6 ร้านอาหารไทยในอาคารเก่าแก่ ที่ย้อนรอยประวัติศาสตร์กรุงเทพฯ ผ่านรสชาติและสถาปัตยกรรม
ท่ามกลางตึกสูงและการเปลี่ยนแปลงของกรุงเทพฯ ยังมีอาคารเก่าแก่หลายแห่งที่ได้รับการอนุรักษ์และปรับเปลี่ยนให้กลับมามีชีวิตอีกครั้งในรูปแบบของร้านอาหาร ไม่ว่าจะเป็นบ้านพักของบุคคลสำคัญ อาคารที่เคยใช้รับรองแขก หรือคฤหาสน์ที่ผ่านเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์มานานนับศตวรรษ สถานที่เหล่านี้ไม่ได้มีดีเพียงความงดงามของสถาปัตยกรรม แต่ยังสะท้อนเรื่องราวของผู้คนและวิถีชีวิตในแต่ละยุคสมัย
โดยความน่าสนใจยิ่งกว่านั้นคืออาคารแต่ละหลังมีประวัติศาสตร์แตกต่างกัน บางแห่งเคยเป็นที่พักอาศัยของเจ้านายและขุนนาง บางแห่งมีบทบาทในแวดวงการค้าและการทูต ขณะที่บางแห่งเคยเป็นพื้นที่พบปะสังสรรค์ของผู้คนในอดีต ก่อนถูกนำมาปรับปรุงให้กลายเป็นร้านอาหารไทยที่ผสมผสานเสน่ห์ดั้งเดิมเข้ากับการใช้ชีวิตร่วมสมัย Lifestyle Asia Thailand จึงชวนมาทำความรู้จัก 6 ร้านอาหารไทยในอาคารเก่าแก่ของกรุงเทพฯ ที่นอกจากจะได้สัมผัสรสชาติอาหารแล้วยังเปิดโอกาสให้เราได้เรียนรู้ประวัติศาสตร์ผ่านสถานที่จริงอีกด้วย
1. Ruen Santana
เริ่มต้นกันที่ Ruen Santana ร้านอาหารไทยในย่านสาทรที่นำบ้านเก่าซึ่งมีเรื่องราวเกี่ยวข้องกับการสังสรรค์ของผู้คนในอดีตกลับมามีชีวิตอีกครั้ง โดยตัวบ้านตั้งอยู่ด้านหลังอาคารเศรษฐีวรรณ เป็นอาคารสไตล์โคโลเนียลจากช่วงสงครามโลกครั้งที่สองซึ่งเคยเป็นที่รู้จักในชื่อบ้านกอวัฒนา หรือเรือนสันทนา
ความน่าสนใจของบ้านหลังนี้อยู่ที่เรื่องราวการใช้พื้นที่ในอดีต โดยมีการเล่าขานถึงการจัดงานเลี้ยงสังสรรค์ที่ดำเนินต่อเนื่องยาวนานถึงสามเดือนจนได้รับฉายาว่า ‘สมาคม 3 เดือน’ หรือ ‘สมาคมไตรมาส’ ก่อนที่ตัวบ้านจะถูกใช้เป็นสถานที่รับรองแขกและจัดงานแต่งงานในเวลาต่อมา ปัจจุบัน อีฟ-ณัฐธิดา พละศักดิ์ ผู้ก่อตั้งร้านอาหารอีสาน Zao ได้นำบ้านหลังนี้มาปรับปรุงเป็น Ruen Santana พร้อมร่วมงานกับนักออกแบบ ศรัณย์ เย็นปัญญา เพื่อถ่ายทอดเรื่องราวของบ้านผ่านงานตกแต่งภายใน ตั้งแต่ลวดลายผ้าที่ออกแบบขึ้นใหม่ไปจนถึงภาชนะเซรามิกที่ใช้ภายในร้าน
