คู่มือ | อาชีพพยาบาล | เส้นทางการศึกษา เส้นทางก่อนจะเป็นพยาบาล เตรียมตัวอย่างไร สอบอะไรบ้าง เลือกสถาบันไหน และต้องใช้เงินเท่าไร

คู่มือ | อาชีพพยาบาล | เส้นทางการศึกษา เส้นทางก่อนจะเป็นพยาบาล

เตรียมตัวอย่างไร สอบอะไรบ้าง เลือกสถาบันไหน และต้องใช้เงินเท่าไร

พยาบาลวิชาชีพคืออาชีพที่ขาดแคลนและมีความต้องการสูงอย่างต่อเนื่อง ทั้งในโรงพยาบาลภาครัฐ เอกชน คลินิก และองค์กรด้านสาธารณสุขทั่วประเทศ หากน้อง ๆ ฝันอยากสวมชุดพยาบาลสักวัน บทความนี้จะพาทำความเข้าใจเส้นทางทั้งหมดตั้งแต่ต้น ตั้งแต่คุณสมบัติที่ต้องมี ไปจนถึงวิชาที่ต้องสอบ สถาบันที่เปิดรับ และค่าใช้จ่ายที่ต้องเตรียม

1. พยาบาลวิชาชีพ คืออะไร และต้องเรียนกี่ปี

หลักสูตรพยาบาลศาสตรบัณฑิต (พย.บ.) ใช้เวลาเรียน 4 ปี เมื่อจบแล้วต้องผ่านการสอบใบอนุญาตประกอบวิชาชีพการพยาบาลและการผดุงครรภ์ ซึ่งจัดสอบโดยสภาการพยาบาล จึงจะมีสิทธิ์ทำงานในฐานะ "พยาบาลวิชาชีพ" อย่างถูกกฎหมาย การเรียนแบ่งเป็น 2 ส่วนหลักคือภาคทฤษฎีในชั้นเรียน ที่ครอบคลุมความรู้ด้านการพยาบาลศาสตร์ กายวิภาค สรีรวิทยา เภสัชวิทยา และอื่น ๆ และภาคปฏิบัติในโรงพยาบาลและสถานบริการสุขภาพต่าง ๆ ซึ่งใช้เวลาหลายร้อยชั่วโมงในทุกปีการศึกษา

2. คุณสมบัติพื้นฐานที่ต้องมีก่อนสมัคร

แม้แต่ละสถาบันจะกำหนดเกณฑ์ต่างกันบ้าง แต่คุณสมบัติพื้นฐานที่สถาบันส่วนใหญ่กำหนดมีดังนี้

• จบการศึกษาระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย (ม.6) หรือเทียบเท่า แผนการเรียนวิทยาศาสตร์-คณิตศาสตร์ (วิทย์-คณิต) ในกรณีสมัครสถาบันรัฐบาลส่วนใหญ่
• เกรดเฉลี่ยสะสม (GPAX) ไม่ต่ำกว่า 2.75 สำหรับมหาวิทยาลัยรัฐ และบางแห่งกำหนดไม่ต่ำกว่า 3.00
• สุขภาพร่างกายและจิตใจสมบูรณ์ ไม่มีโรคติดต่อร้ายแรง ไม่มีความพิการที่เป็นอุปสรรคต่อการปฏิบัติงาน
• ตาไม่บอดสี (ส่วนใหญ่ต้องผ่านการตรวจตาบอดสีก่อนรายงานตัว)
• ไม่มีประวัติอาชญากรรมหรือคดีความที่เกี่ยวข้องกับยาเสพติด? สำหรับน้องที่เรียนแผนศิลป์-คำนวณ หรือ ศิลป์-ภาษา บางสถาบันเอกชนอาจเปิดรับได้ แต่มหาวิทยาลัยรัฐและวิทยาลัยพยาบาลสาธารณสุขส่วนใหญ่กำหนดแผนวิทย์-คณิต

3. ข้อสอบที่ใช้สำหรับสมัครเข้าคณะพยาบาล

ระบบ TCAS 2568 ใช้ข้อสอบ 3 ชุดหลักในการคัดเลือกเข้าคณะพยาบาลศาสตร์ โดยแต่ละมหาวิทยาลัยจะกำหนดสัดส่วนคะแนนต่างกันไป TGAT — การทดสอบความถนัดทั่วไป TGAT (Thai General Aptitude Test) แบ่งเป็น 3 พาร์ท คะแนนเต็มพาร์ทละ 100 คะแนน รวม 300 คะแนน แต่คำนวณเป็น 100 คะแนน (หาร 3) ประกอบด้วย

