ขนส่งมวลชน กทม. ครอบคลุม ทั่วถึงแค่ไหน ? สรุปข้อเสนอพัฒนาขนส่งสาธารณะเมืองกรุง
ปัญหาการจราจรในกรุงเทพมหานครเป็นอีกโจทย์ท้าทายความสามารถของว่าผู้ว่าฯ กทม. มาทุกยุค แม้สถานการณ์ปัจจุบันจะดูเหมือนจะดีขึ้นด้วยรูปแบบการขนส่งที่มีความหลากหลายเพิ่มขึ้นจากในอดีต แต่ก็ยังมีเสียงวิพากษ์วิจารณ์ถึงการกระจุกตัวอยู่ในพื้นที่เมืองชั้นใน และความไม่หลากหลาย ครอบคลุมความต้องการของคนเมืองได้อย่างมีประสิทธิภาพ รวมไปถึงเรื่อง ‘ราคา’ ที่มีเสียงเรียกร้องให้ปรับลดอย่างต่อเนื่อง
The Active ชวนสำรวจระบบขนส่งสาธารณะและขนส่งมวลชนในมหานครแห่งนี้ทั้ง 6 รูปแบบ ได้แก่ วินมอเตอร์ไซต์, รถไฟฟ้า, รถไฟ, รถเมล์, รถสองแถวและรถกะป๊อ (รถหมวด 4) และ เรือ ผ่านข้อมูลจำนวนขนส่งฯ แยกตามรายเขตพื้นที่ และบทสัมภาษณ์ สุเมธ องกิตติกุล ผู้อำนวยการวิจัยด้านนโยบายขนส่งและโลจิสติกส์ สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (TDRI) ถึงบทบาท ปัญหา ข้อจำกัด และข้อเสนอแนะ
ภาพรวมขนส่งกรุงเทพฯ: รถส่วนตัวยังเท่าเดิม แม้มีสายรถไฟฟ้าเพิ่มขึ้น แนวโน้มคนใช้รถเมล์ลดลง
ในภาพรวม สุเมธ เริ่มต้นด้วยการอธิบายว่า การเดินทางสามารถแบ่งออกเป็น 2 ส่วนใหญ่ ๆ ได้แก่ ส่วนที่ 1 คือการเดินทางในเขตเมืองใหญ่ เช่น กรุงเทพมหานคร และ ส่วนที่ 2 คือการเดินทางในจังหวัดอื่น ๆ ที่เป็นต่างจังหวัด
โดยปกติแล้ว การออกแบบระบบขนส่งมวลชน ส่วนที่ 1 เป็นการออกแบบการขนส่งสำหรับการเดินทางในชีวิตประจำวันก่อน ไปทำงาน ไปเรียน ไปทำธุระ หรือเดินทางระยะสั้นในเขตเมือง ไม่ใช่การเดินทางระหว่างเมือง ซึ่งการเดินทางในเขตเมืองหลัก ๆ ทั้งกรุงเทพฯ และปริมณฑล ยังต้องพัฒนาอีกมาก
ในอดีต กรุงเทพมหานครมีปัญหาการจราจรติดขัดมาก เพราะคนส่วนใหญ่ใช้รถยนต์ส่วนตัวกันมาก ในขณะที่ขนส่งสาธารณะจะมีเพียง รถเมล์เป็นหลัก จน 20-30 ปีที่ผ่านมา เริ่มมีการพัฒนาขนส่งมวลชนเพิ่มเติม มีรถไฟฟ้าสายสีเขียว สายสีน้ำเงิน จนกระทั่งปัจจุบันมีรถไฟฟ้าในเขตเมืองประมาณ 10 สาย
แต่หากถามว่ารถไฟฟ้าเหล่านี้มีความครอบคลุมมากน้อยขนาดไหน สุเมธ มองว่า มีความครอบคลุมระดับหนึ่ง แต่ว่าก็ยังขาดการเชื่อมต่ออยู่มากพอสมควร
ในภาพรวมถือว่าประชาชนเริ่มมีทางเลือกจากการมีระบบรถไฟฟ้า แต่รถโดยสารประจำทาง ในช่วงระยะ 10 – 20 ปีที่ผ่านมา อาจจะได้รับความสำคัญไม่มากนัก ทำให้มีแนวโน้มลดถอยลงทั้งปริมาณการใช้งานและทั้งคุณภาพ และแม้คนหันมาใช้รถไฟฟ้าเพิ่มมากขึ้น แต่สัดส่วนการใช้รถยนต์ส่วนบุคคล มอเตอร์ไซค์ส่วนบุคคล ก็ยังค่อนข้างคงที่
“เพราะฉะนั้นแนวโน้มที่ผ่านมาคือ รัฐเริ่มลงทุนมากขึ้นเรื่อย ๆ ในเรื่องรถไฟฟ้า แต่ยังไม่สามารถดึงดูดให้คนมาใช้ขนส่งมวลชนในสัดส่วนที่เพิ่มมากขึ้นได้อย่างมีนัยยะสำคัญ”