เปิดเบื้องหลัง "ก่อเหตุป่วนใต้" ขยายไปพื้นที่ท่องเที่ยว-ถกสันติสุขรอบใหม่

เหตุความรุนแรงเกือบ 20 จุด ใน จ.ยะลา จ.สตูล และ จ.สงขลา ที่เกิดขึ้นรอบนี้ (10-11 พ.ย.2569) ถูกตั้งข้อสงสัยจากหลายฝ่ายว่า การก่อความไม่สงบได้ขยายพื้นที่ก่อเหตุหรือไม่ เพราะมีสตูล เป็นเป้าหมายด้วย และเบื้องหลังของการขยายพื้นที่ก่อเหตุแท้จริง คืออะไร

เหตุรุนแรงที่เกิดขึ้นในห้วง 24 ชั่วโมง อาจต้องแยกการก่อเหตุรุนแรง เป็นสองชุด ชุดแรกคือ เหตุระเบิด และเผา 8 จุด ใน จ.ยะลา ซึ่งเกิดขึ้นในเวลาไล่เลี่ยกันของเมื่อคืนที่ผ่านมา (10 พ.ย.) เจ้าหน้าที่ก็ยังคงให้น้ำหนักสาเหตุของการก่อเหตุ ไปที่การตอบโต้ หลังการปะทะและวิสามัญฆาตกรรมแนวร่วมคนสำคัญบนเทือกเขาที่ ต.แม่หวาด อ.ธารโต จ.ยะลา เมื่อสองวันก่อน

โดยเฉพาะจุดที่เสียหายหนักที่สุด คือ อบต.ยะลา ที่ผู้ก่อเหตุพร้อมอาวุธครบมือวางแผนมาเป็นอย่างดี ตั้งแต่การบุกเข้าไปมัดมือ รปภ.ก่อนจะระเบิดและเผาทำให้รถทางราชการเสียหาย 5 คัน ก่อนจะล่าถอยไป โดยโปรยตะปูเรือใบ เผายางรถยนต์สกัดกันการส่งกำลังเสริมเข้ามาช่วยเหลือ และเปิดทางหลบหนี ซึ่งเป็นยุทธวิธีของแนวร่วมที่ใช้มาโดยตลอด

ส่วนเหตุระเบิดชุดที่ 2 ที่เกิดขึ้น ใน 3 อำเภอของ จ.สงขลา และ 2 อำเภอของ จ.สตูล ตั้งแต่เมื่อเย็นวาน (10 พ.ย.) จนถึงเช้าวันนี้ (11 พ.ย.) ล้วนเป็นระเบิดที่เสาไฟฟ้า ซึ่งจากหลักฐานที่เก็บได้ในที่เกิดเหตุ โดยเฉพาะการต่อวงจรของระเบิดแสวงเครื่องที่พบเกือบทุกจุด พบว่า มีรูปแบบการต่อวงจรระเบิดเหมือนกับที่พบในที่เกิดเหตุลอบวางระเบิด 3 ลูก ที่ห้างสรรพสินค้า ในพื้นที่เมืองปัตตานี เมื่อปลายเดือน ส.ค.ที่ผ่านมา

จึงมีความเป็นไปได้สูงที่จะเป็นแนวร่วมกลุ่มเดียวกัน และระเบิดที่นำมาใช้ก็หวังผลต่อชีวิต เพราะมีการบรรจุสะเก็ด และตั้งเวลาในชั่วโมงเร่งด่วน โดยเฉพาะระเบิดที่เกิดขึ้นบริเวณเสาไฟฟ้า ที่ อ.ทุ่งหว้า จ.สตูล ทำให้รถรับส่งนักเรียนที่ผ่านมาได้รับความเสียหาย และทำให้นักเรียนได้รับบาดเจ็บ 3 คน

เบื้องหลังของการขยายพื้นที่ก่อเหตุคืออะไร และทำไมจึงเป็น จ.สตูล หรือแม้แต่ใน 3 อำเภอ ของ จ.สงขลา ที่แทบไม่เคยเกิดเหตุเลย ?

