน

3.กรณีไม่มีผู้รอรับอวัยวะอาการหนักจะจัดสรรตามลำดับของโรงพยาบาลสมาชิก

สิทธิประโยชน์ผู้บริจาคอวัยวะ

• ตรวจสุขภาพประจำปีที่โรงพยาบาลในสังกัดสภากาชาดฟรีปีละ 1 ครั้ง
• ได้รับการลดหย่อนค่ารักษาพยาบาลในโรงพยาบาลสังกัดสภากาชาด 50% ทั้งผู้ป่วยนอก (OPD) และ ผู้ป่วยใน (IPD) โดยลดหย่อนค่าห้อง ค่าอาหาร ค่ารักษาพยาบาล ค่ายา ค่าเวชภัณฑ์
• ขอพระราชเพลิงศพหรือดินฝังศพได้เป็นกรณีพิเศษ

ขั้นตอนแสดงความจำนงบริจาคอวัยวะ

ติดต่อแสดงความจำนงบริจาคอวัยวะด้วยตนเองที่

ศูนย์รับบริจาคอวัยวะสภากาชาดไทย

อาคารเทิดพระเกียรติสมเด็จพระญาณสังวร (เจริญ สุวฑฺฒโน) ชั้น 5 ถนนอังรีดูนังต์ ปทุมวัน กรุงเทพฯ

โทรศัพท์1666 หรือ 0 2256 4045-6

เวลา08.30 - 16.30 (เว้นวันหยุดราชการ)

ศูนย์บริการโลหิตแห่งชาติ สภากาชาดไทย

อาคารเฉลิมพระเกียรติบรมราชินีนาถ ชั้นล่าง ถนนอังรีดูนังต์ ปทุมวัน กรุงเทพฯ

โทรศัพท์0 2263 9600-99

เวลา08.30 - 16.30 (ทุกวัน ไม่เว้นวันหยุดราชการ)

เหล่ากาชาดจังหวัดทุกแห่ง หรือโรงพยาบาลประจำจังหวัด

แสดงความจำนงบริจาคอวัยวะผ่านการส่งเอกสารทางไปรษณีย์ ทำตามขั้นตอนดังนี้

• ดาวน์โหลดใบแสดงความจำนงบริจาคอวัยวะ
  
• กรอกข้อมูลลงในใบแสดงความจำนงบริจาคอวัยวะ ให้ครบถ้วน ถูกต้อง
• ส่งไปรษณีย์ใบแสดงความจำนงบริจาคอวัยวะมาที่: ศูนย์รับบริจาคอวัยวะสภากาชาดไทย อาคารเทิดพระเกียรติ อาคารเทิดพระเกียรติสมเด็จพระญาณสังวร (เจริญ สุวฑฺฒโน) ชั้น 5 ถนนอังรีดูนังต์ ปทุมวัน กรุงเทพฯ 10330
• เมื่อศูนย์รับบริจาคอวัยวะฯ ได้รับข้อความแสดงความจำนงบริจาคอวัยวะแล้วศูนย์รับบริจาคอวัยวะฯ จะส่งบัตรประจำตัวผู้มีความจำนงบริจาคอวัยวะให้ตามที่อยู่ที่ได้ระบุไว้
• เมื่อได้รับบัตรประจำตัวผู้มีความจำนงบริจาคอวัยวะแล้ว ให้กรอกชื่อและรายละเอียดการบริจาคลงในบัตรหากบัตรสูญหายกรุณาติดต่อกับศูนย์รับบริจาคอวัยวะ สภากาชาดไทย

แสดงความจำนงบริจาคอวัยวะผ่านช่องทางออนไลน์ที่

• เว็บไซต์ www.organdonate.in.th
• แอปพลิเคชัน “บริจาคดวงตา-อวัยวะ”

บริจาคเงินช่วยเหลือ

ทั้งนี้ สามารถบริจาคเงินสมทบทุนจัดซื้ออุปกรณ์การแพทย์ในกระบวนการปลูกถ่ายอวัยวะสภากาชาดไทย ได้ที่

ธนาคารกสิกรไทย

เลขที่บัญชี: 001-2-779437

ชื่อบัญชี: ศูนย์รับบริจาคอวัยวะ สภากาชาดไทย

ธนาคารกรุงไทย

เลขที่บัญชี: 023-1-25888-7

ชื่อบัญชี: ศูนย์รับบริจาคอวัยวะ สภากาชาดไทย

ธนาคารไทยพาณิชย์

เลขที่บัญชี: 045-2-88000-6

ชื่อบัญชี: สภากาชาดไทย (เพื่อการรับเงินบริจาคต่าง ๆ )

การขอรับใบเสร็จหลังบริจาค

สามารถส่งสำเนาหลักฐานการโอนเงินพร้อมชื่อ (ระบุคำหน้า) นามสกุล ที่อยู่ เบอร์โทรศัพท์ มายังศูนย์รับบริจาคอวัยวะ สภากาชาดไทยโดยมีช่องทางดังนี้

• โทรสารหมายเลข 0 2254 7357
• อีเมลodc_account@redcross.or.th
• ส่งไปรษณีย์: ศูนย์รับบริจาคอวัยวะสภากาชาดไทย อาคารเทิดพระเกียรติ อาคารเทิดพระเกียรติสมเด็จพระญาณสังวร (เจริญ สุวฑฺฒโน) ชั้น 5 ถนนอังรีดูนังต์ ปทุมวัน กรุงเทพฯ 10330

การบริจาคอวัยวะไม่ใช่เรื่องที่น่ากลัว หากมีการทำความเข้าใจกระบวนการและขั้นตอนอย่างถูกต้อง แม้เราจะยังไม่รู้ว่าเมื่อตายแล้วจิตของเราจะไปอยู่ที่ไหนแต่การบริจาคอวัยวะทำให้เรารู้ว่าความตายทำให้เราได้ส่งต่อลมหายใจให้อีกหลายชีวิตที่ยังรออวัยวะอยู่

หลายคนอาจจะยังไม่รู้ว่าการบริจาคอวัยวะแตกต่างจากการบริจาคร่างกายในหลายบริบท

หากใครสนใจเกี่ยวกับความแตกต่างของการบริจาคทั้งสองแบบ และข้อมูลเกี่ยวกับการบริจาคร่างกายฝากติดตามคอนเทนต์ต่อไปด้วยนะคะ :)