ETDA เปิดกติกา TTR ใหม่ จับตาต้นทุน e-Marketplace ก่อนร่วมแคมเปญ

นายชัยชนะ มิตรพันธ์ ผู้อำนวยการสำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ หรือ ETDA เปิดเผยว่า การเติบโตของ e-Marketplace ช่วยให้ผู้ประกอบการเข้าถึงผู้บริโภคได้กว้างขวางและรวดเร็วขึ้น แต่ในทางปฏิบัติ ต้นทุนการขายผ่านแพลตฟอร์มไม่ได้มีเพียงค่าคอมมิชชันหรือค่าธรรมเนียมการขายเท่านั้น ยังอาจประกอบด้วยค่าธรรมเนียมการชำระเงิน ค่าใช้ระบบโครงสร้างพื้นฐาน ค่าเข้าร่วมแคมเปญ คูปองหรือส่วนลดที่ร้านค้าต้องรับผิดชอบ ค่าโฆษณา ค่า Affiliate รวมถึงค่าใช้จ่ายจากบริการเสริมอื่น ๆ

เปิดคู่มือ TTR ให้เห็น “ต้นทุนรวม” ก่อนกดยืนยัน

ETDA จึงออกประกาศเรื่องคู่มือการดูแลเพื่อให้ผู้ประกอบการทราบอัตราส่วนแบ่งรวมของบริการแพลตฟอร์มดิจิทัลประเภทตลาดสินค้าก่อนการเข้าร่วมแคมเปญหรือบริการเสริม หรือ Total Take Rate: TTR เพื่อเป็นแนวทางกลางให้แพลตฟอร์ม e-Marketplace เปิดเผยอัตราส่วนแบ่งรวม ช่วยให้ร้านค้าเห็นภาพรวมค่าใช้จ่ายทั้งหมดในรูปแบบที่เข้าใจและเปรียบเทียบได้ โดยเฉพาะก่อนยืนยันเข้าร่วมแคมเปญหรือบริการเสริม

TTR แบ่ง 3 มุม “พื้นฐาน–จำลอง–ส่วนต่าง”

TTR หมายถึงอัตราส่วนของค่าธรรมเนียมและค่าใช้จ่ายทั้งหมดที่ผู้ประกอบการต้องรับภาระจากการขายสินค้า เมื่อเทียบกับราคาสินค้าสุทธิ หรือราคาสินค้าตั้งต้นหลังหักส่วนลดที่ผู้ประกอบการเป็นผู้รับผิดชอบ โดยแสดงทั้งร้อยละและจำนวนเงินจริง

คู่มือแบ่งการคำนวณ TTR ออกเป็น 3 ส่วน ได้แก่ Baseline TTR ค่าธรรมเนียมพื้นฐานที่จำเป็นต่อการทำให้คำสั่งซื้อเกิดขึ้นและสำเร็จตามปกติ, Scenario TTR ค่าธรรมเนียมพื้นฐานรวมกับค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมจากแคมเปญหรือบริการเสริม และ Incremental TTR ผลต่างระหว่าง Scenario TTR กับ Baseline TTR เพื่อให้เห็นว่าการเข้าร่วมแคมเปญหรือบริการเสริมทำให้ต้นทุนเพิ่มขึ้นหรือลดลงเท่าใด

ยกตัวอย่าง 1,000 บาท เห็นเงินรับจริงหลังหักต้นทุน

ตัวอย่างสินค้าราคา 1,000 บาท ผู้ประกอบการรับผิดชอบส่วนลด 100 บาท ทำให้ราคาสินค้าสุทธิอยู่ที่ 900 บาท หากมีค่าธรรมเนียมพื้นฐานรวม 12.96% จะมี Baseline TTR เท่ากับ 116.63 บาท และมียอดรับสุทธิประมาณ 783.37 บาท

ทั้งนี้หากเข้าร่วมแคมเปญและมีค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมอีก 108 บาท จะทำให้ Scenario TTR เพิ่มเป็น 24.96% หรือเพิ่มขึ้น 12% ขณะที่ยอดรับสุทธิลดลงเหลือ 675.37 บาท ทำให้ร้านค้าสามารถเปรียบเทียบผลลัพธ์ระหว่างการไม่เข้าร่วมกับการเข้าร่วมแคมเปญได้ก่อนตัดสินใจ

ดันเครื่องมือคำนวณ TTR ให้ร้านค้าใช้ฟรี

อีกข้อเสนอสำคัญคือให้แพลตฟอร์มจัดทำ “เครื่องมือคำนวณ TTR” ที่ร้านค้าสามารถใช้งานได้ง่ายและไม่มีค่าใช้จ่ายเพิ่มเติม โดยเลือกสินค้าหรือ SKU พร้อมระบุราคาขาย ส่วนลด แคมเปญ และค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้ระบบแสดงค่าธรรมเนียมรวม ต้นทุนที่เพิ่มขึ้น ยอดรับสุทธิ กำไรขั้นต้น และจุดคุ้มทุน

ข้อมูลควรแสดงในจุดที่ร้านค้าต้องตัดสินใจ เช่น หน้าตั้งราคาสินค้า หน้ารายละเอียดค่าธรรมเนียม และโดยเฉพาะหน้าก่อนยืนยันเข้าร่วมแคมเปญหรือบริการเสริม พร้อมแสดงทั้งจำนวนเงินบาทและอัตราร้อยละอย่างเข้าใจง่าย

เปลี่ยนค่าธรรมเนียม ต้องแจ้งล่วงหน้า 30 วัน

หากมีการเปลี่ยนแปลงอัตราค่าธรรมเนียม ฐานการคำนวณ วิธีเรียกเก็บ หรือเงื่อนไขที่มีผลต่อ TTR คู่มือเสนอให้แพลตฟอร์มแจ้งผู้ประกอบการล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 30 วัน พร้อมแสดงตารางเปรียบเทียบก่อนและหลังการเปลี่ยนแปลง รวมถึงผลกระทบต่อ Baseline TTR และ Scenario TTR

หลังคำสั่งซื้อสำเร็จ แพลตฟอร์มควรเปิดให้ผู้ประกอบการตรวจสอบค่าธรรมเนียมที่ถูกหักจริง เปรียบเทียบกับ TTR ที่ประมาณการไว้ พร้อมอธิบายสาเหตุของส่วนต่าง เช่น การใช้คูปอง การคืนสินค้า การคืนเงิน หรือการเปลี่ยนแปลงสถานะร้านค้า โดยข้อมูลควรเข้าถึงได้ไม่น้อยกว่า 3 เดือน และสามารถบันทึกหรือดาวน์โหลดได้ รวมถึงมีข้อมูลสรุปรายปี

TTR ไม่ใช่การกำหนดเพดานค่าธรรมเนียม

ทั้งนี้ คู่มือ TTR ไม่ได้มีวัตถุประสงค์เพื่อกำหนดเพดานหรือควบคุมอัตราค่าธรรมเนียมที่แพลตฟอร์มเรียกเก็บ แต่เป็นแนวทางส่งเสริมให้การเปิดเผยค่าธรรมเนียมมีความครบถ้วน โปร่งใส เปรียบเทียบและตรวจสอบได้ ลดความไม่สมมาตรของข้อมูลและข้อพิพาทจากค่าใช้จ่ายที่ผู้ประกอบการไม่ได้คาดการณ์