ด้านอาหารนำเสนอรสชาติไทยที่ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงภูมิภาคเดียว โดยมีอาหารภาคกลางและภาคใต้เป็นแกนหลัก พร้อมสอดแทรกอาหารจีนที่เชื่อมโยงกับภูมิหลังของเจ้าของบ้านเดิม ซึ่งมีเมนูที่น่าสนใจ ได้แก่ แกงส้มใต้ แกงรัญจวนเนื้อ ยำผักติ้วใบบัวบกใส่ปู และปลานึ่งซีอิ๊ว Ruen Santana จึงเป็นตัวอย่างของการนำบ้านเก่ากลับมาใช้งานโดยไม่ละทิ้งเรื่องราวเดิม พร้อมสร้างบทบาทใหม่ให้สถานที่ซึ่งครั้งหนึ่งเคยเป็นพื้นที่แห่งการพบปะสังสรรค์ กลับมาต้อนรับผู้คนผ่านอาหารอีกครั้ง
2. Paii
หากพูดถึงอาคารประวัติศาสตร์ที่โดดเด่นที่สุดแห่งหนึ่งบนถนนสาทร ชื่อของ The House on Sathorn คงเป็นสิ่งที่หลายคนนึกถึง โดยปัจจุบันอาคารแห่งนี้เป็นที่ตั้งของ Paii ร้านอาหารไทยร่วมสมัยที่เน้นวัตถุดิบจากท้องทะเล ความพิเศษของสถานที่แห่งนี้เริ่มต้นตั้งแต่ปี 1889 ในสมัยรัชกาลที่ 5 เมื่ออาคารถูกสร้างขึ้นเพื่อเป็นที่พักอาศัยของหลวงสาทรราชายุกต์ หรือยม พิศลยบุตร นักธุรกิจผู้มีบทบาทสำคัญในการพัฒนาพื้นที่สาทร รวมถึงการขุดคลองสาทรซึ่งมีส่วนต่อการขยายตัวของกรุงเทพฯ ในเวลาต่อมา
ตลอดระยะเวลากว่าหนึ่งศตวรรษอาคารหลังนี้ผ่านการเปลี่ยนแปลงหน้าที่มาแล้วหลายครั้ง จากบ้านพักส่วนตัวสู่โรงแรมหรู Hotel Royal ในช่วงทศวรรษ 1920 ก่อนกลายเป็นที่ตั้งของสถานเอกอัครราชทูตสหภาพโซเวียตและรัสเซียระหว่างปี 1948-1999 ด้วยคุณค่าทางประวัติศาสตร์อาคารแห่งนี้จึงได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานในปี 2001 ก่อนผ่านกระบวนการบูรณะและเปิดให้บริการในชื่อ The House on Sathorn เมื่อปี 2015 โดยยังคงรายละเอียดทางสถาปัตยกรรมแบบนีโอคลาสสิกไว้
ปัจจุบัน Paii นำเสนออาหารทะเลไทยร่วมสมัยโดยนำวัตถุดิบท้องถิ่นและอาหารทะเลมาผสมผสานกับเทคนิคการปรุงสมัยใหม่ ภายใต้บรรยากาศที่ยังคงเสน่ห์ของคฤหาสน์เก่า ซึ่งสิ่งที่ทำให้ Paii แตกต่างจากร้านอาหารทั่วไปจึงไม่ได้มีเพียงอาหาร แต่ยังเป็นโอกาสในการสัมผัสอาคารที่เคยมีบทบาททั้งในประวัติศาสตร์การพัฒนาเมือง การโรงแรม และความสัมพันธ์ระหว่างประเทศของไทย
3. Blue Elephant
