ฝนไม่ตก แต่ฟ้าผ่า เพราะอะไร? รู้ทันภัยหน้าฝน เช็กสัญญาณที่บอกว่าต้องรีบหลบ!

ทำไม ฟ้าผ่าได้แม้ฝนไม่ตก เพราะอะไร? เช็กสัญญาณเตือนและวิธีหลบให้ปลอดภัย

ท้องฟ้าเหนือหัวยังโปร่ง พื้นยังแห้ง แต่ได้ยินเสียงฟ้าร้องจากที่ไกล ๆ แบบนี้ควรเดินต่อหรือรีบหาที่หลบ? คำตอบคือ ควรเข้าที่หลบทันที เพราะฟ้าผ่าเกิดขึ้นได้แม้ฝนไม่ตกตรงจุดที่เรายืน โดยเฉพาะเมื่ออยู่ในสนามโล่ง ชายหาด หรือกลางน้ำ ซึ่งอาจต้องใช้เวลาเดินไปถึงอาคารหรือรถยนต์

ทำไมฟ้าผ่าได้ทั้งที่ฝนไม่ตก?

ฟ้าผ่าเกิดจากการปล่อยประจุไฟฟ้าที่สะสมอยู่ในเมฆพายุ บางครั้งสายฟ้าออกจากด้านข้างของเมฆ เคลื่อนออกไปจากบริเวณพายุแล้วจึงผ่าลงพื้น คนที่อยู่นอกเขตฝนจึงอาจเจอฟ้าผ่าได้ แม้บริเวณที่ยืนอยู่จะยังเห็นท้องฟ้าสีฟ้าอยู่ก็ตาม

ปรากฏการณ์นี้เรียกว่า bolt from the blue หรือฟ้าผ่าจากฟ้าใส ลองนึกถึงวันที่ฝนกำลังตกอยู่อีกฟากของสนามหรืออีกด้านของชายหาด แม้ฝนจะยังมาไม่ถึงตัว แต่บริเวณที่คุณอยู่ก็อาจอยู่ในระยะที่สายฟ้าผ่าถึงได้

สัญญาณไหนบอกว่าควรออกจากที่โล่ง?

• ได้ยินฟ้าร้องหรือเห็นฟ้าแลบ ให้หยุดกิจกรรมและเข้าที่หลบทันที แม้เสียงฟ้าร้องจะเบาหรือดูเหมือนมาจากไกล ๆ
• เมฆดำก่อตัวสูง ฟ้ามืดลงเร็ว หรือลมกระโชก พายุอาจกำลังเข้าใกล้ หากอยู่ในพื้นที่โล่งหรืออยู่ไกลจากที่หลบ ควรเริ่มเดินกลับก่อน
• ผมชี้หรือขนลุกผิดปกติ อาจเป็นสัญญาณเฉพาะหน้าว่ามีสนามไฟฟ้าแรงในบริเวณนั้น ให้รีบไปยังที่หลบที่เหมาะสม ฟ้าผ่าเกิดได้โดยไม่มีสัญญาณนี้ จึงควรเข้าที่หลบตั้งแต่ได้ยินฟ้าร้องหรือเห็นฟ้าแลบ

หลบฟ้าผ่าที่ไหนได้บ้าง? ข้อควรทำและข้อห้าม

ที่หลบที่เหมาะคือ อาคารปิดมิดชิด หรือรถยนต์หลังคาแข็งที่ปิดกระจกทุกบาน หากอยู่กลางแจ้ง ให้มุ่งไปยังที่หลบโดยเร็ว ถ้ากำลังว่ายน้ำหรืออยู่บนเรือ ให้ขึ้นจากน้ำหรือเข้าฝั่งอย่างปลอดภัยโดยเร็ว แล้วไปยังอาคารหรือรถยนต์

สถานการณ์ ควรทำ ควรหลีกเลี่ยง อยู่กลางแจ้ง ออกจากพื้นที่โล่ง ที่สูง และริมแหล่งน้ำ แล้วมุ่งไปยังอาคารหรือรถยนต์ หลบใต้ต้นไม้โดดเดี่ยว ในเต็นท์ หรือศาลาเปิดโล่ง และยืนชิดรั้วโลหะ ยังไปไม่ถึงที่หลบ เคลื่อนตัวไปหาที่หลบต่อ หากอยู่เป็นกลุ่มให้เว้นระยะกัน เพื่อลดโอกาสบาดเจ็บพร้อมกันหลายคน นอนราบกับพื้น หรือหยุดรอในที่โล่งจนกว่าฝนจะตก อยู่ในอาคาร อยู่ห่างจากหน้าต่าง ประตู และระเบียง หากต้องติดต่อใคร ใช้มือถือที่ไม่ได้เสียบชาร์จ อาบน้ำ ล้างจาน ใช้ก๊อกน้ำ ใช้โทรศัพท์บ้านแบบมีสาย หรือจับอุปกรณ์ไฟฟ้าที่เสียบปลั๊กอยู่ อยู่ในรถยนต์ ปิดกระจกทุกบานและอยู่ในรถ หากต้องหยุดรถ ให้เลือกจุดที่จอดได้อย่างปลอดภัย สัมผัสชิ้นส่วนโลหะที่เชื่อมกับตัวถัง หรือใช้รถเปิดประทุนและรถกอล์ฟเป็นที่หลบ

ฝนหยุดแล้ว ออกไปข้างนอกได้เลยไหม?

ให้ รออย่างน้อย 30 นาทีหลังได้ยินฟ้าร้องครั้งสุดท้าย ก่อนกลับออกไปทำกิจกรรมกลางแจ้ง หากได้ยินฟ้าร้องอีกระหว่างรอ ให้เริ่มนับ 30 นาทีใหม่ เพราะแม้ฝนจะหยุดตรงจุดที่เราหลบอยู่ พายุอาจยังอยู่ใกล้พอที่จะเกิดฟ้าผ่าได้

ถ้าเห็นคนถูกฟ้าผ่า ช่วยอย่างไร?

โทร 1669 ทันที และประเมินความปลอดภัยของจุดเกิดเหตุก่อนเข้าไปช่วย เมื่อเข้าถึงตัวได้อย่างปลอดภัย สามารถสัมผัสผู้บาดเจ็บได้ เพราะร่างกายไม่เก็บประจุไฟฟ้าจากฟ้าผ่า หากผู้บาดเจ็บไม่รู้สึกตัวและไม่หายใจตามปกติ ให้เริ่มทำ CPR ตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ และใช้เครื่อง AED หากมี โดยทำตามเสียงแนะนำของเครื่อง

วิธีตัดสินใจที่จำง่ายที่สุดคือ ใช้เสียงฟ้าร้องเป็นสัญญาณเข้าที่หลบ และใช้ฟ้าร้องครั้งสุดท้ายเป็นจุดเริ่มนับ 30 นาที ต่อให้ฝนยังไม่ตกหรือท้องฟ้าเหนือหัวดูโปร่ง ก็ให้หยุดกิจกรรมกลางแจ้งไว้ก่อน หากกำลังจะลงน้ำ ออกรอบกอล์ฟ หรือพาเด็กไปเล่นในสนาม การรู้ล่วงหน้าว่าอาคารหรือรถอยู่ตรงไหนจะช่วยให้ไปถึงที่หลบได้เร็วขึ้น