นักวิชาการชี้ชัด ฟันผุเกิดจากแบคทีเรีย ไม่ใช่ "แมงกินฟัน"
เมื่อวันที่ 3 เม.ย.2569 รศ.จษฎา เด่นดวงบริพันธ์ อาจารย์ภาควิชาชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้ออกมารีโพสต์ข้อความเก่าผ่านเฟซบุ๊กส่วนตัว เพื่อย้ำเตือนสังคมอีกครั้งเกี่ยวกับกรณีการแชร์คลิปวิดีโอ "พิธีกรรมไล่แมงกินฟัน" ซึ่งกำลังเป็นที่สนใจในโลกออนไลน์
โดยในคลิปปรากฏภาพการนำสำลีผสมน้ำสมุนไพรมาแปะบริเวณข้างแก้มของผู้ป่วยที่มีอาการปวดฟัน ทิ้งไว้เพียงไม่กี่นาทีกลับมีหนอนตัวเล็กคลานออกมาจากบริเวณดังกล่าว ซึ่ง รศ.เจษฎา ยืนยันชัดเจนว่า ภาพที่เห็นนั้นคือ "มายากล" และเป็นการจัดฉากที่นำหนอนไปซ่อนไว้ในสำลีหรืออุปกรณ์ตั้งแต่แรก เพื่อสร้างความเชื่อถือที่ผิดให้แก่ประชาชน
ในเชิงวิทยาศาสตร์ชีวภาพและทันตกรรม สถาบันทันตกรรม กรมการแพทย์ ได้อธิบายข้อเท็จจริงว่า "แมงกินฟัน" เป็นเพียงคำเปรียบเทียบในสมัยโบราณ แต่ในความเป็นจริงไม่มีสัตว์หรือแมลงชนิดใดที่สามารถอาศัยและกัดกินเนื้อฟันมนุษย์ได้
สาเหตุที่แท้จริงของอาการฟันผุและปวดฟันเกิดจากเชื้อแบคทีเรียที่อาศัยอยู่ในช่องปาก ซึ่งจะนำน้ำตาลและแป้งจากเศษอาหารที่ค้างอยู่ตามซอกฟันมาเป็นอาหารหลัก ในกระบวนการย่อยสลายนี้แบคทีเรียจะปล่อย "กรดแลคติก" ออกมา ซึ่งกรดชนิดนี้มีฤทธิ์กัดกร่อนแร่ธาตุที่เป็นโครงสร้างแข็งของฟัน จนทำให้ฟันผุกร่อนไปทีละน้อย จากชั้นเคลือบฟันภายนอกลุกลามเข้าสู่เนื้อฟัน และเมื่อถึงชั้นโพรงประสาทฟันก็จะส่งผลให้เกิดอาการปวดอย่างรุนแรง หรืออาจเกิดการอักเสบเป็นหนองลุกลามไปยังเนื้อเยื่อส่วนอื่นได้
รศ.เจษฎา ยังระบุเพิ่มเติมถึงทริกการหลอกลวงในอดีตที่ใช้การ "รมควันด้วยกะลา" โดยอ้างว่าควันจะขับแมงกินฟันออกมา แท้จริงแล้วหนอนเหล่านั้นซ่อนตัวอยู่ในไม้ที่นำมาเป็นเชื้อไฟ เมื่อโดนความร้อนจึงหนีออกมาให้เห็น ไม่ได้ออกมาจากปากผู้ป่วยแต่อย่างใด การหลงเชื่อพิธีกรรมเหล่านี้ไม่เพียงแต่จะทำให้เสียเงินโดยใช่เหตุ แต่อาจเข้าข่ายการฉ้อโกงประชาชนและการแอบอ้างประกอบวิชาชีพเวชกรรมโดยไม่ได้รับอนุญาต ซึ่งมีความผิดตามกฎหมาย
คำแนะนำที่ถูกต้องสำหรับผู้ที่มีปัญหาฟันผุคือ การเข้ารับการตรวจรักษากับทันตแพทย์ที่มีใบประกอบวิชาชีพอย่างถูกต้อง ซึ่งจะมีการทำความสะอาด กำจัดส่วนที่ผุ และอุดฟันด้วยวัสดุทางทันตกรรมที่ปลอดภัย นอกจากนี้ การป้องกันที่ได้ผลที่สุดคือการแปรงฟันให้ถูกวิธีอย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง ร่วมกับการใช้ไหมขัดฟัน และควรพบทันตแพทย์เพื่อตรวจสุขภาพช่องปากทุก 6-12 เดือน เพื่อตรวจหาฟันผุในระยะเริ่มแรกก่อนที่จะลุกลามจนต้องถอนฟันออกไปในที่สุด
ทั้งนี้ กระแสความเชื่อเรื่อง "แมงกินฟัน" เริ่มต้นจากผู้ใช้เฟซบุ๊กรายหนึ่ง ที่เผยแพร่ภาพและข้อความระบุว่า ตนมีอาการปวดฟันอย่างรุนแรงนานถึง 3 วัน ก่อนเข้ารับการรักษากับบุคคลที่อ้างว่าสามารถนำ "แมงกินฟัน" ออกได้ โดยระบุว่ามีการนำหนอนออกมาจำนวน 14–15 ตัว จนหายปวดโดยไม่ต้องถอนฟัน พร้อมเชิญชวนผู้ที่มีอาการลักษณะเดียวกันให้เข้ารับบริการ ซึ่งข้อมูลดังกล่าวได้ถูกแชร์ต่อในวงกว้าง และกลายเป็นประเด็นที่ผู้เชี่ยวชาญออกมาเตือนว่าเป็นความเชื่อที่ไม่ถูกต้องและอาจก่อให้เกิดความเข้าใจผิดในสังคม
อ่านข่าว :
ตรวจพบทุเรียนอ่อนกว่า 500 ลูกในล้งจันทบุรี สั่งรื้อห้ามส่งออก
สธ.จ่อดำเนินคดี "วัยรุ่น" ตีกันใน รพ.ราชบุรี ลามจากงานส่งท้ายสงกรานต์
สื่อนอกชี้สงครามอิหร่านเปิดทางจีน "เหนือเกม" เจรจาสหรัฐฯ