ที่ปรึกษา” แบบไหน...? ใคร ๆ ก็ “ต้องการ”
รศ. ดร. สุขุม เฉลยทรัพย์
ประธานที่ปรึกษาอธิการบดี มหาวิทยาลัยสวนดุสิต
เมื่อวันอังคารที่ 17 มีนาคม 2569 ที่ผ่านมา มหาวิทยาลัยสวนดุสิตได้จัดกิจกรรมทอล์ค “จิบกาแฟ แล…อาชีพใหม่” เรื่อง “ที่ปรึกษา” แบบไหน…? ใคร ๆ ก็ “ต้องการ” โดยมีวิทยากรร่วมแลกเปลี่ยนมุมมองสำคัญ คือ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.พิทักษ์ จันทร์เจริญ อธิการบดีมหาวิทยาลัยสวนดุสิต ศาสตราจารย์ ดร.ศิโรจน์ ผลพันธิน ที่ปรึกษาอธิการบดีด้านบริหาร และผู้เขียนในฐานะประธานที่ปรึกษาอธิการบดี เวทีจิบกาแฟนี้นับเป็นพื้นที่แห่งการเรียนรู้ที่สะท้อนให้เห็นว่า “บทบาทของที่ปรึกษา” ที่กำลังมีความสำคัญเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องในโลกยุคใหม่
จากเวทีดังกล่าว ทำให้เห็นว่าอาชีพ “ที่ปรึกษา” ไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะผู้มีตำแหน่งสูงหรือผู้มีอาวุโสเท่านั้น หากแต่บุคลากรทุกคนสามารถพัฒนาไปสู่บทบาทนี้ได้ เมื่อมีความรู้ ความสามารถ และความพร้อมในการเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง ในบริบทของโลกปัจจุบัน อาชีพที่ปรึกษาไม่ได้มีบทบาทแค่การให้คำแนะนำ แต่ยังเป็นบทบาทที่สร้างคุณค่าให้กับองค์กรและสังคม ควบคู่ไปกับการเปิดโอกาสในการสร้างรายได้และความก้าวหน้าในวิชาชีพ โดยเฉพาะในยุคที่โลกมีความผันผวนทั้งด้านเศรษฐกิจและสังคม อาชีพนี้จึงกลายเป็นทางเลือกที่มีศักยภาพและท้าทายอย่างยิ่ง
ต่อเนื่องจากประเด็นดังกล่าว ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.พิทักษ์ จันทร์เจริญ อธิการบดีมหาวิทยาลัยสวนดุสิต สะท้อนภาพของโลกยุคใหม่ที่กำลังเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะในบริบทระดับโลกที่ไม่มี “แผนที่เดิม” ให้ใช้ในการตัดสินใจอีกแล้ว องค์กรจำเป็นต้องพึ่งพาที่ปรึกษาในฐานะผู้ช่วยคิด วิเคราะห์ และวางกลยุทธ์ ดังนั้น ที่ปรึกษาจึงเปรียบเสมือน “ทรัพยากรเชิงปัญญา” ที่มีบทบาทสำคัญในการสนับสนุนการบริหาร ทั้งในเชิงนโยบายและการปฏิบัติจริง นอกจากนี้ มหาวิทยาลัยสวนดุสิตยังผลักดันให้บุคลากรของมหาวิทยาลัยเข้าสู่ระบบที่ปรึกษาอย่างเป็นรูปธรรม เช่น การขึ้นทะเบียนที่ปรึกษากับหน่วยงานภาครัฐ และการมีส่วนร่วมในโครงการต่าง ๆ ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่าศักยภาพของบุคลากรไทยสามารถพัฒนาไปสู่การเป็นที่ปรึกษามืออาชีพ หากได้รับการสนับสนุนและมีเวทีในการแสดงความสามารถ
ในอีกด้านหนึ่ง ศาสตราจารย์ ดร.ศิโรจน์ ผลพันธิน ที่ปรึกษาอธิการบดีด้านบริหาร ให้มุมมองเชิงลึกเกี่ยวกับบทบาทของที่ปรึกษา โดยเน้นว่า ที่ปรึกษายุคปัจจุบันไม่ควรยึดติดกับประสบการณ์ในอดีตเพียงอย่างเดียว แต่ต้องเป็นผู้ที่สามารถคิดเชิงอนาคต กล้าตั้งคำถาม และมองเห็นโอกาสใหม่ ๆ ที่ปรึกษาที่ดีต้องมีทั้งความเชี่ยวชาญเฉพาะด้าน และความรู้รอบด้านที่สามารถเชื่อมโยงกันได้อย่างมีประสิทธิภาพ ที่สำคัญคือ ต้องมี “วิธีคิด” ที่แตกต่าง สามารถเสนอแนวทางใหม่ ๆ ที่ตอบโจทย์ปัญหาในโลกที่ซับซ้อน
