เจาะ ‘เส้นเลือดใหญ่พลังงานโลก’ หากปิดช่องแคบฮอร์มุซ ไทยมีปริมาณน้ำมันสำรองพอแค่ไหน?

สถานการณ์ในภูมิภาคตะวันออกกลางกำลังเผชิญความตึงเครียดและทวีความรุนแรง เมื่ออิสราเอลและสหรัฐอเมริกาเปิดฉากปฏิบัติการทางทหารร่วมครั้งใหญ่ต่ออิหร่าน จุดชนวนแรงสั่นสะเทือนทางการเมืองและความมั่นคงไปทั่วโลก

การโจมตีเกิดขึ้นอย่างฉับพลันในช่วงเช้าวานที่ผ่านมา (28 ก.พ.) ท่ามกลางความประหลาดใจและความกังวลของประชาคมนานาชาติ

โดยประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ของสหรัฐฯ ออกแถลงการณ์ประกาศเริ่มต้นปฏิบัติการทางทหารครั้งสำคัญ พร้อมย้ำว่ามีเป้าหมายเพื่อ ‘ขจัดภัยคุกคาม’ จากอิหร่านและกองกำลังติดอาวุธที่ได้รับการสนับสนุนจากเตหะราน

เหตุผลหลักที่ถูกหยิบยกขึ้นอ้าง คือความจำเป็นในการ ‘สกัดกั้น’ ไม่ให้รัฐบาลอิหร่านพัฒนาและครอบครองอาวุธนิวเคลียร์ ซึ่งสหรัฐฯ มองว่าเป็นภัยต่อเสถียรภาพของภูมิภาค และความมั่นคงระหว่างประเทศ

กระทั่งเช้าวันที่ 1 มี.ค. ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ของสหรัฐ เผยว่า อยาตอลเลาะห์ อาลี คามาเนอี ผู้นำสูงสุดอิหร่านเสียชีวิตแล้ว

ขณะเดียวกัน สำนักข่าว Tasnim ซึ่งมีความใกล้ชิดกับกองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิสลามอิหร่าน (IRGC) ระบุว่า ช่องแคบฮอร์มุซซึ่งเป็นเส้นทางขนส่งน้ำมันดิบที่สำคัญของโลก ‘กำลังถูกสั่งปิด’

สำหรับ ‘ช่องแคบฮอร์มุซ’ ถือเป็นจุดยุทธศาสตร์ สำคัญอย่างยิ่งต่อเศรษฐกิจโลก เนื่องจากเป็น ‘เส้นเลือดใหญ่’ ของเส้นทางพลังงานและขนส่งน้ำมันดิบ รอบอ่าวเปอร์เซียไปสู่ลูกค้าในภูมิภาคอื่นทั่วโลก

“ช่องแคบฮอร์มุซเป็นทางออกมหาสมุทรทางเดียวของบริเวณส่วนใหญ่ของประเทศที่ส่งออกปิโตรเลียมในอ่าวเปอร์เซีย”

จากข้อมูลขององค์การว่าด้วยข้อมูลด้านพลังงานแห่งสหรัฐฯ ระบุว่า โดยเฉลี่ยในแต่ละวันจะมีเรือบรรทุกน้ำมัน 15 ลำที่บรรทุกน้ำมันราว 16.5-17 ล้านบาร์เรล ที่เดินทางออกจากช่องแคบฮอร์มุซ

ที่นี่จึงเป็นจุดยุทธศาสตร์ที่สำคัญที่สุดในโลก เพราะการขนส่งน้ำมันจากช่องแคบคิดเป็น 40% ของการขนส่งทางเรือทั้งหมดที่ผ่านช่องแคบแห่งนี้ และคิดเป็น 20% ของการขนส่งน้ำมันทั่วโลกที่ต้องผ่านเส้นทางนี้เท่านั้น

แม้ไทยจะไม่ได้นำเข้าน้ำมันดิบจากอิหร่าน แต่ไทยเป็นประเทศที่นำเข้าน้ำมันดิบปริมาณมากถึง 90% และนำเข้าน้ำมันดิบจากตะวันออกกลางประมาณสูงถึง 60%

