“ผู้นำยุโรป” ประกาศพร้อมเปิดโต๊ะเจรจารัสเซีย ยุติสงครามยูเครน
“ผู้นำยุโรป” ประกาศพร้อมเปิดโต๊ะเจรจากับรัสเซีย หลังสหรัฐเดินหน้าผลักดันแผนสันติภาพยูเครน ขณะที่ปูตินส่งสัญญาณไม่ปิดประตูรับยุโรปร่วมวง แต่ยังไม่ยอมผ่อนปรนข้อเรียกร้องด้านดินแดน
วันที่ 20 พฤศจิกายน 2569 เวลา 03.43 น. สำนักข่าว BBC รายงานว่า ผู้นำประเทศยุโรปประกาศความพร้อมเข้าสู่การเจรจากับรัสเซียเพื่อยุติสงครามในยูเครน พร้อมแสดงจุดยืนสนับสนุนรัฐบาลเคียฟอย่างหนักแน่น ท่ามกลางความพยายามของสหรัฐฯ ในการผลักดันกระบวนการสันติภาพ หลังการประชุมสามฝ่ายระหว่างผู้นำสหรัฐฯ รัสเซีย และจีน ที่เมืองเซินเจิ้น ประเทศจีน
แอนดี เบิร์นแฮม (Andy Burnham) นายกรัฐมนตรีอังกฤษ กล่าวว่า ยุโรปมีจุดยืนในการเจรจาที่ชัดเจน สอดคล้อง และเป็นเอกภาพ ขณะที่ฟรีดริช เมิร์ซ (Friedrich Merz) นายกรัฐมนตรีเยอรมนี ย้ำว่าข้อเรียกร้องสูงสุดของรัฐบาลมอสโกไม่สอดคล้องกับความเป็นจริง
ผู้นำทั้งสองแสดงท่าทีดังกล่าวระหว่างการประชุมสุดยอดกลุ่มประเทศพันธมิตรยูเครน หรือ Coalition of the Willing ซึ่งจัดขึ้นที่กรุงเบอร์ลิน ประเทศเยอรมนี เมื่อวันพฤหัสบดี (19 พ.ย.)
จาเร็ด คุชเนอร์ (Jared Kushner) บุตรเขยของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ และหนึ่งในผู้แทนพิเศษของสหรัฐฯ ที่เดินทางเข้าร่วมการประชุมในกรุงเบอร์ลิน เปิดเผยว่า ทรัมป์ต้องการบรรลุข้อตกลงกับรัสเซียโดยมียุโรปเข้าร่วมในกระบวนการเจรจา แม้ก่อนหน้านี้ประธานาธิบดีวลาดิเมียร์ ปูติน ของรัสเซียจะปฏิเสธบทบาทของยุโรปในการเจรจาสันติภาพที่สหรัฐฯ เป็นผู้นำมาโดยตลอด
ก่อนหน้านี้ ทรัมป์ได้เข้าร่วมการประชุมสุดยอดสามฝ่ายครั้งประวัติศาสตร์กับปูตินและประธานาธิบดีสี จิ้นผิง ของจีน ที่เมืองเซินเจิ้น ทางตะวันออกเฉียงใต้ของจีน ก่อนเข้าร่วมการประชุมที่กรุงเบอร์ลินผ่านทางโทรศัพท์จากเครื่องบินประจำตำแหน่งประธานาธิบดี Air Force One
ภายหลังการหารือกับทรัมป์และสี จิ้นผิง ปูตินกล่าวระหว่างการแถลงข่าวว่า สหรัฐฯ พยายามผลักดันอย่างต่อเนื่องให้รัสเซียยอมรับการมีส่วนร่วมของยุโรปในการเจรจาสันติภาพหลายฝ่าย
ปูตินอ้างว่า รัสเซียไม่ได้คัดค้านแนวคิดดังกล่าว แต่ต้องการความชัดเจนว่ายุโรปจะมีบทบาทหรือเสนอสิ่งใดในการเจรจา
