เบาหวานขณะตั้งครรภ์ เสี่ยงไหม?

โดย ผศ.ดร.วารีรัตน์ จิตติถาวร

คณะพยาบาลศาสตร์เกื้อการุณย์ มหาวิทยาลัยนวมินทราธิราช

ภาวะเบาหวานขณะตั้งครรภ์ คือภาวะที่สตรีได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นเบาหวานครั้งแรกในระหว่างการตั้งครรภ์ สาเหตุหลักเกิดจากร่างกายไม่สามารถสร้างอินซูลินได้เพียงพอ หรืออินซูลินทำงานได้ไม่เต็มที่ ซึ่งมักเป็นผลมาจากฮอร์โมนที่สร้างจากรก ภาวะนี้มักถูกตรวจพบในช่วงอายุครรภ์ 24 - 28 สัปดาห์ และต้องได้รับการดูแลอย่างใกล้ชิด

ใครบ้างที่จัดอยู่ในกลุ่มเสี่ยงสูง?

ควรเฝ้าระวังเป็นพิเศษ หากมีคุณสมบัติเหล่านี้

• อายุ 35 ปีขึ้นไป
• มีภาวะอ้วน (ค่า BMI มากกว่า 30 kg/m²)
• เคยมีประวัติคลอดผิดปกติ เช่น คลอดทารกน้ำหนักมากกว่า 4,000 กรัม (ตัวโต) หรือเคยมีภาวะทารกตายคลอด
• เคยมีภาวะเบาหวานขณะตั้งครรภ์ ในการตั้งครรภ์ครั้งก่อน

ถ้าคุมน้ำตาลไม่ได้ จะเกิดอะไรขึ้น?

หากระดับน้ำตาลในเลือดสูงเกินค่าปกติอย่างต่อเนื่อง อาจส่งผลกระทบต่อทั้งแม่และลูกน้อยในครรภ์ เช่น

• ต่อคุณแม่ เสี่ยงต่อภาวะความดันโลหิตสูงร่วมกับการตั้งครรภ์ คลอดยาก อาจเกิดการคลอดติดไหล่ หรือภาวะตกเลือดหลังคลอด
• ต่อทารกเสี่ยงต่อการเป็นทารกตัวโตผิดปกติ และความเสี่ยงอื่นๆ

ข้อปฏิบัติสำคัญ เพื่อควบคุมเบาหวานให้ได้!

การควบคุมเบาหวานขณะตั้งครรภ์ต้องอาศัยวินัยที่ดี คุณแม่ควรปฏิบัติตัวตามแนวทางนี้อย่างเคร่งครัด

• การควบคุมอาหารรับประทานอาหารครบ 5 หมู่ และกระจายมื้ออาหาร โดยแบ่งเป็นมื้อหลัก 3 มื้อ และมื้อว่าง 3 มื้อ (รวมมื้อก่อนนอน) เน้นโปรตีนไขมันต่ำ เช่น เนื้อปลา ข้าวกล้อง และหลีกเลี่ยงของหวานจัด หรือผลไม้ที่มีน้ำตาลสูง เช่น ทุเรียน ลิ้นจี่ ลำไย
• การออกกำลังกายออกกำลังกายเบาๆ อย่างสม่ำเสมอ เช่น การเดิน โยคะ หรือว่ายน้ำ เพื่อช่วยลดภาวะดื้อต่ออินซูลิน
• ประเมินสุขภาพทารกนับลูกดิ้นทุกวัน ตามคำแนะนำในสมุดฝากครรภ์สีชมพู ซึ่งเป็นวิธีประเมินสุขภาพที่ทำได้ด้วยตัวเอง
• มาฝากครรภ์ตามนัดอย่างสม่ำเสมอ เพื่อให้แพทย์เฝ้าระวังภาวะแทรกซ้อนอื่นๆ
• การใช้ยาอินซูลินหากแพทย์แนะนำให้ฉีดอินซูลิน ต้องใช้ยาอย่างสม่ำเสมอตามคำสั่ง

ปัจจุบันมีเครื่องมือช่วยคุณแม่ควบคุมน้ำตาลได้ง่ายขึ้น อย่าง Mama GDM applicationที่พัฒนาโดยทีมนักวิจัย ที่มีอาจารย์เพียงขวัญ ภูทอง และผู้ช่วยศาสตราจารย์วารีรัตน์ จิตติถาวร จากคณะพยาบาลศาสตร์เกื้อการุณย์ มหาวิทยาลัยนวมินทราธิราช โดยแอปพลิเคชันนี้มีเนื้อหาความรู้ มีวิดีโอ และช่วยให้คุณแม่บันทึกระดับน้ำตาลได้ด้วยตัวเอง จุดประสงค์เพื่อช่วยให้ระดับน้ำตาลในเลือดของคุณแม่ตั้งครรภ์กลับมาเป็นปกติ แอปพลิเคชันนี้สามารถดาวน์โหลดได้ฟรีสำหรับ Android ทาง Google Play Store

ข้อมูลสุขภาพสำหรับคนเมือง 🩺ติดตามทุกเทรนด์และข้อมูลสุขภาพกับมหาวิทยาลัยนวมินทราธิราช ผู้นำแห่งศาสตร์เพื่อการพัฒนาเมืองและคุณภาพชีวิตของคนเมือง | www.nmu.ac.th