จาก “บ่อซาง” สู่หมู่บ้าน “ร่มบ่อสร้าง”
เมื่อกลับมาท่านถ่ายทอดวิชาการทำร่มให้กับชาวบ้าน ซึ่งมีการพัฒนาต่อยอดให้มีด้ามหรือคันยาวขึ้นเพื่อสะดวกต่อการถืออย่างที่เห็นในปัจจุบัน
บ้างก็ว่า เคยมีพระธุดงค์มาปักกลดที่บ้านบ่อสร้าง แล้วเกิดมีลมแรงพัดกลดเสียหายใช้การไม่ได้ ชายชราในบ้านบ่อสร้างชื่อ นายเผือก จึงซ่อมให้ แล้วก็เกิดความคิดว่าถ้ากลดมีคันยาวก็จะใช้ถือไปไหนมาไหนได้สะดวกจึงคิดดัดแปลงโดยใส่คันร่มเข้าไปจนกลายเป็นร่ม ในยุคแรกจะมีแต่สีแดงซึ่งมาจากสีของเปลือกไม้ ต่อมานอกจากจะมีสีสันสดใสกว่าเดิมแล้ว ยังมีลวดลายเพิ่มเติมมาเป็นอีกหนึ่งเอกลักษณ์
ชื่อร่มนั้นได้มาจากชื่อของหมู่บ้าน แต่เดิมชื่อว่า “บ้านบ่อซาง” เพราะมีการขุดบ่อน้ำใกล้กับต้นไผ่ซาง แต่ต่อมาค่อย ๆ เพี้ยนจนกลายเป็น “บ่อสร้าง” เมื่อร่มผลิตที่หมู่บ้านจึงมีสร้อยต่อท้ายไปโดยปริยาย สมัยก่อนชาวบ้านจะทำร่มกันใต้ถุนบ้าน แล้วนำออกมาผึ่งแดดให้แห้งวางเรียงรายเต็มกลางลานบ้าน โดยมีวัสดุทำร่ม 3 ชนิดด้วยกัน คือ ร่มที่ทำด้วยผ้าแพร ผ้าฝ้าย และกระดาษสา ซึ่งล้วนมีวิธีทำอย่างเดียวกัน ที่บ้านบ่อสร้างจะมีการสาธิตขั้นตอนการทำร่มตั้งแต่การทำกระดาษสา ก่อนจะขึ้นโครง และประกอบเป็นตัวร่ม จากนั้นจึงทาแป้งเปียกผสมน้ำมะโก้ที่ทำให้กระดาษติดทนนาน เพื่อติดกระดาษขาวกับกระดาษสีไว้ด้วยกัน หลังตากจนแห้งแล้วจะนำมาวาดลวดลายเพิ่มความสวยงาม เคล็ดลับที่ทำให้สีติดทนนานคือ การนำสีน้ำมันผสมกับน้ำมันมะมื้อหรือน้ำมันตังอิ๊ว ซึ่งจะทำให้ร่มทนแดดทนฝนสามารถใช้งานได้ยาวนาน
เทศบาลเมืองต้นเปา ร่วมกับ องค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงใหม่ สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดเชียงใหม่ การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (สำนักงานเชียงใหม่) สำนักงานการท่องเที่ยวและกีฬาจังหวัดเชียงใหม่ พร้อมด้วยเครือข่ายภาคชุมชน และภาคเอกชน จัดงาน “เทศกาลร่มบ่อสร้างและหัตถกรรมสันกำแพง ครั้งที่ 41” (Bo-Sang Umbrella and San Kamphaeng Crafts Festival) ภายใต้แนวคิด “หัตถกรรมสร้างสรรค์ สีสันนานาชาติ” หนึ่งในเทศกาลหัตถกรรมระดับตำนานที่สะท้อนเสน่ห์วิถีชีวิตล้านนา และเป็นหมุดหมายสำคัญของนักท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและต่างชาติ
เทศกาลร่มบ่อสร้างและหัตถกรรมสันกำแพง ครั้งที่ 41 ถือเป็นอีกหนึ่งความร่วมมือของภาครัฐและภาคเอกชน ในการยกระดับงานสู่ความเป็นสากล ควบคู่การส่งเสริมบทบาทของเชียงใหม่ในฐานะ เมืองสร้างสรรค์ยูเนสโก (UNESCO Creative Cities Network: UCCN) สาขาหัตถกรรมและศิลปะพื้นบ้าน พร้อมสร้างภาพลักษณ์จังหวัดเชียงใหม่ให้เป็น มหานครแห่งหัตถศิลป์สร้างสรรค์
นายสุชาติ ไชยมงคล นายกเทศมนตรีเมืองต้นเปา กล่าวว่า เทศกาลร่มบ่อสร้างและหัตถกรรมสันกำแพง ไม่ได้เป็นเพียงงานประเพณีของท้องถิ่น แต่เป็นประสบการณ์ท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมที่สะท้อนอัตลักษณ์ของชุมชน เทศบาลเมืองต้นเปามุ่งยกระดับการจัดงานให้มีความเป็นนานาชาติ ควบคู่การสืบสานภูมิปัญญาร่มบ่อสร้าง เพื่อให้นักท่องเที่ยวได้มาสัมผัสเสน่ห์ของเชียงใหม่อย่างใกล้ชิด และร่วมกันสร้างรายได้ สร้างความภาคภูมิใจให้กับคนในพื้นที่อย่างยั่งยืน