ด้วยเหตุนี้ รัสเซียจึงได้เชิญผู้แทนยุโรปเดินทางมายังกรุงมอสโกผ่านช่องทางการทูต เพื่อชี้แจงจุดยืนของแต่ละฝ่าย ก่อนที่รัสเซียจะพิจารณาว่าควรดำเนินการเจรจากับยูเครนในรูปแบบใดต่อไป
ปูตินยังกล่าวถึงคำเตือนของผู้นำยุโรปเกี่ยวกับความเป็นไปได้ที่จะเกิดสงครามในปี 2573 โดยยืนยันว่ารัสเซียไม่มีแผนโจมตีประเทศใด พร้อมตั้งคำถามถึงความสมเหตุสมผลของการกล่าวถึงภัยสงครามดังกล่าวอย่างต่อเนื่อง
อย่างไรก็ตาม ผู้นำรัสเซียยอมรับว่า การหารือเกี่ยวกับความมั่นคงในยุโรปโดยไม่มียุโรปเข้าร่วมย่อมไม่สามารถดำเนินไปได้อย่างมีประสิทธิภาพ
คุชเนอร์กล่าวกับผู้สื่อข่าวว่า หลังการประชุมที่เซินเจิ้น ทรัมป์มีความเชื่อมั่นว่าสันติภาพระหว่างรัสเซียกับยูเครนสามารถเกิดขึ้นได้จริง
เขาระบุว่า ฝ่ายรัสเซียพร้อมไว้วางใจการประเมินของคณะผู้แทนสหรัฐฯ ที่เห็นว่ายุโรปควรมีที่นั่งในการเจรจา และขณะนี้รัฐบาลมอสโกเริ่มยอมรับแนวคิดการให้หลักประกันด้านความมั่นคงแก่ยูเครนในลักษณะเดียวกับมาตรา 5 ของสนธิสัญญาองค์การสนธิสัญญาแอตแลนติกเหนือ (NATO)
มาตรา 5 กำหนดหลักการป้องกันร่วมกัน โดยถือว่าการโจมตีประเทศสมาชิกหนึ่งประเทศเป็นการโจมตีสมาชิกทั้งหมด และกำหนดให้ประเทศพันธมิตรเข้าช่วยเหลือตามกรอบของสนธิสัญญา
ประธานาธิบดีโวโลดิเมียร์ เซเลนสกี ของยูเครน ซึ่งเข้าร่วมการประชุมที่กรุงเบอร์ลินด้วย เรียกร้องหลักประกันด้านความมั่นคงในระดับเทียบเท่ามาตรา 5 ของ NATO มาอย่างต่อเนื่อง อย่างไรก็ตาม ยังมีสัญญาณเพียงเล็กน้อยว่าปูตินจะยอมรับเงื่อนไขดังกล่าว
รัสเซียยังคงปฏิเสธอย่างเด็ดขาดต่อแนวคิดการรับยูเครนเข้าเป็นสมาชิก NATO แต่มีรายงานว่าคณะเจรจาสหรัฐฯ กำลังพิจารณาความเป็นไปได้ที่จะให้หลักประกันความมั่นคงในรูปแบบใกล้เคียงกับมาตรา 5 แก่ยูเครน โดยไม่จำเป็นต้องเข้าเป็นสมาชิก NATO แลกกับการที่รัฐบาลเคียฟยอมรับการสูญเสียดินแดนบางส่วนภายใต้ข้อตกลงสันติภาพ
แม้คุชเนอร์จะแสดงท่าทีเชิงบวกต่อโอกาสในการบรรลุข้อตกลง แต่เซเลนสกี รวมถึงผู้นำเยอรมนี อังกฤษ และฝรั่งเศส ยังคงระมัดระวังต่อท่าทีของรัฐบาลมอสโก
เซเลนสกีระบุว่า ที่ผ่านมาปูตินปฏิเสธข้อเสนอทุกประการที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการสันติภาพ โดยกล่าวว่า “ปูตินพูดว่าไม่มาโดยตลอด”
