“พระที่นั่งเทวราชสภารมย์” ท้องพระโรงเดิมที่สร้างตอนกลางคืน ในพระราชวังพญาไท

พระราชวังพญาไท หรือวังพญาไท สร้างขึ้นในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 เพื่อเสด็จทอดพระเนตรการเพาะปลูก ทำนา ทำสวน ทั้งยังเป็นที่สำราญพระราชหฤทัย หลังจากนาหลวงในวังดุสิตได้กลายเป็นพื้นที่พระที่นั่งอนันตสมาคมเพื่อเป็นท้องพระโรงสำหรับวัง จึงให้พื้นที่แห่งนี้เป็นนาหลวงแห่งใหม่ เนื่องจากไม่ไกลวังสวนดุสิตมากนัก

พระราชวังนี้เป็นหนึ่งในพระราชวังที่ได้รับการตกแต่งแบบตะวันตก มีความสวยงามโดดเด่นเป็นเอกลักษณ์ ใครที่เคยเข้าไปเยี่ยมชมคงประทับใจกับความงดงาม ทั้งยังร่มรื่นด้วยต้นไม้นานาพันธุ์อีกด้วย

ที่ไม่พูดถึงไม่ได้คือพระที่นั่งอันวิจิตรงดงาม ที่มีการร้อยเรียงนามให้คล้องจองกัน นั่นคือ พระที่นั่งไวกูณฐเทพยสถาน พระที่นั่งพิมานจักรี พระที่นั่งศรีสุทธนิวาส พระที่นั่งเทวราชสภารมย์ และพระที่นั่งอุดมวนาภรณ์

ในบทความนี้จะพูดถึง “พระที่นั่งเทวราชสภารมย์” หรือ ท้องพระโรงเดิม

“พระที่นั่งเทวราชสภารมย์” คือท้องพระโรงเดิม มักเรียกอย่างสั้นว่า ท้องพระโรง สผ (มาจากพระนามของสมเด็จพระนางเจ้าเสาวภาผ่องศรี พระบรมราชินีนาถ หรือสมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง) สร้างเพิ่มขึ้นมาในช่วงต้น พ.ศ. 2456 หรือในสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6

อาคารหลังนี้ตั้งอยู่ทางตะวันออกของพระตำหนักพญาไท มีลักษณะท้องพระโรงชั้นเดียว รูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า หลังคาโค้งประทุน 4 ด้าน ตรงกลางมีโดมกลม ริมขอบโค้งระทุน โดมและชายคาสลักด้วยลายกระจัง บานประตูรอบท้องพระโรงสามารถเปิดโล่งเป็นศาลาได้

ความพิเศษของท้องพระโรงนี้คือช่วงเวลาก่อสร้างในหนังสือ “พระราชวังพญาไท ในวันวารห้าแผ่นดิน” ของแพทย์หญิงกรรณิการ์ ตันประเสริฐ อธิบายไว้ว่า

“การก่อสร้างท้องพระโรงต้องทำในลักษณะพิเศษ กล่าวคือ ต้องทำในเวลากลางคืน ไม่ให้อึกทึก ต้องใช้สว่านเจาะไม้แล้วขันสกรูแทนการตอกตะปู เนื่องจากสมเด็จพระพันปีหลวงประทับอยู่ในพระตำหนักที่ใกล้เคียง ทรงพระบรรทมในเวลากลางวัน และเป็นช่วงที่ไม่ทรงพระสำราญนัก”

เมื่อสร้างเสร็จแล้วใช้พระราชทรัพย์ไปรวม 96,235 บาท

ที่นี่ถือได้ว่าเป็นหนึ่งในพระที่นั่งที่มีความสวยงาม“อุทุมพร วีระไวทยะ” ข้าหลวงในราชสำนักสมเด็จพระพันปีหลวงในรัชกาลที่ 6 เคยถ่ายทอดความงามของท้องพระโรงนี้ไว้ว่า

“…หลังคาเป็นยอดโดมกลม ๆ เตี้ย ๆ อยู่ตรงกลาง แล้วมีหลังคาโค้งแยกออกเป็น 4 ด้าน กันสาดรอบหลังคาแบบมีกระจังติดเหมือนขอบลูกไม้ดูงามแปลกตา ภายในพระโรงแบ่งเขตออกเป็น 2 ตอน คือ

