8 สูตรอาหารเลี้ยงแพะเนื้อ(แพะขุน)ประหยัดต้นทุน

แพะขุนหรือแพะเนื้อกลายเป็นสัตว์เศรษฐกิจที่กำลังได้รับความนิยมในบ้านเรามากขึ้น โดยเฉพาะในกลุ่มชาวไทยมุสลิม ทั้งในแง่ของผู้บริโภคและผู้เลี้ยง มีราคาจำหน่ายหน้าฟาร์มอยู่ที่ 80 - 120 บาท/กก.(ราคาขึ้นลงตามช่วงเวลา) โดยจะใช้ระยะเวลาในการขุนเลี้ยงดูประมาณ 4 เดือน หากผู้เลี้ยงมีความเข้าใจและให้แพะกินอาหารเสริมดีๆ จะทำน้ำหนักต่อตัวได้ประมาณ 25 - 27 กิโลกรัม เมื่อขายจะได้ราคาถึงตัวละ 2,000 - 3,000 บาท

ต้นทุนในการเลี้ยงแพะหลักๆ จะอยู่ที่ค่าอาหาร ในการเลี้ยงดูให้โตดี แข็งแรง ได้น้ำหนักเนื้อดี จำต้องมีการให้อาหารทั้งในรูปแบบอาหารเม็ดและอาหารหยาบ สลับกัน ซึ่งอาหารหยาบจะเป็นตัวช่วยทุ่นต้นทุนค่าหัวอาหารเม็ดลงไปได้มาก และถ้ารู้จักปรับสูตรในการทำอาหารหยาบให้ดี ก็สามารถสร้างโปรตีนเพิ่มน้ำหนักเนื้อได้ดีไม่แพ้อาหารเม็ดได้เลย ดังนั้น การลดต้นทุนค่าอาหารเลี้ยงแพะลงโดยการทำอาหารหยาบให้แพะ จาก 8 สูตรอาหารเลี้ยงแพะเนื้อ(แพะขุน)ประหยัดต้นทุนที่จะกล่าวถึงในวันนี้ จึงเป็นแนวทางที่จะทำให้ผู้เลี้ยงมีรายรับเพิ่มขึ้นได้จากต้นทุนที่ลดลงนั่นเอง

8 สูตรอาหารเลี้ยงแพะเนื้อ(แพะขุน)ประหยัดต้นทุน

สูตรที่ 1 : การใช้หยวกกล้วยเลี้ยงแพะ เป็นวิธีที่ช่วยประหยัดต้นทุนได้กว่าครึ่ง และเป็นสูตรที่หาวัสดุได้ง่ายในท้องถิ่น
1. หยวกกล้วยหั่นสับ 1 ต้น
2. หัวอาหารเม็ด (ก่ะปริมาณให้พอเหมาะกับหยวกกล้วย)
วิธีทำ : นำหยวกกล้วยผสมเข้ากับ หัวอาหารในกระบะผสม แล้วนำไปให้แพะกิน ตามสูตรข้างต้นจะเลี้ยงแพะได้ 20 ตัว/มื้อ
ที่มา : สุวนา ลาเต็บซัน เกษตรกรผู้เลี้ยงแพะในพื้นที่อำเภอท่าแซะ จังหวัดชุมพร
 

2. การใช้ใบกระถินเลี้ยงแพะ กระถินเป็นไม้ที่ปลูกง่ายโตเร็ว มีโปรตีนและแร่ธาตุสูง จึงเหมาะต่อการนำมาใช้เลี้ยงสัตว์ 4 กระเพาะ เช่น แพะ แกะ โค กระบือ ซึ่งเป็นพืชที่ได้รับการส่งเสริมให้เป็นอาหารสัตว์มาจตั้งแต่ปี พ.ศ.2525 แต่ในกระถินจะมีสารที่ชื่อว่า มิมโมซีน (DHP) ซึ่งเป็นพิษต่อโคกินหากให้โคกินเป็นเวลานาน จะส่งผลให้โคอ่อนแอและป่วยง่าย เป็นต่อมไทรอยบวมโต สร้างโฮโมน ไธร้อคซีนไม่สมบูรณ์ ทำให้สุขภาพเสื่อมโทรม แต่ในการนำกระถินมาใช้เลี้ยงแพะ กลับไม่พบปัญหาอะไรหากนำมาใช้เป็นอาหารเสริม ด้วยการบดป่นทั้งกิ่งและใบหรือตัดเป็นกิ่งใหญ่ ใส่ในคอกให้แพะกิน จะช่วยให้แพะมีสุขภาพแข็งแรง
ที่มา : คุณมานิตย์ โชติช่วง 260 หมู่ 8 ต.ท่าเกวียน อ.วัฒนานคร จ.สระแก้ว
 