ครั้งนี้ไม่ใช่ครั้งแรกที่เกิดเหตุรุนแรงนอกพื้นที่ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ เพราะหากย้อนดูสถิติเหตุการณ์ อย่างในปี 2562 ก็เคยเกิดระเบิดขึ้นที่กรุงเทพมหานคร และ 7 จังหวัดของภาคใต้ตอนบน โดยเฉพาะจังหวัดในฝั่งอันดามัน

และเมื่อเดือน มิ.ย.ปีที่แล้ว เจ้าหน้าที่ก็สามารถจับกุมชาว จ.ปัตตานี พร้อมพวกและยึดของกลางวัตถุระเบิด และอุปกรณ์ประกอบระเบิด ได้ที่ จ.พังงา จากการขยายผลซักถาม ทำให้เก็บกู้ระเบิดได้มากถึง 15 ลูก ในพื้นที่ จ.พังงา กระบี่ และภูเก็ต

แสดงให้เห็นว่า มีความพยายามของกลุ่มก่อเหตุที่จะสร้างความไม่สงบนอกพื้นที่ โดยเลือกเป้าหมาย ไปยังพื้นที่ด้านการท่องเที่ยว หรือ ไข่แดงของเศรษฐกิจ อย่างเหตุระเบิดครั้งนี้ที่เกิดขึ้นที่ จ.สตูล ก็เป็นจังหวัดหนึ่งที่มีการท่องเที่ยวที่คึกคัก หรือ อ.สะเดา จ.สงขลา ก็มีด่านพรมแดนสำคัญ ทั้งทางการค้าและการท่องเที่ยว

ซึ่งในมุมของหน่วยงานด้านความมั่นคงบางคน มองว่า การขยายพื้นที่ก่อเหตุเหล่านี้ เป็นการประกาศศักยภาพของกลุ่มแนวร่วม และแย่งชิงมวลชน ทำให้เกิดความกลัว โดยเลือกพื้นที่ที่อาจมีกลุ่มสนับสนุนหรือ support side เพื่อหลบเลี่ยงเจ้าหน้าที่ และอาจอาศัยจังหวะที่ในพื้นที่ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้เองก็อยู่ระหว่างการสับเปลี่ยนกำลัง และการโยกย้ายข้าราชการในพื้นที่ จึงอาจมีเสรีภาพในการก่อเหตุมากขึ้น

การก่อเหตุครั้งนี้ เกิดขึ้นในห้วงเวลาของผู้อำนวยความสะดวกในการพูดคุยสันติสุขของมาเลเซียคนใหม่ เดินทางมายังประเทศไทย ปัจจัยเหล่านี้ส่งผลทำให้สถานการณ์ในพื้นที่คุกรุ่นเพิ่มขึ้นหรือไม่ ?

กระบวนการพูดคุยสันติสุขเพื่อแก้ปัญหา 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ ที่หยุดชะงักมานาน แม้จะมีการตั้งคณะพูดคุยชุดใหม่ แต่ก็ดูเหมือนจะไม่มีความก้าวหน้า ซึ่งการเดินทางมาเยือนไทยของ พล.ท.ดาโต๊ะ อะห์หมัด โนรีฮัน บิน ญาลาล ผู้อำนวยความสะดวกฝ่ายมาเลเซีย ครั้งนี้ ก็อาจเป็นจุดเริ่มต้นหนึ่งของกระบวนการพูดคุยสันติสุขรอบใหม่

แต่หลายคนในพื้นที่ก็ตั้งข้อสังเกตว่า ทุกครั้งที่กระบวนการสันติภาพจะเริ่มขึ้น ในพื้นที่ก็มักจะมีเหตุรุนแรง เพราะก่อนจะเริ่มเข้าสู่โต๊ะเจรจา คู่ขัดแย้ง ต่างฝ่ายต่างก็ต้องการสร้างอำนาจต่อรองของตัวเองให้มากขึ้น และตราบใดที่การพูดคุยยังไม่ได้ข้อยุติ หรือ มีการลงนามในเรื่องใดใด เหตุความรุนแรง ก็ยังคงเป็นเรื่องที่ประชาชนในพื้นที่ยังต้องอยู่ท่ามกลางความเสี่ยง

เรียบเรียง: ติชิลา พุทธสาระพันธ์ หัวหน้าศูนย์ข่าวไทยพีบีเอส ศูนย์ข่าวภาคใต้

อ่านข่าว :