เสี่ยงทายชีวิตคู่ด้วย “ขนมสามเกลอ” รักครั้งนี้จะยั่งยืนแค่ไหน?
เสี่ยงทายชีวิตคู่ด้วย “ขนมสามเกลอ” รักครั้งนี้จะยั่งยืนแค่ไหน?
หนึ่งในขนมที่มีเอกลักษณ์ และเรื่องราวน่าสนใจ คือ “ขนมสามเกลอ” ขนมไทยโบราณที่ครั้งหนึ่งเคยพบเห็นบ่อยในพิธีแต่งงานของภาคกลาง โดยเฉพาะในแถบกรุงเทพฯ และปริมณฑล ความพิเศษของขนมชนิดนี้ไม่ได้ทำหน้าที่เพียงแค่เป็นขนมมงคลที่ใช้อวยพรคู่บ่าวสาวเท่านั้น แต่ยังซ่อนกุศโลบายในการเสี่ยงทายชีวิตคู่ผ่านลักษณะของขนมหลังการทอดได้อีกด้วย ทำให้ขนมนี้มีมากกว่าแค่ความอร่อย
เรื่องราวของขนมชนิดนี้มีบันทึกไว้ในหนังสือ “ประเพณีเรื่องแต่งงานบ่าวสาวของไทย” ผลงานเขียนของ พระยาอนุมานราชธน นักปราชญ์คนสำคัญของไทย แม้ตามข้อมูลในบันทึกจะไม่ปรากฏร่องรอยแน่ชัดว่า การเสี่ยงทายด้วยขนมชนิดนี้เริ่มต้นขึ้นในยุคสมัยใด แต่ท่านได้บรรยายถึงกรรมวิธีการทำขนม และการเสี่ยงทายไว้อย่างละเอียดว่า
ขนมนี้ทำมาจากแป้งข้าวเหนียวที่ห่อหุ้มไส้รสหวานละมุน ตัวไส้ทำจากมะพร้าวห้าวที่ขูดด้วยกระต่ายจีนจนเป็นฝอยละเอียด นำไปกวนกับน้ำตาลหม้อ (น้ำตาลปี๊บ) จนเป็นหน้ากระฉีกที่หอมหวาน จากนั้นจึงนำมาผสมกับถั่วเขียว หรือถั่วทองคั่วสุกจนเหลืองหอม บดละเอียดแล้วกวนต่อจนเหนียวได้ที่เพื่อให้ปั้นได้ง่าย
เมื่อได้ไส้ขนมแล้ว จะเริ่มจากการปั้นเป็นลูกกลม ๆ แล้วนำแป้งข้าวเหนียวล้วนมาห่อหุ้มบาง ๆ ทุกลูกอีกครั้ง จากนั้นเอามือจับขนมทั้ง 3 ลูกให้ติดกันในลักษณะ “ก้อนเส้า” (การวางก้อนหินสามก้อนเรียงกันเพื่อใช้เป็นฐานรองหม้อข้าว) ซึ่งเป็นที่มาของชื่อขนม “สามเกลอ”
เมื่อจัดวางจนติดกันดีแล้ว จึงนำไปชุบในแป้งทอดที่ผสมไว้จนเหลวเล็กน้อย เพื่อป้องกันไม่ให้ชั้นแป้งหนาจนเกินไปก่อนนำลงกระทะ เมื่อทอดจนเหลืองได้ที่ หากเม็ดขนมพองตัวสวย กลม ไม่แตก หรือยุบตัว จะเรียกสิ่งนี้ว่า “หัวแก้วหัวแหวน”ถือว่าเป็นลักษณะที่ดีเลิศ จากนั้นตักขึ้นพักบนตะแกรงให้สะเด็ดน้ำมัน ก็จะได้เป็นขนมที่สวยงาม
ลักษณะของขนมที่ทอดเสร็จแล้ว จะถูกนำมาใช้ทายดวงชะตาชีวิตคู่ของบ่าวสาว ดังนี้
- หากขนมยังติดกันดีทั้ง 3 ลูก : หมายถึงคู่บ่าวสาวจะครองคู่กันอย่างมีความสุข และมีลูกด้วยกัน
- หากขนมหลุดเหลือเพียง 2 ลูก : เชื่อกันว่าอาจมีลูกยาก หรือไม่มีลูก
- หากขนมแยกออกจากกันทั้งหมด : สื่อถึงชีวิตคู่ที่อาจไม่ยั่งยืนนัก
เพื่อให้มั่นใจในผลทำนาย บางครั้งจะใช้ไม้เสียบยึดขนมทั้ง 3 ลูกไว้ไม่ให้หลุดออกจากกัน ซึ่งมองได้ว่าเป็นการแก้เคล็ดเพื่อให้ผลลัพธ์ออกมาดี และสร้างความสบายใจให้กับทุกฝ่าย หากทอดออกมาแล้วขนมยังไม่ยึดติดกัน ก็จะนำไปชุบแป้งอีกครั้งเพื่อลงทอดใหม่จนกว่าจะสำเร็จ
ในกรณีที่พยายามหลายครั้งแล้วยังไม่เป็นผล จะมีการเชิญผู้ที่มีความชำนาญมาช่วยทอดให้แทน ซึ่งสมัยก่อนจะเรียกขั้นตอนนี้ว่าการ “หาหมอมาแก้” เพื่อให้การเริ่มต้นชีวิตคู่เป็นไปอย่างราบรื่นนั่นเอง
น่าเสียดายที่ในปัจจุบัน ขนมสามเกลอกลายเป็นขนมที่หาได้ยาก และแทบไม่มีใครทำสืบต่อกันมาแล้ว ด้วยค่านิยมของยุคสมัยที่เปลี่ยนไป ทำให้งานแต่งงานส่วนใหญ่นิยมใช้ขนมเค้กที่มีความทันสมัยมาทดแทน ขนมที่ครั้งหนึ่งเคยเป็นสีสันสำคัญของงานมงคลสมรส ก็อาจเลือนหายไปในอนาคต
อ่านเพิ่มเติม :
- ขนมเปียกปูน… ขนมไทยสีดำ กรรมวิธีผลิตแบบครอบครัวจากความทรงจำวันวาน
- 7 ขนมไทยโบราณที่แต่ก่อนต้องมีในงานแต่ง มีอะไรบ้าง ปัจจุบันแทบหากินไม่ได้?
- “กลิ่นนมแมว” ใส่ขนมไทย ทำมาจากอะไร ใช่นมแมวจริงไหม ?
สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่
อ้างอิง :
เสฐียรโกเศศ. (2515). ประเพณีเรื่องแต่งงานบ่าวสาวของไทย. กองวัฒนธรรม สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ. (ออนไลน์)
เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 20 มกราคม 2569
อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : เสี่ยงทายชีวิตคู่ด้วย “ขนมสามเกลอ” รักครั้งนี้จะยั่งยืนแค่ไหน?
ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
– Website : https://www.silpa-mag.com