อีกหนึ่งร้านอาหารไทยที่มีความเกี่ยวข้องกับประวัติศาสตร์กรุงเทพฯ อย่างน่าสนใจคือ Blue Elephant สาขาสาทร ซึ่งตั้งอยู่ภายในอาคารสีเหลืองอ่อนสไตล์โคโลเนียลบนถนนสาทรใต้ ใกล้สถานีรถไฟฟ้าสุรศักดิ์ อาคารแห่งนี้สร้างขึ้นในปี 1903 และเคยเป็นที่ตั้งของ Bombay Department Store ห้างสรรพสินค้าในยุคแรกๆ ของกรุงเทพฯ ก่อนเปลี่ยนบทบาทมาเป็นที่ทำการของหอการค้าไทย-จีน และเคยถูกใช้เป็นกองบัญชาการของกองทัพญี่ปุ่นในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง
ประวัติของอาคารจึงสะท้อนการเปลี่ยนแปลงของกรุงเทพฯ ตั้งแต่ยุคที่การค้าระหว่างประเทศเริ่มมีบทบาทสำคัญ ไปจนถึงช่วงเวลาที่เมืองได้รับผลกระทบจากสงคราม ก่อนเข้าสู่ยุคของการอนุรักษ์และนำอาคารเก่ากลับมาใช้ประโยชน์ ในปี 2002 เชฟนูรอ โซ๊ะมณี สเต็ปเป้ และคาเรล สเต็ปเป้ ได้นำอาคารแห่งนี้มาปรับปรุงเป็นร้านอาหารและโรงเรียนสอนทำอาหาร Blue Elephant ซึ่งมีจุดเริ่มต้นของแบรนด์จากกรุงบรัสเซลส์ ประเทศเบลเยียม ตั้งแต่ปี 1980
สำหรับอาหาร Blue Elephant ให้ความสำคัญกับอาหารไทยตำรับดั้งเดิมและอาหารไทยชาววัง โดยถ่ายทอดผ่านการเลือกใช้วัตถุดิบและเทคนิคการปรุงที่ประณีต ภายใต้แนวคิดการเผยแพร่มรดกอาหารไทยสู่ผู้คนจากทั่วโลก การรับประทานอาหารที่ Blue Elephant จึงเป็นมากกว่าการสัมผัสอาหารไทยในอาคารเก่า เพราะสถานที่แห่งนี้ยังเป็นหลักฐานของประวัติศาสตร์การค้าและการเปลี่ยนแปลงทางสังคมที่เกิดขึ้นบนถนนสาทรตลอดเวลากว่าหนึ่งศตวรรษ
4. Baan Suriyasai
บนถนนสุรวงศ์ใจกลางกรุงเทพฯ เป็นที่ตั้งของ Baan Suriyasai หรือบ้านสุริยาศัย ร้านอาหารไทยที่เปิดให้ผู้มาเยือนได้สัมผัสเสน่ห์ของวิถีชีวิตและการรับรองแขกในบ้านไทยชั้นสูงยุคก่อน อาคารแห่งนี้มีอายุกว่าหนึ่งศตวรรษ และมีความเกี่ยวข้องกับตระกูลบุนนาคซึ่งเป็นหนึ่งในตระกูลสำคัญที่มีบทบาทในประวัติศาสตร์ไทย โดยตัวบ้านมีรูปแบบสถาปัตยกรรมที่ผสมผสานอิทธิพลโคโลเนียลและวิกตอเรียน สอดคล้องกับรสนิยมการสร้างบ้านของชนชั้นสูงในช่วงปลายรัชกาลที่ 5 ต่อเนื่องถึงรัชกาลที่ 6
ชื่อ ‘สุริยาศัย’ ยังมีความหมายเชื่อมโยงกับตัวบ้าน โดยคำว่า ‘สุริยา’ หมายถึงดวงอาทิตย์ ซึ่งสัมพันธ์กับสัญลักษณ์ของตระกูลบุนนาค ขณะที่ ‘อาศัย’ สื่อถึงที่อยู่อาศัย หลังผ่านการบูรณะบ้านหลังนี้ถูกนำเสนอภายใต้แนวคิด ‘สุนทรียวิถี’ ที่ให้ความสำคัญกับความงดงามของการใช้ชีวิตและศิลปะแห่งการต้อนรับ โดยไม่ได้จำกัดพื้นที่ไว้เพียงร้านอาหาร แต่ยังมีห้องน้ำชาและพื้นที่สำหรับกิจกรรมเกี่ยวกับอาหารและวัฒนธรรม
