การงีบหลับยามบ่ายมีประโยชน์อย่างไร

ในวันที่เราต้องทำงานหนัก มีธุระหลายอย่างต้องสะสาง บางครั้งเราหมดแรงตั้งแต่เริ่มต้นวันใหม่ไปได้ไม่นาน

จะดีไหมหากเรามีปุ่มวิเศษที่กดแล้วร่างกายกลับมามีพละกำลังใหม่อีกครั้ง สำหรับใครหลายคน ปุ่ม ๆ นั้นก็คือการงีบหลับระหว่างวันนั่นเอง

ตอนนี้มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์มากขึ้นเรื่อย ๆ ว่าการงีบสามารถทำให้เรากลับมาตื่นตัวและมีแรงเหมือนตอนเริ่มวันใหม่ในตอนเช้าได้

กาย เมโดวส์ ผู้เชี่ยวชาญด้านการนอนและผู้ก่อตั้ง Sleep School ซึ่งให้คำแนะนำด้านการนอน บอกว่า ประโยชน์หลัก ๆ ของการงีบคือการโต้กลับการเปลี่ยนแปลงของระบบร่างกายหลังจากคนเราตื่นนอน

เขาบอกว่า หลังตื่นนอน สารเคมีในสมองที่มีชื่อว่า อะดีโนซีน (adenosine) จะเพิ่มปริมาณขึ้น และจะทำให้คนเรารู้สึกง่วงขึ้นเรื่อย ๆ

เมโดวส์บอกว่า เมื่อเรางีบ ปริมาณของอะดีโนซีนก็จะลดลง ทำให้เรารู้สึกตื่นตัวและมีเรี่ยวแรงมากกว่าเดิม

"นี่จะช่วยให้เราอารมณ์ดีขึ้น ตอบสนองต่อสิ่งต่าง ๆ ได้เร็วขึ้น และลดโอกาสที่จะทำอะไรผิดพลาด ทำให้เรามีสมาธิที่จะทำอะไรมากขึ้นในตอนบ่าย"

การงีบเอาแรงสั้น ๆ หรือที่ฝรั่งเรียกกันว่า "power nap" จะเป็นการนอนแค่ 10 ถึง 20 นาที

แต่หากเราอยากจะเพิ่มความสามารถในการจดจำ ความคิดสร้างสรรค์ และกระบวนการในการรับรู้ ซารา เมดนิก เจ้าของหนังสือ "Take a Nap! Change Your Life." บอกว่าเราต้องงีบนานถึง 90 นาที

ระหว่างการงีบแบบยาว ๆ 60-90 นาที ร่างกายคนเราจะเข้าสู่ภาวะการนอนหลับแบบลูกตากรอกตัวอย่างรวดเร็ว (Rapid eye movement sleep หรือ REM ) ซึ่งเป็นการหลับลึกเหมือนตอนกลางคืน

ฝึกตัวเองให้งีบ

ไม่ใช่ทุกคนที่จะงีบให้เป็นนิสัยได้ ยกเว้นว่าคุณจะมาจากประเทศอย่างสเปนหรือกรีซที่การงีบช่วงบ่ายหรือคำว่า "siesta" เป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรม

เมโดวส์บอกว่า การงีบก็เหมือนกับการว่ายน้ำหรือการขี่จักรยานที่ต้องอาศัยการฝึกฝน

เขาแนะนำให้คนเราตั้งเวลาจะได้ไม่นอนนานเกินไป และเมื่อทำแบบนี้ซ้ำ ๆ สัก 3 เดือน ร่างกายก็จะจดจำเป็นนิสัยว่าช่วงเวลานั้น ๆ มีไว้สำหรับงีบ

สิ่งที่สำคัญคือต้องไม่บังคับตัวเองให้หลับ แค่ไปนอนสบาย ๆ บนเตียงหรือนั่งเอนบนเก้าอี้ ปิดม่านให้ห้องมืดลงหรือไม่ก็ใส่ที่ปิดตา พยายามอยู่นิ่ง ๆ และก็พักผ่อน

นอกจากนี้ เราควรจะหยุดดูมือถือหรืออ่านอีเมลสัก 5 นาทีก่อนที่จะงีบ

• วิธีหลับแบบอัจฉริยะระดับโลก ช่วยกระตุ้นความคิดสร้างสรรค์ได้จริง
• ความเชื่อผิด ๆ เรื่องการนอนที่ ทำลายสุขภาพคุณ
• สัตว์โลกรู้จักนอนหลับตั้งแต่ยุคก่อนเกิดวิวัฒนาการสมอง

หลับแบบไม่รู้ตัว

บางคนบอกว่าไม่สามารถหลับ 15 นาทีระหว่างวันได้เพราะเป็นคนหลับยาก แต่เมโดวส์บอกว่าจริง ๆ แล้วเรามักหลับโดยไม่รู้ตัว

จากการทดลองที่ใช้ขั้วไฟฟ้าติดไว้ที่ศีรษะของผู้เข้าร่วมการทดลอง คนถึง 65% บอกว่าพวกเขาไม่ได้หลับทั้ง ๆ ที่จริงแล้วพวกเขาเข้าสู่ภาวะหลับในขั้นแรกไปแล้ว

แต่ถึงแม้จะไม่หลับ การได้หลับตาพักแค่ 10-20 นาทีก็มีประโยชน์แล้ว

การพักที่ว่าเป็นประโยชน์สำหรับทั้งคนที่นอนหลับดีและนอนหลับไม่ดีในคืนก่อน

อย่างไรก็ดี เราไม่ควรนอนเกิน 20 นาทีสำหรับการงีบสั้น ๆ หรือ 90 นาทีสำหรับการงีบยาว ๆ เพราะเราไม่อยากจะให้ร่างกายรู้เซื่องซึมเมื่อตื่น

ทางเลือกอื่น

ข้อมูลจากหลายเว็บไซต์แนะนำให้กินกาแฟก่อนจะงีบ เพราะว่าคาเฟอีนจะเริ่มออกฤทธิ์เมื่อเวลาผ่านไปราว 20 นาทีซึ่งก็คือเมื่องีบเสร็จพอดี

แต่ เมดนิกบอกว่านั่นไม่ใช่ความคิดที่ดีเลย เพราะการงีบคือการพยายามเพิ่มพลังงานให้ร่างกายโดยธรรมชาติ

ย้อนไปเมื่อปี 2008 เมดนิกและเพื่อนนักวิจัยทดลองเปรียบเทียบความสามารถในการจดจำของคนที่ได้รับคาเฟอีน 200 มิลลิกรัมกับคนที่ได้งีบ 60-90 นาที

ผลการทดลองชี้ว่า การงีบทำให้คนสามารถจดจำอะไรได้ดีขึ้น ส่วนคาเฟอีนไม่มีผลอะไรเลย ไม่ว่าจะเป็นในเชิงบวกหรือเชิงลบ

อย่างไรก็ดี นักวิจัยพบว่าบางคนที่ไม่สามารถปรับตัวให้ชอบงีบได้ มันก็จะไม่มีผลดีต่อกระบวนการรับรู้ของพวกเขา

เมดนิกบอกว่า สำหรับคนที่ไม่ชอบงีบจริง ๆ ก็อาจจะมองหาทางเลือกอื่นได้ เช่นการออกไปเดิน ออกกำลังกาย หรือนั่งสมาธิ

………………

ข่าว BBCไทย ที่เผยแพร่ในเว็บไซต์ ข่าวสด เป็นความร่วมมือของสององค์กรข่าว