3. การใช้ทางปาล์มน้ำมันเลี้ยงแพะ เป็นอีกหนี่งวิธีที่ช่วยประหยัดต้นทุน เหมาะสำหรับเกษตรกรเขตภาคใต้ ที่หาวัตถุดิบ เช่น กล้วย หรือ กระถินได้อยาก ก็สามารถนำทางใบปาล์มน้ำมันมาใช้ขุนแพะแทนได้เช่นกัน โดยการนำใบและทางของปาล์มน้ำมันมาเข้าเครื่องสับเป็นชิ้นหยาบๆ เตรียมใส่กระสอบไว้ให้เพียงพอ โดยเตรียมไว้วันต่อวัน เพื่อให้ทางปาล์มน้ำมันที่สับไว้ไม่แห้ง จากนั้นนำไปให้แพะกินพร้อมๆกับการให้อาหารข้น โดยให้แพะกิน 2 มื้อต่อวันแพะ 1 ตัวจะกินทางปาล์มน้ำมันสับและอาหารข้นในอัตราส่วนดังนี้ คือ ทางปาล์มน้ำมันสับ 2 กิโลกรัมต่ออาหารข้น 0.4 กิโลกรัม ซึ่งทางปาล์มสับ 30 ทาง สามารถใช้เลี้ยงแพะได้ถึง 100 ตัวต่อมื้อ การเลี้ยงแพะโดยวิธีนี้ จะช่วยให้เกษตรกรสามารถลดต้นทุนค่าอาหารข้นได้ค่อนข้างมาก และแพะก็มีการเจริญเติบโตดี และยังช่วยลดโรคที่เกิดจากพยาธิต่างๆ ได้อีกด้วย
ที่มา : คุณพิริยะพงศ์ บำรุงกิจ เกษตรกรผู้เลี้ยงแพะขุนในพื้นที่ ตำบลช่องไม้แก้ว อำเภอทุ่งตะโก จังหวัดชุมพร
 

4. การใช้ขี้เค้กปาล์มน้ำมันเลี้ยงแพะ การใช้ขี้เค้กของปาล์มน้ำมัน ที่ผ่านกระบวนการหีบน้ำมันออกแล้ว มาใช้เลี้ยง ซึ่งให้ผลดีในเรื่องการเสริมภูมิคุ้มกันต้านทานโรคได้ด้วย สูตรนี้
1.ขี้เค้กปาล์มน้ำมัน จำนวน 100 กก.
2.เมล็ดปาล์มน้ำมัน จำนวน 50 กก.
3.หัวอาหาร จำนวน 50 กก. ( 1 กระสอบ)
วิธีการทำ : นำขี้เค้กปาล์ม เมล็ดปาล์มและหัวอาหาร มาผสมคลุกเคล้าให้เข้ากัน แล้วนำไปให้แพะขุนกินวันละ 2 รอบ เช้า-เย็น ส่วน แพะแม่พันธุ์ ให้กินรอบเดียว คือ ตอนเช้า
ที่มา : คุณวีระพงศ์ ชลิตงาม หมู่ที่ 9 ตำบลนาไม้ไผ่ อำเภอทุ่งสง จังหวัดนครศรีธรรมราช

5. การใช้ผิวถั่วเหลืองโม่เลี้ยงแพะ ผิวถั่วโม่มีโปรตีนและสารอาหารที่สำคัญสูง การนำมาใช้เลี้ยงแพะเนื้อจะทำให้ได้เนื้อแพะสวย ทานอร่อยได้คุณภาพดี ตามสูตร ดังนี้
1.อาหารสำเร็จรูป 1 ส่วน
2.ผิวถั่วเหลืองโม่ 1 ส่วน
3.หญ้าอะไรก็ได้ 1 ส่วน
วิธีการทำ : นำส่วนผสมทุกอย่างมาผสมกัแล้วเทใส่ลงในรางอาหารให้แพะกินเป็นอาหารเสริมในช่วงเย็น เพียงมื้อเดียว เพียงเท่านี้ก็จะได้เนื้อแพะคุณภาพดี
คำแนะนำเพิ่มเติม : ตลอดจนกว่าแพะจะกินอิ่ม ส่วนในช่วงบ่ายก็ปล่อยแพะออกกินหญ้าบ้าง แพะได้ออกกำลังกายบ้าง และในช่วงเช้าไม่ควรปล่อยแพะออกมา เนื่องจากช่วงเช้าจะมีไข่พยาธิเกาะตามพื้นดิน พื้นหญ้า อาจทำให้แพะเสี่ยงจากการเกิดโรคได้
ที่มา : คุณเหลียง เหลืองวิชชเจริญ ตำบลวังตะกอ อำเภอหลังสวน จังหวัดชุมพร
 

