หมึกกระดองมีรูปแบบความจำ คล้ายกับที่เกิดขึ้นในมนุษย์
หมึกกระดองสามารถเรียกคืนความทรงจำได้ในลักษณะแบบเดียวกับที่มนุษย์ทำ งานวิจัยใหม่แสดงให้เห็นว่าหมึกสามารถสร้างความทรงจำขึ้นมาใหม่จากรายละเอียดที่แนกจากกันกลายเป็น ‘ความทรงจำเท็จ’
โดยทั่วไปแล้วสมองของมนุษย์มีวิธีเก็บความทรงจำต่าง ๆ อย่างละนิดอย่างละหน่อยเช่น วันนี้เรากินอะไรไปบ้างหรือเราไปเที่ยวที่ไหนบ้าง สถานการณ์เหล่านั้นถูกบันทึกไว้อย่างคร่าว ๆ ทำให้เวลาที่เราเรียกคืนความทรงจำแต่ละครั้ง เราจำได้ว่ากินอะไรแต่จำไม่ได้มากว่าราคาเท่าไหร่
กระบวนการดังกล่าวของสมองอาจทำให้เราสบสันได้ในแต่ละครั้งที่เรียกคืนมา จนทำให้เกิด ‘ความทรงจำเท็จ’ ว่าอาหารมื้อนั้นราคาถูก/แพงกว่าความเป็นจริง ซึ่งเป็นสิ่งที่นักวิทยาศาสตร์รู้ว่ามีเพียงมนุษย์เท่านั้นมีทำได้ (เท่าที่รู้ในตอนนี้) ดังนั้นจึงทำให้ผู้เชี่ยวาญหลายคนสงสัยว่า เป็นไปได้หรือไม่ที่สัตว์อื่นจะแสดงกระบวนการเดียวกัน
ทีมวิจัยจากมหาวิทยาลัยก็อง นอร์ม็องดี ในฝรั่งเศส จึงชี้ไปยังหมึกกระดอง (Cuttlefish) เนื่องจากมีงานวิจัยหลายชิ้นก่อนหน้าที่ให้เบาะแสว่าสิ่งมีชีวิตชนิดนี้ดูจะมีความสามารถด้านความจำที่คล้ายกับมนุษย์ รวมถึงผ่านการทดสอบการรับรู้ที่ออกแบบมาใช้กับเด็กมนุษย์ด้วยเช่นกัน
“ผลลัพธ์ของเราชี้ให้เห็นวาหมึกกระดองสร้างความทรงจำเท็จทางการมองเห็นได้” Lisa Poncet นักประสาทวิทยา ผู้นำทีมวิจัย กล่าว “ข้อผิดพลาดของหน่วยความจำเหล่านี้อาจเป็นข้อบ่งชี้แรกของการมีอยู่ ของกระบวนการสร้างใหม่ในหน่วยความทำของเซฟาโลพอด (Cephalopod สัตว์จำพวกหมึก)”
สิ่งที่ทีมวิจัยได้ทำก็คือการทดสอบว่าความทรงจำในหมึกกระดองถูกเรียกคืนมาอย่างไรว่า ในคราวเดียวอย่างราบรื่นหรือเป็นส่วน ๆ แบบมนุษย์ ด้วยวิธีการทดลอง 3 ขั้นตอนที่เกี่ยวกับภาชนะซึ่งมีอาหารอยู่ข้างใน หลอดหนึ่งมีเนื้อปูที่เป็นอาหารปกติทั่วไป หลอดสองมีกุ้งที่เป็นอาหารโปรด และหลอดสามไม่มีอะไรอยู่เลย
การทดลองขั้นแรก หมึกกระดองจะได้เห็นหลอดทั้งสามว่ามีอะไรอยู่ข้างในโดยไม่ต้องสัมผัส จากนั้นนักวิทยาศาสตร์ก็ทำขั้นที่สองในสถานการณ์ที่หลากหลายไม่ว่าจะเป็น มีกุ้งทุกหลอด มีกุ้งสองหลอด มีกุ้งเพียงหนึ่งในสามหลอด หรือไม่มีกุ้งเลย
และขั้นตอนสุดท้าย หมึกจะได้เห็นหลอดว่างแต่มีลวดลายรูปปูอยู่ สลับกับหลอดที่มีอาหารอยู่ข้างใน แนวคิดก็คือดเพื่อดูว่าหมึกจะสามารถจำได้อย่างแม่นยำหรือไม่ว่าหลอดไหนมีอาหารอยู่ข้างใน ความทรงจำเท็จจะกระตุ้นให้พวกเขาเลือกหลอดเปล่าโดยเข้าใจผิดว่ามีกุ้งอยู่หรือไม่
ซึ่งผลลัพธ์ที่ได้แสดงให้เห็นว่าหมึกกระดองเข้าใจผิดแทบจะครึ่งนึงว่าหลอดเปล่าเป็นหลอดที่มีกุ้งอยู่ ซึ่งเป็นเบาะแสว่าพวกมันอาจสร้างความทรงจำเท็จผ่านการมองเห็นภาพที่ชวนให้สับสน คล้ายกับราคาอาหารที่มนุษย์อาจจำผิดร้านว่าร้านไหนถูกร้านไหนแพง
“สิ่งที่น่าประหลาดใจก็คือความอ่อนไหวในการสร้างความทรงจำเท็จนั้นดูจะแตกต่างกันไปแต่ละตัว” Christelle Jozet-Alves หนึ่งในทีมวิจัยกล่าว “บางตัวก็ดูเหมือนจะไม่ได้รับผลกระทบใด ๆ เมื่อต้องเผชิญกับเหตุการณ์ที่ชวนทำให้เข้าใจผิด ในขณะที่บางคนก็สร้างความทรงจำเท็จขึ้นมา”
“ปรากฏการณ์นี้มักพบในสายพันธุ์ของเราเอง(มนุษย์) ซึ่งความอ่อนไหนนี้ก็แตกต่างกันไปในแต่ละบุคคลเช่นนกัน” เขาเสริม งานวิจัยเกี่ยวกับเรื่องดังกล่าวยังอยู่ในขั้นเริ่มต้นเท่านั้น ต้องมีการศึกษารายละเอียดอีกจำนวนมาก
ยังไงก็ตามผลลัพธ์ของการทดสอบเหล่านี้ดูเหมือจะบอกว่าเราว่าจริง ๆ แล้วหมึกก็อาจไม่ได้ต่างจากเรามากนัก
ที่มา
https://www.cell.com/iscience/fulltext/S2589-0042(24)01547-5