• TGAT1 — การสื่อสารภาษาอังกฤษ วัดทักษะการอ่าน เขียน ฟัง และการสื่อสารเป็นภาษาอังกฤษ
• TGAT2 — การคิดอย่างมีเหตุผล (Critical & Logical Thinking) วัดการใช้ตรรกะและการคิดวิเคราะห์
• TGAT3 — สมรรถนะการทำงานในอนาคต วัดทักษะในศตวรรษที่ 21 เช่น การแก้ปัญหาซับซ้อน การสร้างนวัตกรรม? TGAT ใช้ได้ทุกรอบใน TCAS ผลคะแนนมีอายุ 1 ปี สอบช่วงเดือนธันวาคมของทุกปี A-Level — การทดสอบความรู้วิชาการ A-Level (Applied Knowledge Level) เป็นข้อสอบวัดความรู้เฉพาะวิชา ใช้หลักสูตรแกนกลาง สสวท. ปี 2560 โดยวิชาที่คณะพยาบาลส่วนใหญ่ต้องการมีดังนี้ วิชา A-Level รหัสวิชา ความสำคัญต่อพยาบาล น้ำหนักคะแนนโดยทั่วไป ชีววิทยา A-Level Bio สูงมาก — วิชาหลัก 20–30% เคมี A-Level Chem สูง — หลายสถาบันกำหนด 15–20% คณิตศาสตร์ 1 A-Level Math1 ปานกลาง — บางสถาบัน 10–25% ภาษาอังกฤษ A-Level Eng สูง — ทุกสถาบัน 20–35% ฟิสิกส์ A-Level Phy บางสถาบันกำหนด 0–15% ภาษาไทย A-Level Thai บางสถาบัน 0–15% ตัวอย่างเกณฑ์คะแนนของสถาบันชั้นนำ (รอบ Admission TCAS68) มหาวิทยาลัย วิชาที่ใช้และน้ำหนักคะแนน จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย TGAT 20% | A-Level Bio 30% | A-Level Chem 20% | A-Level Eng 30% ม.มหิดล TGAT 30% | A-Level Bio, Chem, Math1, Eng (ตามสัดส่วนที่กำหนด) ม.ขอนแก่น A-Level Math1 25% | A-Level Chem 20% | A-Level Bio 20% | A-Level Eng 35% ม.เชียงใหม่ TGAT 30% | A-Level Math1 10% | A-Level Chem 15% | A-Level Bio 25% | A-Level Eng 20% ม.เกษตรศาสตร์ TGAT 30% | A-Level Math1 20% | A-Level Bio 30% | A-Level Eng 20% ราชวิทยาลัยจุฬาภรณ์ TGAT1 30% | TGAT2 20% | TGAT3 20% | TPAT3 30% ? เกณฑ์คะแนนข้างต้นอ้างอิงจาก TCAS68 รอบ 3 ข้อมูลจาก mytcas.com เกณฑ์อาจเปลี่ยนแปลงในแต่ละปีการศึกษา ควรตรวจสอบจากสถาบันโดยตรงก่อนสมัคร

4. สถาบันที่เปิดสอนพยาบาลศาสตร์ในไทย

ปัจจุบันมีสถาบันที่ได้รับการรับรองจากสภาการพยาบาลเปิดสอนหลักสูตรพยาบาลศาสตรบัณฑิตมากกว่า 80 แห่งทั่วประเทศ แบ่งออกเป็น 4 กลุ่มหลัก กลุ่มที่ 1: มหาวิทยาลัยของรัฐ เป็นที่นิยมสูงสุด เนื่องจากค่าเล่าเรียนต่ำ คุณภาพสูง และบัณฑิตเป็นที่ต้องการของตลาดงาน ตัวอย่างได้แก่

• จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย — คณะพยาบาลศาสตร์ (กรุงเทพฯ)

• มหาวิทยาลัยมหิดล — คณะพยาบาลศาสตร์ (กรุงเทพฯ/ศาลายา)

• มหาวิทยาลัยขอนแก่น — คณะพยาบาลศาสตร์ (ขอนแก่น)

• มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ — คณะพยาบาลศาสตร์ (เชียงใหม่)

• มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ — คณะพยาบาลศาสตร์ (ปทุมธานี)

• มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ — คณะพยาบาลศาสตร์ (สงขลา)

• มหาวิทยาลัยบูรพา — คณะพยาบาลศาสตร์ (ชลบุรี)

• มหาวิทยาลัยนเรศวร — คณะพยาบาลศาสตร์ (พิษณุโลก)

• มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี — สำนักวิชาพยาบาลศาสตร์ (นครราชสีมา)

• มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง — สำนักวิชาพยาบาลศาสตร์ (เชียงราย)กลุ่มที่ 2: สถาบันพระบรมราชชนก (สบช.) สังกัดกระทรวงสาธารณสุข เป็นแหล่งผลิตพยาบาลสายสาธารณสุขที่ใหญ่ที่สุดของไทย มีวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนีกระจายอยู่ทั่วประเทศกว่า 30 แห่ง บัณฑิตที่จบมักได้รับการบรรจุในโรงพยาบาลสังกัดกระทรวงสาธารณสุข ตัวอย่างสถาบันได้แก่

• วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี กรุงเทพ

• วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี นพรัตน์วชิระ (กรุงเทพฯ)

• วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี เชียงใหม่

• วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี ขอนแก่น

• วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี นครราชสีมา

• วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สงขลา

• วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี ยะลากลุ่มที่ 3: วิทยาลัยพยาบาลสังกัดกระทรวงกลาโหม (4 เหล่าทัพ) เหมาะสำหรับน้องที่อยากรับราชการทหารพร้อมกับเป็นพยาบาล บัณฑิตที่จบจะได้รับการบรรจุรับราชการในกองทัพและได้รับยศทหาร ได้แก่

• วิทยาลัยพยาบาลกองทัพบก — สถาบันสมทบมหาวิทยาลัยมหิดล

• วิทยาลัยพยาบาลกองทัพเรือ — สถาบันสมทบมหาวิทยาลัยมหิดล

• วิทยาลัยพยาบาลทหารอากาศ — สถาบันสมทบมหาวิทยาลัยมหิดล

• วิทยาลัยพยาบาลตำรวจ — สังกัดสำนักงานตำรวจแห่งชาติ? วิทยาลัยพยาบาลทหารจัดสอบคัดเลือกเอง ไม่ผ่านระบบ TCAS กำหนดรับเฉพาะเพศหญิงในบางเหล่าทัพ กลุ่มที่ 4: มหาวิทยาลัยเอกชน รับผู้ที่ไม่ได้เข้ารัฐ มีความยืดหยุ่นด้านคุณสมบัติและรอบการรับสมัครมากกว่า แต่ค่าเล่าเรียนสูงกว่ามาก ตัวอย่างได้แก่

• ราชวิทยาลัยจุฬาภรณ์ — วิทยาลัยพยาบาลศาสตร์อัครราชกุมารี

• มหาวิทยาลัยรังสิต — คณะพยาบาลศาสตร์

• มหาวิทยาลัยหัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ — คณะพยาบาลศาสตร์

• มหาวิทยาลัยคริสเตียน — คณะพยาบาลศาสตร์

• มหาวิทยาลัยอัสสัมชัญ — คณะพยาบาลศาสตร์

• มหาวิทยาลัยสยาม — คณะพยาบาลศาสตร์

• มหาวิทยาลัยเวสเทิร์น — คณะพยาบาลศาสตร์

• สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง (สจล.) — คณะพยาบาลศาสตร์ (เปิดใหม่ปี 2568)