ตอนหน้าเป็นห้องโถงใหญ่ รอบ ๆ ท้องพระโรงประกอบไปด้วยบานประตูกระจกสี ซึ่งเมื่อเปิดออกจะกลายเป็นห้องโล่งเหมือนศาลาไม้ตรงกลางโดมมีเพดานโค้งสูงงามวิจิตรด้วยภาพเขียนลายกนกทองบนพื้นสีน้ำเงินเข้ม ชั้นบนใกล้โดมมีระเบียงเดินได้รอบ

ระเบียงดังกล่าวเป็นปูนสลักลายโปร่งสีขาวรองรับด้วยเสากลม ๆ ที่ยอดเสาสลักเป็นลวดลายกิ่งอันงดงามทุก ๆ เสา ตั้งเรียงรายเป็นช่วง ๆ ไป บนพื้นท้องพระโรงซึ่งปูประดับด้วยพื้นไม้สลับลายคดกริชอย่างปราณีต

ตรงกลางห้องโดมมีโคมระย้าแก้วใหญ่งามระยับตามช่องผนังและช่วงเสามีโคมกิ่งเชิงเทียนทอง มีโป๊ะแพรจีบเป็นคู่ ๆ ตามช่องพระทวารท้องพระโรงนี้ ทุกแห่งห้อยม่านยาวมีระบายสายรัดห้อยพู่บนขอบ ระเบียงชั้นบนด้านในภายใต้โดมประดิษฐานพระบรมฉายาทิศลักษณ์ของสมเด็จพระบรมราชชนนีพระพันปีหลวงขนาดใหญ่เกือบเท่าพระองค์ เขียนด้วยสีน้ำมันในเครื่องทรงเต็มพระอิสริยยศ ประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ประทับยืนเป็นสง่ายิ่งนัก

ที่กลางห้องโถงขนาดใหญ่ ณ ท้องพระโรงนี้ ลาดพรมใหญ่เนื้อนุ่มสีน้ำเงินสด และตั้งเก้าอี้นวมชุดใหญ่ บนพื้นระหว่างช่องเสาและตามมุมห้องตั้งกระถางลายครามปลูกเฟิร์นอันเขียวสะพรั่ง ที่โคมห้อยจากเพดานทุกช่วงแบ่งห้องนั้น มีแพรบางสีฟ้าอ่อนจีนเป็นเฟื่องระย้ารองรับใต้พวงโคมทุกแห่งงามตระการตา…”

ปัจจุบันพระที่นั่งนี้ยังคงอยู่ในพระราชวังพญาไท และวันที่ 28 มีนาคม พ.ศ. 2568 หลายพื้นที่ในประเทศไทยเกิดเหตุแผ่นดินไหว รวมถึงในกรุงเทพฯ พระที่นั่งเทวราชสภารมย์ก็เป็นหนึ่งในพื้นที่รองรับผู้ป่วยที่อพยพมาจากโรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้าชั่วคราว

อ่านเพิ่มเติม :

• พระตำหนักพญาไท “บรรยากาศแห่งบ้านไร่นาสวน” ช่วงเวลาแห่งความสุขของ ร.5
• ครั้งหนึ่ง “พระราชวังพญาไท” เคยถูกใช้เป็น “สถานีวิทยุกระจายเสียง”
• “โฮเต็ลพญาไท” โรงแรมหรูรับลูกค้ากระเป๋าหนัก สมัยรัชกาลที่ 7

สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่

อ้างอิง :

กรรณิการ์ ตันประเสริฐ. พระราชวังพญาไท ในวันวารห้าแผ่นดิน. กรุงเทพฯ: มติชน, 2553.

https://www.silpa-mag.com/quotes-in-history/article_9160

เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 1 เมษายน 2568

อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : “พระที่นั่งเทวราชสภารมย์” ท้องพระโรงเดิมที่สร้างตอนกลางคืน ในพระราชวังพญาไท

ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
– Website : https://www.silpa-mag.com