พลิกเกมพลังงานดัน‘เอทานอล’ไทย

ท่ามกลางความผันผวนของภูมิรัฐศาสตร์โลกและราคาพลังงานที่ไม่เคยนิ่ง ประเทศไทยกำลังเผชิญแรงกดดันรอบด้าน ทั้งภาระการนำเข้าน้ำมันดิบมหาศาล และโจทย์ใหญ่ในการเปลี่ยนผ่านสู่ยุคพลังงานสะอาด สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (ส.อ.ท.) จึงเสนอทางออกสำคัญต่อ นายเอกนัฏ พร้อมพันธุ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน ด้วยการชงแผนยกระดับ “เอทานอล” สู่สถานะเชื้อเพลิงยุทธศาสตร์ของประเทศ (Strategic Fuel) เปลี่ยนบทบาทจากเพียง “สารผสมในน้ำมัน” ให้กลายเป็นเสาหลักด้านความมั่นคงทางพลังงานและเศรษฐกิจฐานราก

นายมงคล เฮงโรจนโสภณ ประธานสถาบันพลังงานเพื่ออุตสาหกรรม ส.อ.ท. ชี้ให้เห็นว่า ไทยมีห่วงโซ่อุปทานที่แข็งแกร่งตั้งแต่ต้นน้ำจนถึงปลายน้ำ ไม่ว่าจะเป็นวัตถุดิบทางการเกษตรอย่างอ้อย กากน้ำตาล และมันสำปะหลัง ไปจนถึงโรงงานแปรรูปและฐานการผลิตยานยนต์ระดับภูมิภาค การดันเอทานอลเป็นเชื้อเพลิงยุทธศาสตร์จึงไม่ใช่แค่เรื่องพลังงาน แต่คือการสร้างเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) ที่ช่วยพยุงรายได้เกษตรกร และลดการสูญเสียเงินตราออกนอกประเทศ

และเพื่อขับเคลื่อนแนวคิดนี้ให้เกิดผลในทางปฏิบัติ ส.อ.ท.ได้วางหมุดหมายสำคัญผ่าน 3 ข้อเสนอหลัก ได้แก่ 1.ปักหมุด “E20” เป็นน้ำมันเบนซินฐานของประเทศ ก้าวแรกที่ชัดเจนที่สุดคือ การกำหนดทิศทางระยะยาวให้แก๊สโซฮอล์ E20 กลายเป็นเชื้อเพลิงเบนซินหลักสำหรับรถยนต์ที่รองรับได้ โดยต้องมีการประเมินรอบด้าน ทั้งขีดความสามารถของโรงกลั่น ปริมาณวัตถุดิบ ระบบคลัง ไปจนถึงผลกระทบต่อราคาขายปลีกของประชาชน

แม้ในระยะแรกอาจต้องใช้กลไกราคาจูงใจให้ผู้บริโภคหันมาเติม E20 มากขึ้น แต่เป้าหมายปลายทางคือการปรับโครงสร้างต้นทุนทั้งระบบให้สามารถยืนหยัดแข่งขันได้ด้วยตัวเอง โดยไม่ต้องพึ่งพาเงินกองทุนน้ำมันหรือมาตรการอุดหนุนแบบเดิมๆ อีกต่อไป

2.โมเดลยืดหยุ่น “E-Flex” ผนึกกำลังยานยนต์ไฮบริด เมื่อฐานการใช้ E20 นิ่งแล้ว สเต็ปถัดไปคือการพัฒนาระบบสัดส่วนผสมแบบยืดหยุ่น หรือ E-Flex เพื่อให้ประเทศสามารถปรับสัดส่วนการผสมเอทานอลขึ้นหรือลงได้ตามสถานการณ์ราคาพลังงานโลกและผลผลิตทางการเกษตรในแต่ละฤดูกาล

นโยบายนี้จะเดินหน้าควบคู่ไปกับอุตสาหกรรมยานยนต์ โดยเฉพาะการส่งเสริมรถยนต์ไฮบริด (HEV-Flex) และไมลด์ไฮบริด (mHEV) ที่ประกอบในประเทศให้รองรับเอทานอลในสัดส่วนที่สูงขึ้น ช่วยให้ไทยรักษาฐานการผลิตรถยนต์ดั้งเดิมไว้ได้ พร้อมปรับตัวรับการเปลี่ยนผ่านทางเทคโนโลยีอย่างราบรื่น

3.ยกเครื่องห่วงโซ่อุปทาน เลิกพึ่งพาเงินอุดหนุน หัวใจของความยั่งยืนคือ “ประสิทธิภาพ” ส.อ.ท.จึงเสนอให้รัฐและเอกชนร่วมมือกันปฏิรูปห่วงโซ่เชื้อเพลิงชีวภาพทั้งระบบ ต้นน้ำ: เพิ่มผลผลิตต่อไร่ของอ้อยและมันสำปะหลัง พร้อมพัฒนาระบบโลจิสติกส์การเก็บเกี่ยวเพื่อลดต้นทุนกลางน้ำ: อัปเกรดโรงงานเอทานอลให้ประหยัดพลังงาน ใช้น้ำอย่างคุ้มค่า และลดความเข้มข้นของการปล่อยคาร์บอน (Carbon Intensity)

และ ปลายน้ำ: วางระบบตรวจสอบย้อนกลับ (Traceability) ตามมาตรฐานสากล เพื่อปูทางสู่ตลาดเชื้อเพลิงคาร์บอนต่ำและผลิตภัณฑ์ชีวภาพมูลค่าสูงในอนาคต

การผลักดันยกระดับอุตสาหกรรมเอทานอล มีเป้าหมายสำคัญคือ เป็นการใช้จุดแข็งและทรัพยากรที่ประเทศไทยมีอยู่ให้เกิดประโยชน์สูงสุด ลดการพึ่งพาการนำเข้าพลังงาน รวมถึงเป็นการเชื่อมโยงความมั่นคงทางพลังงาน-การสร้างมูลค่าเพิ่มในภาคเกษตร-ความยืดหยุ่นรองรับความผันผวน-การลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกเข้าด้วยกัน ยกระดับประสิทธิภาพและลดต้นทุนตลอดห่วงโซ่ เพื่อให้เอทานอลไทยสามารถแข่งขันได้ด้วยศักยภาพของตัวเองในระยะยาว

การขยับตัวของ ส.อ.ท.ในครั้งนี้ ส่งสัญญาณชัดเจนว่า ถึงเวลาแล้วที่ประเทศไทยต้องเลิกมองเอทานอลเป็นแค่ทางเลือกเสริม แต่ต้องวางเป็น “ยุทธศาสตร์ชาติ” ที่เชื่อมโยงความมั่นคงทางพลังงาน ภาคเกษตรกรรม และอุตสาหกรรมยานยนต์เข้าด้วยกัน เพื่อสร้างเกราะกำบังจากวิกฤตพลังงานโลก และขับเคลื่อนเศรษฐกิจไทยด้วยทรัพยากรของตัวเองอย่างแท้จริง.

ณัฐวัฒน์ หาญกล้า