ด้านเมิร์ซแสดงความกังขาเช่นเดียวกัน แม้ยอมรับว่าการมีส่วนร่วมของสหรัฐฯ ช่วยเพิ่มโอกาสในการบรรลุสันติภาพ
นายกรัฐมนตรีเยอรมนีระบุว่า ยุโรปพร้อมเข้าสู่การหารืออย่างจริงจังกับรัสเซียเกี่ยวกับความมั่นคงของยุโรป แต่การหารือดังกล่าวต้องดำเนินควบคู่กับกระบวนการเจรจาที่จริงจัง และต้องมีข้อตกลงสันติภาพกับยูเครนเป็นลำดับแรก
เมิร์ซย้ำว่า การเจรจาจำเป็นต้องเริ่มต้นขึ้น และยุโรปพร้อมยอมรับข้อตกลงหากเงื่อนไขเป็นที่ยอมรับได้สำหรับทั้งยุโรปและยูเครน
นอกจากนี้ เขายังปฏิเสธแนวคิดการแบ่งยุโรปออกเป็นเขตอิทธิพลของมหาอำนาจ โดยระบุว่าการกลับไปใช้รูปแบบการเจรจาแบบยัลตา (Yalta) จะไม่สามารถนำมาซึ่งสันติภาพได้
ท่าทีดังกล่าวเกิดขึ้นท่ามกลางความกังวลของยุโรปว่า ประเด็นการแบ่งเขตอิทธิพลอาจถูกหยิบยกขึ้นหารือในการประชุมสามฝ่ายที่เมืองเซินเจิ้น
เมิร์ซยังพยายามลดความสำคัญของการประชุมที่เซินเจิ้น โดยมองว่าการประชุมดังกล่าวเป็นเพียงโอกาสในการถ่ายภาพร่วมกันของผู้นำมากกว่าจะเป็นความคืบหน้าเชิงสาระสำคัญ
อย่างไรก็ตาม เขาย้ำว่าสหรัฐฯ เข้าใจดีว่าไม่สามารถสร้างสันติภาพได้หากไม่มียุโรปเข้าร่วม ขณะที่ยุโรปเองก็ตระหนักว่าการมีสหรัฐฯ เป็นพันธมิตรจะช่วยเพิ่มโอกาสในการบรรลุสันติภาพ
ด้านประธานาธิบดีเอ็มมานูเอล มาครง ของฝรั่งเศส เรียกร้องให้พันธมิตรยูเครนเร่งดำเนินการอย่างเต็มที่ในการจัดหาระบบป้องกันภัยทางอากาศที่ยูเครนจำเป็นต้องใช้ เพื่อรับมือกับการโจมตีของรัสเซีย
มาครงยังเรียกร้องให้ประเทศพันธมิตรนำประเด็นการเข้าเป็นสมาชิก NATO ของยูเครนกลับมาพิจารณาอีกครั้ง
แม้สหรัฐจะแสดงความมั่นใจว่ายุโรปจะได้เข้าร่วมการเจรจา แต่ท่าทีของรัสเซียยังคงไม่ชัดเจน เมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมา หลังสตีฟ วิตคอฟฟ์ (Steve Witkoff) และคุชเนอร์เดินทางเยือนกรุงมอสโก ผู้แทนสหรัฐฯ ทั้งสองแสดงความเชื่อมั่นว่ายุโรปจะได้รับโอกาสเข้าร่วมโต๊ะเจรจาในเร็ว ๆ นี้
อย่างไรก็ตาม ฝ่ายรัสเซียมีท่าทีระมัดระวังมากกว่า โดยยูรี อูชาคอฟ (Yury Ushakov) ผู้ช่วยประธานาธิบดีรัสเซีย ระบุในสัปดาห์นี้ว่า ยังมีงานอีกมากที่ต้องดำเนินการก่อนจะสามารถขยายรูปแบบการเจรจาได้