5. ค่าใช้จ่ายที่ต้องเตรียม

ค่าใช้จ่ายในการเรียนพยาบาลศาสตร์แตกต่างกันมากตามประเภทสถาบัน น้องและผู้ปกครองควรวางแผนการเงินให้ครอบคลุมทั้งค่าเล่าเรียน ค่าครองชีพ และค่าใช้จ่ายเฉพาะทางของวิชาชีพนี้ ค่าเล่าเรียนตลอดหลักสูตร 4 ปี (โดยประมาณ) สถาบัน ค่าเทอม/ภาคการศึกษา ตลอดหลักสูตร หมายเหตุ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ~15,800 บาท ~134,880 บาท ราคาถูกที่สุดในกลุ่มรัฐ มหาวิทยาลัยมหิดล / ม.ขอนแก่น ~25,000 บาท ~200,000 บาท กู้ กยศ. ได้ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี (สบช.) ต่ำมาก–ฟรี ต่ำมาก มีทุนให้รับราชการ ม.เทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี ~80,000 บาท ~641,000 บาท รัฐ แต่คล้ายเอกชน มหาวิทยาลัยรังสิต (เอกชน) ~29,800 บาท ~791,000 บาท มีทุนบางส่วน มหาวิทยาลัยคริสเตียน (เอกชน) ~128,760 บาท (ปี1) ~486,020 บาท กู้ กยศ. ได้ มหาวิทยาลัยหัวเฉียวฯ (เอกชน) ~90,000 บาท ~852,000 บาท แพงที่สุดในกลุ่มนี้ วิทยาลัยพยาบาลทหาร (4 เหล่าทัพ) ไม่เสียค่าเรียน ฟรี + ค่าครองชีพ ต้องรับราชการทหาร ค่าใช้จ่ายอื่น ๆ ที่ต้องเตรียม นอกจากค่าเล่าเรียน นักศึกษาพยาบาลต้องเตรียมค่าใช้จ่ายเฉพาะทางที่หลายคนมองข้าม ได้แก่

• ชุดนักศึกษาพยาบาลและชุดฝึกปฏิบัติ ราคาประมาณ 3,000–8,000 บาทต่อชุด
• อุปกรณ์วิชาชีพ เช่น หูฟัง (stethoscope) ที่วัดความดัน ไฟฉายปากกา ราคารวมประมาณ 3,000–6,000 บาท
• หนังสือและตำราเรียน ราคาประมาณ 5,000–15,000 บาทต่อปี
• ค่าหอพัก/ที่อยู่อาศัย (กรณีต้องย้ายจากบ้าน) เฉลี่ย 3,000–8,000 บาทต่อเดือน
• ค่าใช้จ่ายระหว่างฝึกปฏิบัติในโรงพยาบาล เช่น ค่าเดินทาง อาหาร
• ค่าสมัครสอบใบประกอบวิชาชีพพยาบาล (สอบหลังจบการศึกษา) ประมาณ 500–1,000 บาท? กยศ. (กองทุนเงินให้กู้ยืมเพื่อการศึกษา) ให้กู้ได้ทั้งค่าเล่าเรียนและค่าครองชีพ สำหรับครัวเรือนที่มีรายได้ไม่เกิน 360,000 บาท/ปี สามารถตรวจสอบสิทธิ์ได้ที่ studentloan.or.th

6. เส้นทางและขั้นตอนการเตรียมตัวสู่คณะพยาบาล

การเตรียมตัวเข้าคณะพยาบาลต้องวางแผนล่วงหน้าอย่างน้อย 2 ปีก่อนสอบ เพื่อให้มีเวลาสะสมประสบการณ์และเตรียมคะแนนสอบอย่างเต็มที่ ระยะที่ 1 — ชั้น ม.4–5: วางรากฐาน

• เลือกแผนการเรียนวิทยาศาสตร์-คณิตศาสตร์ (วิทย์-คณิต)

• ตั้งเป้า GPAX ไม่ต่ำกว่า 2.75 ให้ได้ตลอด

• เริ่มอ่านและทำความเข้าใจเนื้อหาชีววิทยา เคมี และคณิตศาสตร์ให้แน่น

• หาประสบการณ์อาสาสมัครสาธารณสุข เช่น อาสาโรงพยาบาล ชมรมสาธารณสุข เพื่อใช้ใน Portfolioระยะที่ 2 — ชั้น ม.6 ภาคต้น: เตรียมสอบและสมัคร

• สมัครและเข้าสอบ TGAT และ TPAT (ประมาณเดือนธันวาคม)

• เตรียม Portfolio สำหรับยื่นรอบ 1 (Portfolio) ให้เสร็จก่อนสิ้นปี

• ตรวจร่างกายและตรวจตาบอดสี เพื่อให้มั่นใจว่าตรงตามคุณสมบัติระยะที่ 3 — ชั้น ม.6 ภาคปลาย: สอบ A-Level และยื่นสมัคร