หลายประเทศมีระบบที่ปรึกษาที่เข้มแข็ง โดยมีบทบาทสำคัญในการสนับสนุนการตัดสินใจของผู้นำ ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่า การมีที่ปรึกษาที่มีคุณภาพเป็น “ความจำเป็น” ขององค์กรยุคปัจจุบัน นอกจากนี้ การเป็นที่ปรึกษาไม่ได้เกิดจากการรอให้ผู้อื่นมาขอคำปรึกษา แต่เกิดจากการสร้างคุณค่าให้ผู้อื่นเห็นจนเกิดความเชื่อมั่นและต้องการเข้ามาปรึกษา
เมื่อพิจารณาจากมุมมองของวิทยากรแล้ว จะเห็นได้ว่า “ที่ปรึกษาที่ใคร ๆ ต้องการ” มีลักษณะร่วมกันหลายประการ ประการแรก คือ ความเชี่ยวชาญเฉพาะด้านที่ชัดเจน สามารถตอบโจทย์ปัญหาได้อย่างตรงจุด ประการที่สอง คือ ความสามารถในการคิดเชิงระบบและมองการณ์ไกล ประการที่สาม คือ ทักษะการสื่อสารที่สามารถถ่ายทอดความคิดให้ผู้อื่นเข้าใจและยอมรับได้ ประการที่สี่ คือ การมีผลงานที่เป็นรูปธรรม และประการสุดท้าย คือ การมีเครือข่ายและความน่าเชื่อถือในวิชาชีพ
นอกจากนี้ การเริ่มต้นสู่เส้นทางที่ปรึกษาจำเป็นต้องเริ่มจากการ “รู้จักตนเอง” ทั้งในด้านความเชี่ยวชาญ ทักษะ บุคลิกภาพ และเครือข่าย พร้อมทั้งพัฒนาตนเองอย่างต่อเนื่อง ทั้งการสร้างตัวตนในสายวิชาชีพ การทำงานแบบโครงการ และการต่อยอดสู่การเป็นที่ปรึกษาเชิงยุทธศาสตร์ในระยะยาว
อีกประเด็นหนึ่งที่สำคัญ คือ อาชีพที่ปรึกษายุคปัจจุบันไม่ได้วัดกันที่ “วุฒิการศึกษา” อย่างเดียว แต่เป็นการสะท้อนผ่าน “ผลงานและตัวตน” ที่สั่งสมมาอย่างต่อเนื่อง การสร้างความน่าเชื่อถือต้องอาศัยทั้งประสบการณ์จริง การเผยแพร่ความรู้ และการมีส่วนร่วมในเครือข่ายวิชาชีพ ซึ่งจะช่วยให้เกิดการยอมรับในวงกว้าง และนำไปสู่โอกาสในการทำงานที่ปรึกษาในระดับที่สูงขึ้น
ในขณะเดียวกัน การเป็นที่ปรึกษาที่ดีจำเป็นต้องมีการพัฒนาตนเองอย่างไม่หยุดนิ่ง โดยเฉพาะการเรียนรู้เทคโนโลยีใหม่ ๆ การเข้าใจบริบทของโลกที่เปลี่ยนแปลง และการผสมผสานองค์ความรู้จากหลากหลายศาสตร์ เพื่อให้สามารถเสนอแนวทางที่ทันสมัยและตอบโจทย์ความต้องการขององค์กรได้อย่างแท้จริง ซึ่งสิ่งเหล่านี้เป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้ที่ปรึกษาสามารถยืนหยัดและเติบโตได้อย่างยั่งยืนในอนาคต
บทเรียนและมุมมองสำคัญที่ได้รับจากเวที “จิบกาแฟ แล…อาชีพใหม่” เรื่อง “ที่ปรึกษา” แบบไหน…? ใคร ๆ ก็ “ต้องการ” ในครั้งนี้ก็คือ การเป็นที่ปรึกษาไม่ใช่เรื่องไกลตัว และไม่ใช่อาชีพที่สงวนไว้สำหรับคนบางกลุ่ม แต่เป็น “โอกาส” ที่เปิดกว้างสำหรับทุกคนที่พร้อมจะพัฒนาและยกระดับตนเอง เมื่อโลกเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วและไม่มีวันที่จะเหมือนเดิม องค์กรต้องการทั้งผู้ปฏิบัติงานและผู้ที่สามารถคิด วิเคราะห์ และชี้แนวทางหรือทางเลือกใหม่ที่แตกต่างและมีคุณค่า
ดังนั้นคำตอบของคำถามที่ว่า “ที่ปรึกษา” แบบไหน…? ใคร ๆ ก็ “ต้องการ” ก็คงไม่ใช่คนที่รู้มากที่สุด แต่คือคนที่ ‘สร้างคุณค่าได้มากพอ’ ให้คนอื่นอยากเดินไปด้วย” ครับ
#ที่ปรึกษา #อาชีพใหม่ #พัฒนาตนเอง #Consultant #ทักษะอนาคต #มหาวิทยาลัยสวนดุสิต #อาชีพยุคใหม่ #Leadership #siamrathonline