ด้านอาหาร Baan Suriyasai นำเสนออาหารไทยที่ได้รับแรงบันดาลใจจากตำรับเก่าและภูมิปัญญาการปรุงอาหารในครัวเรือน รวมถึงธรรมเนียมการทำอาหารที่เกี่ยวข้องกับราชสำนัก เมนูที่ได้รับการกล่าวถึงในมิชลิน ไกด์ ได้แก่ ไข่พะโล้ และหมูกรอบผัดกับเครื่องปรุงและส่วนผสมแบบไทย เสน่ห์ของ Baan Suriyasai จึงอยู่ที่การรักษาบรรยากาศของบ้านเก่าไว้ควบคู่กับการถ่ายทอดวัฒนธรรมอาหารและการต้อนรับแขก ทำให้ผู้มาเยือนได้สัมผัสภาพของวิถีชีวิตในอดีตผ่านประสบการณ์ร่วมสมัย
5. Chakrabongse Dining
ริมแม่น้ำเจ้าพระยาใกล้วัดโพธิ์ก็เป็นอีกหมุดหมายของ Chakrabongse Dining ร้านอาหารไทยภายในพื้นที่จักรพงษ์วิลล่าส์ ซึ่งมีความสำคัญทางประวัติศาสตร์ในฐานะอดีตที่ประทับพักผ่อนของสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ กรมหลวงพิษณุโลกประชานาถ พระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ตัวอาคารสร้างขึ้นในปี 1908 เพื่อเป็นที่ประทับพักผ่อนริมแม่น้ำเจ้าพระยา โดยได้รับการออกแบบจาก Mario Tamagno สถาปนิกชาวอิตาลีผู้มีผลงานสำคัญหลายแห่งในกรุงเทพฯ รูปแบบสถาปัตยกรรมได้รับอิทธิพลจากบ้านพักตากอากาศริมทะเลของยุโรปในช่วงปลายศตวรรษที่ 19 ถึงต้นศตวรรษที่ 20
ภายหลังสถานที่แห่งนี้ตกทอดมายังพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์ ก่อนส่งต่อสู่หม่อมราชวงศ์นริศรา จักรพงษ์ ซึ่งได้นำพื้นที่มาปรับปรุงเป็นที่พักขนาดเล็กภายใต้ชื่อ Chakrabongse Villas ส่วนร้านอาหาร Chakrabongse Dining มีจุดเริ่มต้นจากการให้บริการอาหารแก่แขกที่เข้าพัก ก่อนขยายมาสู่การต้อนรับบุคคลภายนอก โดยนำเสนออาหารไทยที่ได้รับแรงบันดาลใจจากตำรับครอบครัวและอาหารในครัววัง ผ่านรูปแบบเซตเมนูที่เปลี่ยนแปลงตามวัน
นอกจากเรื่องราวทางประวัติศาสตร์แล้วอีกหนึ่งเอกลักษณ์สำคัญคือบรรยากาศริมแม่น้ำเจ้าพระยาที่สามารถมองเห็นวัดอรุณราชวรารามอยู่ฝั่งตรงข้าม ทำให้การรับประทานอาหารที่นี่เชื่อมโยงทั้งประวัติศาสตร์ของราชสกุล สถาปัตยกรรม และภูมิทัศน์ของกรุงเทพฯ เข้าไว้ด้วยกัน
6. Baan Phraya