6. การใช้มันสำปะหลังเลี้ยงแพะ สูตรนี้จะทำให้แพะได้รับสารอาหารเพียงพอต่อความต้องการ
1. มันสำปะหลัง 1 ส่วน
2. กระถิน 1 ส่วน
3. รำละเอียด 1 ส่วน
4. กากถั่วเหลือง 1 ส่วน
วิธีการทำ : นำมันสำปะหลังและกระถินไปสับให้ละเอียด แล้วนำไปผสมกับกากถั่วเหลือง และรำละเอียด ให้เข้ากันจากนั้นนำไปให้แพะกิน
ที่มา : คุณชาญ พะวา หมู่ 6 ตำบลสะพาน อำเภอหนองมะโมง จังหวัดชัยนาท
 

7. การใช้ต้นข้าวโพดเลี้ยงแพะ เป็นการเพิ่มโปรตีนให้กับแพะเนื้อ และสามารถช่วยลดต้นทุนได้สูงเกือบ 2 เท่า
1. ต้นข้าวโพดสับ 30 กก.
2. ต้นและใบกระถินสับละเอียด 3 กก.
3. กากสาคูบด 2 กก.
วิธีการทำ : นำส่วนผสมทั้งหมดคลุกเคล้าให้เข้ากัน เสร็จแล้วใส่ในถุงดำใบใหญ่ที่สะอาด(ใหม่) มัดปากถุงให้สนิทอย่าให้อากาศเข้าได้ ทิ้งไว้ 7 วัน ก่อนนำไปให้แพะกิน
ที่มา : แวดาโอ๊ะ อาลีลาเต๊ะ หมู่ 11 ตำบลสะเตงนอก อำเภอเมือง จังหวัดยะลา
 

8. การใช้หญ้าหมักเกลือเลี้ยงแพะ การทำหญ้าหมักเกลือ เป็นวิธีหนึ่งของการถนอมอาหารของแพะ ให้สามารถเก็บไว้ได้นาน และเป็นอาหารที่มีโปรตีนเทียบเท่ากับอาหารข้นด้วย
1. หญ้า หญ้าขน หญ้าคา(อายุ 1 ปี) กระถิน ต้นข้าวโพด มันสำปะหลัง ใบปาล์มน้ำมัน ใบอ้อย ฯลฯ อย่างใดอย่างหนึ่งหรือผสมกันก็ได้ก็ได้ 100 กิโลกรัม หรือ 10 ส่วน
2. เกลือเม็ด 1 กิโลกรัม หรือ 1 ส่วน
3. ถังหมักขนาด 200 ลิตร
วิธีการทำ : แบ่งเกลือ จาก 1 กิโลกรัม ออก เป็น 4 ส่วน แล้วนำหญ้า หรือ วัตถุดิบในข้อ 1 มาสับเป็นชิ้นเล็กๆ หรือ บดให้ละเอียด จากนั้นโรยเกลือส่วนที่ 1 ลงไปให้ทั่วก้นถังหมัก แล้วใส่หญ้าลงไปให้เต็ม ขึ้นเหยียบหญ้าให้ยุบตัวจะทำให้หญ้ายุบตัวลงไปอยู่ที่ครึ่งถัง โรยเกลือส่วนที่ 2 ลงไปให้ทั่ว ใส่หญ้าส่วนที่เหลือลงไปให้เต็ม ขึ้นเหยียบให้แน่น สุดท้ายใส่เกลือส่วนที่เหลืออีก 2 ส่วน ให้ทั่ว แล้วปิดถังให้แน่น หมักไว้ 21 วัน ก็สามารถนำมาใช้ได้เลี้ยงแพะได้ โดยนำไปให้แพะกินวันละ 2 มื้อ เช้า-เย็น การทำหญ้าหมักเกลือสามารถเก็บไว้ใช้ได้นานถึง 1 ปี
หมายเหตุ : แพะจะกินอาหารประมาณ 3-6 % ของน้ำหนักตัว
ที่มา : เชาวรัตน์ อ่ำโพธิ์. เกษตรกรดีเด่นแห่งชาติ สาขาการเลี้ยงสัตว์ เกษตรกรผู้เลี้ยงแพะแกะ ในพื้นที่จังหวัดสระบุรี
ภาพโดย : อีเลียส แวฮามะ
เขียน/เรียบเรียงโดย : มินยดา อนุกานนท์