อยู่กันสองคนก็รักดี แต่พอมี ‘แม่ผัว’ เข้ามา ทำไมความสัมพันธ์ถึงกลายเป็นคนละเรื่อง? ชำแหละไดนามิก ‘สามี–แม่ผัว-ลูกสะใภ้’ ทำไมถึงกลายเป็นปัญหาคลาสสิกของชีวิตคู่ | Mirror Thailand

ภาพไฮไลต์

อยู่กันสองคนทำไมเขาแสนดี แต่พออยู่กับแม่ผัวเหมือนหนังคนละม้วน?

แต่ในอีกมุมหนึ่ง บางคนกลับบอกว่า ถ้าได้แม่ผัวที่เข้าใจ ชีวิตคู่ก็อาจเหมือนถูกล็อตเตอรี่รางวัลใหญ่

หนึ่งในปัญหาความสัมพันธ์ยอดฮิตหลังแต่งงานของใครหลายคน คือการหนีไม่พ้นสถานะ ‘แม่ผัว’ กับ ‘ลูกสะใภ้’ ความตึงเครียดที่ไม่ได้เกิดขึ้นเพราะความผิดของใครคนใดคนหนึ่ง เสมอไป แต่หากมองลึกลงไป ปัญหาความตึงระหว่างคนสองคนที่ว่านี้ อาจเกิดจากโครงสร้างความสัมพันธ์ที่ซับซ้อนกว่านั้น

ในทางจิตวิทยาครอบครัว เมอร์เรย์ โบเวน (Murray Bowen) จิตแพทย์และนักวิจัยชาวอเมริกันผู้บุกเบิกแนวคิด Family Systems Theory (ทฤษฎีระบบครอบครัว) อธิบายว่า เมื่อความสัมพันธ์จาก ‘สองคน’ กลายเป็น ‘สามคน’ ระบบจะเปลี่ยนทันที จากคู่รักกลายเป็น วงจรสามเหลี่ยม (Triangle) ที่เต็มไปด้วยแรงดึงดูดและแรงต้าน และคนที่ยืนอยู่ตรงกลางของสามเหลี่ยมนั้นก็คือ ‘สามี’

นั่นทำให้ในวันที่มีแค่สองคน ความสัมพันธ์อาจราบรื่นได้ไม่ยาก แต่เมื่อไรก็ตามที่เป็นการแต่งสะใภ้เข้าบ้านเดียวกันกับแม่ผัว วงจรสามเหลี่ยมของคนสามคนก็อาจสร้างความขัดแย้ง ไม่ลงรอย จนนำมาสู่ความตึงเครียดและมีโอกาสที่จะขยายตัวเป็นการกระทบกระทั่ง มีปากเสียง จนในบางกรณีอาจรุนแรงถึงขั้นกระทบชีวิตคู่

สิ่งที่กำลังเกิดขึ้นนี้ ไม่ใช่แค่ความ ‘ไม่ถูกชะตา’ กัน

แต่คือการปะทะกันของความผูกพันสองรูปแบบระหว่างความสัมพันธ์เดิม กับความสัมพันธ์ใหม่ ที่ต่างฝ่ายต่างต้องการ ‘พื้นที่’ และ ‘ความสำคัญ’ ในชีวิตของผู้ชายคนเดียวกัน นั่นคือคนที่อยู่ในสถานะสองอย่างในเวลาเดียวกันทั้งการเป็น ‘สามี’ และ ‘ลูกชาย’

และจุดที่เปราะบางที่สุด ก็มักตกอยู่ที่คนเป็น ‘สะใภ้’ เมื่ออาจต้องรู้สึกว่าถูกละเลย หรือเมื่อไรก็ตามที่สามีเลือกยืนข้างแม่ของเขาในเวลาเกิดความขัดแย้ง ความไม่พอใจจึงสามารถลุกลามไปได้ ไม่ใช่แค่เรื่องของตัวแม่ผัวเองเท่านั้น แต่กลายเป็นปัญหาของความสัมพันธ์แบบ ‘ชีวิตคู่’ โดยตรง ไม่ว่าจะเป็นเรื่องเล็กหรือเรื่องใหญ่ เช่น การตัดสินใจเรื่องเลี้ยงลูก ที่แม่ผัวอาจมีวิธีการและความเชื่อของตัวเอง ขณะที่สะใภ้ก็อยากกำหนดแนวทางของลูกเช่นกัน หรือเรื่องเล็กๆ อย่างการทำอาหาร การจัดบ้าน ที่เมื่อประกอบด้วยแม่ผัวในสมการแล้ว มันก็อาจกลายเป็นพื้นที่ของการ ‘ถูกตัดสิน’ ไปโดยไม่รู้ตัว

