รู้จักตัว ตัวคุ่น หรือ แมลงริ้นดำ หลังเคสเศร้าชายชาวลำปางเสียชีวิต
กระแสบนโลกออนไลน์และในกลุ่มนักท่องเที่ยวสายธรรมชาติกำลังพูดถึงเหตุการณ์ที่สร้างความกังวล หลังมีรายงานการเสียชีวิตของผู้ป่วยรายหนึ่งในจังหวัดลำปาง โดยมีข้อสันนิษฐานว่าอาจเกี่ยวข้องกับการถูก ตัวคุ่น หรือ ริ้นดำ กัด และเกิดการติดเชื้อในกระแสเลือดตามมา
เหตุการณ์เกิดขึ้นเมื่อวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2569 ชายอายุ 68 ปีเข้ารับการรักษาที่โรงพยาบาลวังเหนือ ด้วยอาการปวดบริเวณน่อง แพทย์ประเมินอาการเบื้องต้นว่าอาจเป็นกล้ามเนื้ออักเสบ อย่างไรก็ตาม ในช่วงเย็นวันเดียวกันอาการกลับรุนแรงขึ้นอย่างรวดเร็ว ผู้ป่วยปวดมากจนไม่สามารถเดินได้ และผิวหนังบริเวณดังกล่าวเริ่มมีสีม่วงคล้ำ ญาติให้ข้อมูลเพิ่มเติมภายหลังว่าอาจถูกตัวคุ่นกัดก่อนหน้า
หลังการตรวจอย่างละเอียด ทีมแพทย์พบว่าผู้ป่วยมีภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดขั้นรุนแรง (Sepsis) และมีภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำร่วมด้วย แม้จะได้รับการดูแลรักษาและส่งต่อเพื่อเฝ้าระวังอาการอย่างใกล้ชิด แต่อาการไม่ตอบสนองต่อการรักษา และเสียชีวิตในวันที่ 15 กุมภาพันธ์ 2569 จากภาวะระบบหายใจล้มเหลว
ด้านโรงพยาบาลวังเหนือได้ชี้แจงข้อเท็จจริงว่า โดยทั่วไปแล้ว ตัวคุ่น ไม่ใช่แมลงที่มีพิษร้ายแรงถึงชีวิตโดยตรง กรณีนี้สาเหตุหลักมาจากการติดเชื้อแทรกซ้อนอย่างรุนแรง ซึ่งอาจเกี่ยวข้องกับภาวะสุขภาพเดิมหรือปัจจัยเฉพาะตัวของผู้ป่วย พร้อมแนะนำให้ประชาชนทำความเข้าใจเกี่ยวกับแมลงชนิดนี้อย่างถูกต้อง และป้องกันตนเองเมื่ออยู่ในพื้นที่เสี่ยงเพื่อความปลอดภัย.
ตัวคุ่น คืออะไร
สำหรับ "ตัวคุ่น" (Black flies) หรือ "ริ้นดำ" หรือที่บางคนเรียกแมลงคุ่น มีลักษณะเป็นตัวจิ๋วคล้ายแมลงหวี่ มีสีดำ/เทาเข้ม ปากกัดฉีกผิวเพื่อดูดเลือด พบได้ในป่าเขาที่ชื้นสูง ใกล้ลำธาร หรือ น้ำตกที่สะอาด น้ำไหลเชี่ยว
อาการหลังถูกกัด
ลักษณะแผล : ไม่ได้เจาะเหมือนยุง แต่ใช้การ "กัดฉีก" จนเห็น จุดเลือดแดงสด เล็กๆ ทันที
ระยะอาการ : ไม่คันทันที แต่จะเริ่มคันรุนแรงมากในวันถัดไป
ลักษณะตุ่ม : เป็นตุ่มแดง นูนแข็ง อาจมีน้ำเหลืองไหล หรือเป็นตุ่มใสได้
การดูแลรักษาหลังถูกกัด
ห้ามเกาเด็ดขาด ป้องกันแผลอักเสบติดเชื้อ และรอยดำฝังลึก
ล้างแผล ด้วยสบู่และน้ำสะอาดทันที
ประคบเย็น เพื่อลดบวม ทาคาลาไมน์บรรเทาคัน
หากคันมาก ให้ทานยาแก้แพ้ หรือทานยากลุ่มสเตียรอยด์ลดการอักเสบ
อาการที่ต้องพบแพทย์
ติดเชื้อ : แผลเป็นหนอง ปวด บวมแดงร้อน หรือมีไข้ร่วมด้วย
แพ้รุนแรง : หายใจลำบาก หน้า/ปากบวม เวียนศีรษะ (รีบพบแพทย์ด่วน)
ลุกลาม : ตุ่มขึ้นเยอะมากจนใช้ชีวิตลำบาก หรือแผลไม่หายภายใน 2 สัปดาห์
แนวทางปฏิบัติ หรือป้องกันไม่ให้ถูกกัด
การแต่งกาย : สวมเสื้อผ้าที่มิดชิด เสื้อ แขนยาว กางเกงขายาว ถุงเท้า
เลี่ยงเสื้อผ้าสีเข้ม : แมลงคุ่นมักถูกดึงดูด ด้วยสีเข้ม (น้ำเงิน ดำ) ควรใส่สีอ่อนๆ
ยาทากันแมลง : ใช้ยาทากันยุงที่มีส่วนผสมของ DEET (ความเข้มข้น 20-30%) ซึ่งมีประสิทธิภาพในการไล่แมลงคุ่นได้ดี
เลี่ยงพื้นที่เสี่ยง : โดยเฉพาะบริเวณริมน้ำตก หรือลำธารในป่า ช่วงกลางวัน