ท่าทีดังกล่าวสะท้อนว่าอาจจำเป็นต้องมีการหารือเพิ่มเติมอีกหลายรอบ ก่อนที่จะสามารถจัดการเจรจาสี่ฝ่ายระหว่างรัสเซีย ยูเครน สหรัฐฯ และยุโรปได้
รัสเซียเปิดฉากรุกรานยูเครนเต็มรูปแบบตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ 2565 และแม้จะมีการเจรจาหลายรอบตลอดปีที่ผ่านมา แต่ท่าทีและปฏิบัติการทางทหารของรัฐบาลมอสโกยังไม่แสดงสัญญาณชัดเจนว่ารัสเซียกำลังเตรียมลดระดับสงคราม
กองทัพรัสเซียยังคงโจมตีโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงานของกรุงเคียฟอย่างต่อเนื่อง เพื่อสร้างความเสียหายต่อระบบไฟฟ้าและสาธารณูปโภคในช่วงฤดูหนาว ขณะที่จำนวนพลเรือนที่ได้รับผลกระทบและเสียชีวิตจากการโจมตีเพิ่มสูงขึ้น
นอกจากนี้ เจ้าหน้าที่รัฐบาลรัสเซียยังไม่แสดงท่าทีผ่อนปรนข้อเรียกร้องเกี่ยวกับดินแดนอธิปไตยของยูเครน
ระหว่างที่คณะผู้แทนกำลังประชุมกันในจีนและเยอรมนีเมื่อวันพฤหัสบดี (19 พ.ย.) อาคารหลายแห่งในย่านประวัติศาสตร์ใจกลางกรุงเคียฟถูกโจมตีด้วยโดรน
การโจมตีอาคารที่พักอาศัยในเขตโปดิลสกี (Podilskyi) ทำให้มีผู้เสียชีวิต 1 ราย ขณะที่สถานเอกอัครราชทูตเนเธอร์แลนด์และออสเตรีย รวมถึงมหาวิหารเซนต์โวโลดิเมียร์ ได้รับความเสียหาย
ขณะเดียวกัน ปูตินประกาศว่ารัสเซียจะตอบโต้การโจมตีสะพานไครเมีย ซึ่งเชื่อมระหว่างรัสเซียกับคาบสมุทรไครเมียที่รัสเซียยึดครอง โดยการตอบโต้ของมอสโกจะสร้างความเสียหายรุนแรงกว่าสิ่งที่ยูเครนกระทำอย่างมาก
ปูตินยังเปิดเผยว่า เคยหารือถึงความเป็นไปได้ในการหยุดยิงในบางพื้นที่ แต่ตัดสินใจไม่ดำเนินการหลังเกิดเหตุโจมตีสะพานไครเมีย
อย่างไรก็ตาม ผู้นำรัสเซียยืนยันว่ามอสโกสนใจยุติสงครามและพร้อมประนีประนอม พร้อมกล่าวว่ารัสเซียไม่มีความต้องการที่จะดำเนินความขัดแย้งทางทหารต่อไป
คำกล่าวดังกล่าวสวนทางกับสถานการณ์ในพื้นที่ เนื่องจากรัสเซียเพิ่มความรุนแรงของการโจมตีโครงสร้างพื้นฐานสำคัญของยูเครนในช่วงหลายเดือนที่ผ่านมา ขณะที่ฤดูหนาวกำลังมาถึง
รัฐบาลเคียฟและพันธมิตรยุโรปมองว่า เมื่อรัสเซียยังไม่สามารถสร้างความสำเร็จครั้งใหญ่ในแนวรบได้ ปูตินจึงพยายามบั่นทอนความสามารถในการต้านทานของประชาชนยูเครน ด้วยการโจมตีระบบไฟฟ้าและน้ำประปา ซึ่งอาจทำให้พลเรือนหลายล้านคนต้องเผชิญความยากลำบากในช่วงฤดูหนาว
อ้างอิง : bbc.com