ที่สำคัญ ไม่ใช่แค่น้ำมันและ LNG แต่ไทยยังนำเข้าปุ๋ย ซึ่งเป็นวัตถุดิบสำคัญสำหรับภาคการเกษตรจากตะวันออกกลางสูงถึง 42.37%

หากเส้นทางนี้ถูกปิดก็จะกระทบกับพืชผลเกษตร ท้ายที่สุดก็กระทบราคา ข้าวของ และค่าครองชีพคนไทยก็จะสูงขึ้น

ทั้งนี้ ซึ่งนี่ไม่ใช่ครั้งแรกที่อิหร่านขู่ปิดซึ่งในช่วงปี 2019 อิหร่านก็เคยขู่ว่าจะปิดช่องแคบฮอร์มุซ เพื่อตอบโต้มาตรการคว่ำบาตรจากสหรัฐฯ มาแล้ว

สำหรับไทย โดยกระทรวงพลังงาน เฝ้าติดตามสถานการณ์การสู้รบระหว่างอิสราเอลและอิหร่านที่ทวีความรุนแรงขึ้นตั้งแต่ช่วงบ่ายของเมื่อวานนี้ ยืนยันยังไม่ส่งผลกระทบต่อปริมาณสำรองในประเทศ

วีรพัฒน์ เกียรติเฟื่องฟู รองปลัดกระทรวงพลังงาน ในฐานะโฆษกกระทรวงพลังงาน กล่าวว่า วันนี้ 1 มี.ค. คาดว่ามีแนวโน้มจะทวีความรุนแรงมากขึ้น ทำให้ราคาน้ำมันมีความผันผวน และอิหร่านอาจปิดช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งเป็นเส้นทางขนส่งน้ำมันกระทบ supply 20% ของความต้องการโลก

กระทรวงพลังงานได้สั่งการให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องติดตามสถานการณ์อย่างใกล้ชิด โดยเฉพาะปริมาณสำรองน้ำมัน ก๊าซหุงต้ม และก๊าซธรรมชาติเหลว (LNG) ในประเทศ จะต้องมีเพียงพอต่อความต้องการ ซึ่งข้อมูล ณ วันที่ 23 กุมภาพันธ์ 2569 มีน้ำมันคงเหลือ (น้ำมันดิบและน้ำมันสำเร็จรูป) 4,925 ล้านลิตร เพียงพอต่อความต้องการใช้ 38 วัน

ไทยมีปริมาณสำรองน้ำมันเหลือใช้ 61 วัน

น้ำมันดิบที่อยู่ระหว่างขนส่ง (ผ่านช่องแคบฮอร์มุซแล้ว) 1,746 ล้านลิตร และจากแหล่งอื่น 1,124 ล้านลิตร เพียงพอต่อความต้องการใช้ 23 วัน รวมปริมาณน้ำมันคงเหลือ 7,795 ล้านลิตร สามารถใช้ได้ 61 วัน

ในส่วนของแผนการนำเข้าก๊าซธรรมชาติเหลวหรือ LNG ของเดือนมีนาคม 2569 จำนวนทั้งหมด 4 ลำ ได้ผ่านช่องแคบฮอร์มุชแล้ว 2 ลำ ส่วนอีก 2 ลำยังอยู่ระหว่างการลำเลียง

“คาดว่าจะไม่กระทบปริมาณสำรอง ซึ่งหากสถานการณ์ยืดเยื้อหรือมีความรุนแรงเพิ่มมากขึ้น จะมีการบริหารจัดการเพื่อรักษาเสถียรภาพปริมาณสำรองเพื่อสร้างความมั่นคงและความเชื่อมั่นภายในประเทศ”

“กระทรวงพลังงานได้ติดตามสถานการณ์อิสราเอล-อิหร่านมาอย่างต่อเนื่อง พร้อมได้วางแผนหากมีการปิดช่องแคบฮอร์มุซ โดยได้เตรียมแผนในการจัดหาเชื้อเพลิงจากแหล่งอื่นทดแทน”

แม้ในขณะนี้จะยังไม่มีผลกระทบทั้งในด้านปริมาณสำรองและด้านราคา แต่กระทรวงพลังงานได้เตรียม Scenario ต่างๆ เพื่อรองรับไว้แล้ว หากการสู้รบยืดเยื้อและรุนแรงมากขึ้น

ภาพ: AustralianCamera / Shutterstock