ปิดท้ายด้วย Baan Phraya ร้านอาหารไทยริมแม่น้ำเจ้าพระยาภายใต้การดูแลของโรงแรม Mandarin Oriental, Bangkok ซึ่งตั้งอยู่ภายในบ้านเก่าอายุกว่าหนึ่งศตวรรษที่ได้รับการบูรณะและนำกลับมาเปิดต้อนรับผู้มาเยือนอีกครั้ง ซึ่งบ้านหลังนี้เคยเป็นที่พักอาศัยของพระยามไหสวรรย์และคุณหญิงเลื่อน มไหสวรรย์ โดยในอดีตเป็นสถานที่จัดงานเลี้ยงรับรองแขกและบุคคลสำคัญ ซึ่งสะท้อนธรรมเนียมการต้อนรับและการเข้าสังคมของครอบครัวชนชั้นสูงในยุคนั้น
ต่อมาอาคารได้รับการปรับเปลี่ยนให้เป็นโรงเรียนสอนทำอาหารไทยของโรงแรม Mandarin Oriental ก่อนจะได้รับการบูรณะและเปิดเป็นร้านอาหาร Baan Phraya โดยยังคงรายละเอียดสำคัญของอาคาร เช่น งานไม้สักและลวดลายฉลุอันประณีต ในปัจจุบันร้านนำเสนออาหารไทยผ่านฝีมือของเชฟพัชรา ‘ป้อม’ พีระพักตร์ โดยให้ความสำคัญกับตำรับอาหารไทยจากภูมิภาคต่างๆ รวมถึงอาหารที่ได้รับอิทธิพลจากครัวชาววัง ผสมผสานกับแนวคิดการเลือกใช้วัตถุดิบอย่างใส่ใจและเทคนิคการปรุงแบบร่วมสมัย
เมนูที่ทางร้านนำเสนอมีทั้งม้าฮ่อและกุ้งแม่น้ำจากสุราษฎร์ธานีย่างถ่าน ซึ่งสะท้อนการนำอาหารไทยและวัตถุดิบท้องถิ่นมาตีความผ่านประสบการณ์การรับประทานอาหารแบบไฟน์ไดนิ่ง Baan Phraya จึงเป็นอีกหนึ่งตัวอย่างของการนำบ้านเก่าที่มีประวัติศาสตร์ด้านการต้อนรับแขกกลับมาสานต่อบทบาทเดิมในรูปแบบใหม่ โดยยังคงเชื่อมโยงอาหารไทยเข้ากับเรื่องราวของผู้คนที่เคยอาศัยอยู่ในสถานที่แห่งนี้
เมื่ออาคารเก่ากลายเป็นพื้นที่บอกเล่าประวัติศาสตร์ผ่านอาหาร
แม้ร้านอาหารทั้งหกแห่งจะมีที่มาแตกต่างกัน แต่สิ่งที่เชื่อมโยงกันคือการนำอาคารที่มีคุณค่าทางประวัติศาสตร์กลับมาใช้งานในชีวิตประจำวันโดยไม่จำเป็นต้องจำกัดบทบาทไว้เพียงสถานที่สำหรับชมสถาปัตยกรรม ทั้งนี้แต่ละแห่งยังล้วนสะท้อนให้เห็นว่าอาคารเก่าไม่ได้บันทึกเพียงความเปลี่ยนแปลงด้านสถาปัตยกรรม แต่ยังบอกเล่าเรื่องราวของผู้คน เศรษฐกิจ และวิถีชีวิตของกรุงเทพฯ ในแต่ละช่วงเวลาอีกด้วย
ขณะเดียวกันการเปลี่ยนอาคารเหล่านี้ให้เป็นร้านอาหารยังทำให้ประวัติศาสตร์กลายเป็นสิ่งที่ผู้คนเข้าถึงได้ไม่ว่าจะเป็นการเดินผ่านห้องเก่า การสังเกตรายละเอียดของตัวอาคาร หรือการรับประทานอาหารที่ได้รับแรงบันดาลใจจากต้นตำรับในอดีตผ่านประสบการณ์ของช่วงเวลาปัจจุบันได้จริง
Note : The information in this article is accurate as of the date of publication.