ในหลายกรณี ต้นตอของปัญหาไม่ได้อยู่ที่ผู้หญิงสองคนในสองสถานะนี้เพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่ ‘คนกลาง’ อย่างตัวสามี ที่ไม่สามารถตั้ง ‘ขอบเขต’ ได้ชัดเจนในบทบาทของคนในครอบครัว ซึ่งไม่ใช่เรื่องของการห่างเหิน เพิกเฉย ละเลยปัญหาเหล่านี้ แต่คือการทำให้ทุกความสัมพันธ์อยู่ร่วมกันได้โดยไม่ทับหรือก้าวก่ายซึ่งกันและกัน เผลอผลักภาระให้ผู้หญิงสองคน ‘จัดการ’ กันเอง ในขณะที่เคลมว่าตัวเองเป็นคนที่ออกไปทำงานหาเลี้ยงครอบครัว

ขณะเดียวกัน ทฤษฎีความผูกพันของ John Bowlby จิตแพทย์และนักจิตวิทยาชาวอังกฤษ ผู้ก่อตั้งทฤษฎีความผูกพัน (Attachment Theory) ก็ช่วยอธิบายอีกมุมหนึ่งว่า หากแม่ผัวมีลักษณะความผูกพันแบบกังวล (Anxious Attachment) ก็อาจยิ่งเพิ่มความรู้สึกที่รุนแรงต่อความสัมพันธ์นี้หนักขึ้น เหมือนกำลัง ‘สูญเสียลูก’ ให้กับผู้เป็นสะใภ้ ซึ่งจะยิ่งเพิ่มโอกาสของความขัดแย้งโดยไม่รู้ตัว ทั้งที่ตัวแม่ผัวเองก็อาจไม่ได้ตั้งใจจะเข้ามาแทรกแซงชีวิตคู่ เพียงแค่กำลังพยายามรักษาความผูกพันในแบบที่ตัวเองคุ้นเคยเท่านั้นเอง

เพราะแบบนี้เอง ปัญหาแม่ผัว-ลูกสะใภ้ จึงเกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่าในทุกสังคม ทุกวัฒนธรรม และในหลายๆ บ้าน ไม่ใช่เพราะตัวคนเพียงอย่างเดียว แต่เพราะมันคือ ‘จุดตัด’ ของความรักหลายรูปแบบที่ต้องมาอยู่ร่วมกันในพื้นที่เดียว และนั่นก็อธิบายว่า ทำไมบางคนถึงรู้สึกเหมือนชีวิตคู่พังลงทันทีที่มีอีกคนเข้ามา ในขณะที่บางคนกลับโชคดีเหมือนได้ครอบครัวที่เติมเต็มกันอย่างลงตัว

เพราะสุดท้ายแล้ว ความรักไม่ได้มีปัญหา แต่ ‘พื้นที่ของความรัก’ ที่ยังไม่ถูกตกลงร่วมกันต่างหากที่สร้างปัญหา

อ้างอิง

https://www.psy.chula.ac.th/th/feature-articles/attachment-style/

https://www.sciencedirect.com/topics/medicine-and-dentistry/family-systems-theory

บทความต้นฉบับได้ที่ : อยู่กันสองคนก็รักดี แต่พอมี ‘แม่ผัว’ เข้ามา ทำไมความสัมพันธ์ถึงกลายเป็นคนละเรื่อง? ชำแหละไดนามิก ‘สามี–แม่ผัว-ลูกสะใภ้’ ทำไมถึงกลายเป็นปัญหาคลาสสิกของชีวิตคู่