• สอบ A-Level ประมาณช่วงมีนาคม–เมษายน

• ยื่นสมัคร TCAS รอบ 2 (Quota) และรอบ 3 (Admission) ตามกำหนดการ

• เตรียมตัวสำหรับการสอบสัมภาษณ์และตรวจร่างกายในแต่ละสถาบัน

7. ทุนการศึกษาและแนวทางลดภาระค่าใช้จ่าย

มีทุนการศึกษาหลายประเภทสำหรับนักศึกษาพยาบาลที่ควรรู้จัก

• ทุนนักศึกษาพยาบาลสถาบันพระบรมราชชนก — เรียนฟรีและมีค่าตอบแทน แลกกับการรับราชการในกระทรวงสาธารณสุขหลังจบ
• ทุนวิทยาลัยพยาบาลทหาร — เรียนฟรี ไม่เสียค่าเล่าเรียน มีค่าครองชีพ แลกกับการรับราชการในกองทัพ
• กยศ. (กู้ยืมเพื่อการศึกษา) — สามารถกู้ได้ทั้งค่าเล่าเรียนและค่าครองชีพ
• ทุนมหาวิทยาลัยเอกชน — เช่น ทุน PIM Gold/Silver สูงสุด 480,000 บาทตลอดหลักสูตร กำหนดเงื่อนไข GPAX
• ทุนองค์กรสาธารณะ — เช่น ทุนมูลนิธิต่าง ๆ ทุนโรงพยาบาลเอกชน

8. บทสรุป: พยาบาลคือเส้นทางที่คุ้มค่า

อาชีพพยาบาลวิชาชีพในประเทศไทยมีเงินเดือนเริ่มต้นสำหรับพยาบาลภาครัฐอยู่ที่ประมาณ 15,000–18,000 บาท รวมค่าวิชาชีพและค่าตอบแทนอื่น ส่วนพยาบาลภาคเอกชนอาจสูงกว่า และมีโอกาสเติบโตในสายงานไปยังพยาบาลหัวหน้าหอผู้ป่วย พยาบาลเฉพาะทาง อาจารย์พยาบาล หรือแม้แต่นักวิจัยด้านสุขภาพ ที่สำคัญกว่าตัวเลขเงินเดือน คืออาชีพนี้มีความมั่นคงสูง ตลาดงานยังขาดแคลนพยาบาลอีกมาก โดยเฉพาะในต่างจังหวัดและพื้นที่ห่างไกล น้องที่มีจิตใจรักการดูแลผู้ป่วยและอยากสร้างคุณประโยชน์ให้สังคม นี่คือเส้นทางที่ไม่มีวันทำให้ผิดหวัง การเป็นพยาบาลที่ดีไม่ได้ต้องการแค่คะแนนสอบที่สูง แต่ต้องการจิตใจที่พร้อมดูแล ใจที่อดทน และความมุ่งมั่นที่จะเติบโตในวิชาชีพนี้ตลอดชีวิต แหล่งอ้างอิง

• ทปอ. / mytcas.com — เกณฑ์การรับเข้า TCAS68 คณะพยาบาลศาสตร์ รอบ 3, กุมภาพันธ์ 2568
• Eduzones.com — ค่าเทอมคณะพยาบาลศาสตร์ แต่ละมหาวิทยาลัยเท่าไหร่กันบ้าง, มกราคม 2569
• มหาวิทยาลัยพายัพ (payap.ac.th) — ค่าเล่าเรียน ปีการศึกษา 2568 พยาบาลศาสตร์
• มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี (nurse.rmutt.ac.th) — รายชื่อสถาบันที่เปิดหลักสูตรพยาบาลศาสตรบัณฑิตในประเทศไทย, มิถุนายน 2567
• สถาบันพระบรมราชชนก (pi.ac.th) — ข้อมูลคณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
• วิทยาลัยพยาบาลกองทัพบก (rtanc.ac.th) — ประกาศรับสมัครนักเรียนพยาบาลกองทัพบก ปีการศึกษา 2568
• มหาวิทยาลัยรังสิต — ค่าเล่าเรียนตลอดหลักสูตรพยาบาลศาสตร์บัณฑิต (791,000 บาท)
• Applied Physics (appliedphysics.ac.th) — เรียนพยาบาลต้องสอบอะไรบ้าง ปี 68
• สภาการพยาบาล (tnmc.or.th) — รายชื่อสถาบันที่ได้รับการรับรองหลักสูตรพยาบาลศาสตรบัณฑิต 2567 เผยแพร่โดย Eduzones.com | eduzones.com