“การจัดงานครั้งนี้สอดรับกับนโยบายรัฐบาลที่กำหนดให้อุตสาหกรรมท่องเที่ยวเป็นหนึ่งในกลไกหลักในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจ ภายใต้นโยบาย IGNITE THAILAND’S TOURISM ที่มุ่งผลักดันประเทศไทยสู่การเป็นศูนย์กลางการท่องเที่ยวของภูมิภาค (Tourism Hub) โดยจังหวัดเชียงใหม่ถือเป็นหัวใจของการท่องเที่ยวภาคเหนือ อุดมสมบูรณ์ด้วยมรดกทางศิลปวัฒนธรรม งานหัตถกรรม และอาหารพื้นถิ่นที่มีเอกลักษณ์ โดยเฉพาะ หมู่บ้านบ่อสร้าง แหล่งกำเนิดร่มบ่อสร้าง งานหัตถกรรมชื่อดังระดับโลก ซึ่งยังคงรักษาเสน่ห์ดั้งเดิมควบคู่กับการพัฒนาสู่ความร่วมสมัย และเป็นหนึ่งในจุดหมายปลายทางที่นักท่องเที่ยวไม่ควรพลาด”
ภายในงานนักท่องเที่ยวจะได้สัมผัส 4 ไฮไลต์กิจกรรมหลักที่ผสานศิลปะ วัฒนธรรม และไลฟ์สไตล์การท่องเที่ยวไว้อย่างครบครัน ตั้งแต่ กิจกรรมสาธิตภูมิปัญญาและกิจกรรมเวิร์คชอป ด้านหัตถกรรม, ร่ม, กระดาษสากว่า 20 บูธ พร้อมเดินชม ตลาดวัฒนธรรม (กาดหมั้ว) ที่รวบรวมร้านค้าสินค้าวัฒนธรรมและอาหารพื้นถิ่นกว่า 30 ร้าน ท่ามกลางบรรยากาศล้านนาแท้ อีกทั้งขบวนพาเหรดนานาชาติสุดยิ่งใหญ่ ที่ตกแต่งด้วยร่มและหัตถกรรมชุมชน มีผู้เข้าร่วมจากหลากหลายเชื้อชาติกว่า 5 ประเทศ พร้อมขบวนเทิดพระเกียรติ สำนึกในพระมหากรุณาธิคุณของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ถึงการทรงงานหนักเพื่อประชาชน โดยเฉพาะด้านอนุรักษ์ศิลปหัตถกรรมไทย ถ่ายทอดผ่านความงดงามของขบวนช่างฟ้อนกว่า 500 คน ในชุดซิ่นพื้นเมืองและร่มดีไซน์พิเศษ สร้างสีสันและความประทับใจตลอดเส้นทาง
นอกจากนี้ ยังมีงานศิลปะแบบสามมิติ (Installation Art) และ จุดถ่ายภาพ ที่ออกแบบจากแรงบันดาลใจของร่มบ่อสร้างและหัตถกรรมชุมชน ให้เป็นมุมเช็กอินสำหรับนักท่องเที่ยวและสายโซเชียล พร้อมพื้นที่นิทรรศการมีชีวิต ที่สะท้อนถึงพระมหากรุณาธิคุณด้านศิลปาชีพ ให้เก็บภาพความทรงจำตลอดการเดินทาง
“เทศบาลเมืองต้นเปา ขอเชิญชวนนักท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติ ร่วมสัมผัสเสน่ห์ของร่มบ่อสร้างและหัตถกรรมสันกำแพง อันเปี่ยมด้วยเรื่องราว ภูมิปัญญา และความสร้างสรรค์ของชุมชน ในงานเทศกาลร่มบ่อสร้างและหัตถกรรมสันกำแพง เปิดประสบการณ์เรียนรู้วิถีชีวิตและวัฒนธรรมท้องถิ่นอย่างใกล้ชิด พร้อมร่วมสนับสนุนผลงานหัตถศิลป์อันทรงคุณค่าที่สืบทอดจากรุ่นสู่รุ่น เพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยว สืบสานภูมิปัญญาท้องถิ่น และสร้างรายได้ให้แก่ชุมชนอย่างยั่งยืน”
“เทศกาลร่มบ่อสร้างและหัตถกรรมสันกำแพง ครั้งที่ 41” หัตถกรรมสร้างสรรค์ สีสันนานาชาติ จัดขึ้นระหว่างวันที่ 16-18 มกราคม 2569 ณ หมู่บ้านบ่อสร้าง ตำบลต้นเปา อำเภอสันกำแพง จังหวัดเชียงใหม่ ติดตามรายละเอียดและกิจกรรมเพิ่มเติมได้ที่ เฟซบุ๊ก งานร่มบ่อสร้าง