2กกต.ข้างน้อย ค้านมติส่ง‘ศร.’ ใช้สิทธิไม่สุจริต

เปิดบันทึก 2 กกต.เสียงข้างน้อย "สิทธิโชติ-ชาย" ค้านมติส่งศาล รธน.วินิจฉัยคดีเลือก สว. ชี้การอ้างคำสั่ง กกต.เป็นที่สุด ทั้งที่เจตนาให้ศาล รธน.วินิจฉัยเขตอำนาจศาลฎีกา ตัดอำนาจตรวจสอบใช้สิทธิทางศาลไม่ตรงกับหลักสุจริต ติงประเด็นผู้สมัครทุจริตเป็นแค่ข้อสงสัยล่วงหน้า ยันไม่มีช่องขอศาลฎีกาชะลอคดีเพื่อรอผล "เท้ง" ขานรับคำวินิจฉัยศาลอุทธรณ์ เปิดช่อง ปชช.ฟ้อง กกต.ได้ ให้ฝ่ายกฎหมายศึกษาคำวินิจฉัย เล็งยื่นตรวจสอบ "ประธานสภาฯ"

เมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน มีรายงานว่าในการประชุมคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) ครั้งที่ 110/2569 เมื่อวันที่ 2 พ.ย.2569 ที่ผ่านมา ซึ่งมีวาระการพิจารณาในระเบียบวาระที่ 8.2 เรื่อง การพิจารณายื่นคำร้องต่อศาลรัฐธรรมนูญเพื่อให้พิจารณาวินิจฉัยกรณีตามมาตรา 210 (2) ของรัฐธรรมนูญ ปรากฏว่า นายสิทธิโชติ อินทรวิเศษ และนายชาย นครชัย กกต.ทั้ง 2 คน ได้ร่วมกันจัดทำบันทึกความเห็นของกรรมการเสียงข้างน้อย เพื่อแสดงจุดยืนคัดค้านต่อมติดังกล่าว

สำหรับประเด็นที่ 1 ซึ่งเป็นกรณีที่ กกต.ขอให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยว่า ในกรณีที่ผู้อำนวยการการเลือกตั้งระดับอำเภอ ระดับจังหวัด และระดับประเทศ มีคำสั่งให้รับสมัครและประกาศรายชื่อผู้สมัครซึ่งมีคุณสมบัติและไม่มีลักษณะต้องห้ามแล้ว คำสั่งดังกล่าวย่อมมีความเป็นที่สุด ไม่อาจถูกตรวจสอบได้อีก เว้นแต่กรณีตามมาตรา 63 แห่งพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภา พ.ศ.2561 ที่เป็นอำนาจของศาลรัฐธรรมนูญที่บัญญัติไว้โดยเฉพาะเท่านั้น

ในประเด็นนี้ กกต.เสียงข้างน้อยเห็นว่า การขอให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัย แม้จะอ้างว่าคำสั่งรับสมัครและประกาศรายชื่อผู้สมัครที่มีคุณสมบัติและไม่มีลักษณะต้องห้ามเป็นที่สุดไม่อาจตรวจสอบได้อีก แต่ผลลัพธ์ของคำขอดังกล่าวจะส่งผลให้ศาลฎีกาไม่มีอำนาจที่จะวินิจฉัยหรือตรวจสอบความถูกต้องของคำสั่งนี้ได้อีกต่อไป จึงเห็นได้ชัดว่าคำขอนี้แท้จริงแล้วคือการขอให้ศาลรัฐธรรมนูญพิจารณาวินิจฉัยเกี่ยวกับหน้าที่และอำนาจของศาลฎีกา ซึ่งไม่อาจกระทำได้ เนื่องจากไม่ต้องด้วยบทบัญญัติตามมาตรา 210 ของรัฐธรรมนูญ อีกทั้งยังไม่สอดคล้องกับเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญ และขัดแย้งต่อหลักการตรวจสอบและถ่วงดุลอำนาจ (Checks and Balances) ซึ่งมีไว้เพื่อป้องกันไม่ให้บุคคลหรือองค์กรใดองค์กรหนึ่งมีอำนาจเบ็ดเสร็จเด็ดขาดหรือใช้อำนาจไปในทางมิชอบ นอกจากนี้ หากเป็นกรณีที่มีปัญหาเกี่ยวกับอำนาจหน้าที่ระหว่างศาล รัฐธรรมนูญมาตรา 192 ก็ได้บัญญัติเป็นการเฉพาะไว้แล้ว ให้เป็นอำนาจของคณะกรรมการวินิจฉัยชี้ขาดอำนาจหน้าที่ระหว่างศาล ที่จะต้องเป็นผู้พิจารณา

นอกจากนี้ ยังปรากฏข้อเท็จจริงสำคัญว่า เมื่อวันที่ 27 ต.ค.2569 กกต. โดยประธาน กกต. ในฐานะผู้คัดค้านที่ 1 ในคดีหมายเลขดำที่ ลต สว 9/2569 และคดีหมายเลขดำที่ ลต สว 10/2569 ได้เคยยื่นคำร้องขอให้ศาลฎีกาวินิจฉัยชี้ขาดในปัญหาข้อกฎหมายว่า "ศาลฎีกาไม่มีอำนาจพิจารณาคดีเลือกตั้งดังกล่าว" มาแล้ว ซึ่งศาลฎีกาได้มีคำสั่งในรายงานกระบวนพิจารณาในวันเดียวกันระบุชัดเจนว่า เห็นควรให้รอวินิจฉัยในคำพิพากษา ดังนั้น การที่ กกต.มีคำขอให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยในครั้งนี้อีก จึงเป็นเรื่องเดียวกันกับที่ศาลฎีกาได้มีคำสั่งไว้แล้ว การยื่นคำร้องเช่นนี้สะท้อนว่า เมื่อ กกต.ไม่เห็นด้วยกับคำสั่งของศาลฎีกาที่รับคดีดังกล่าวไว้วินิจฉัย กลับมายื่นคำขอให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยว่าคำสั่งของ กกต.เป็นที่สุด ไม่สามารถตรวจสอบโดยศาลฎีกาได้ ทั้งที่เจตนาโดยแท้จริงต้องการให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยถึงเขตอำนาจของศาลฎีกา แม้จะไม่ต้องด้วยบทบัญญัติมาตรา 210 วรรคหนึ่ง (2) ก็ตาม จึงถือเป็นการใช้สิทธิทางศาลโดยไม่ตรงกับหลักสุจริต (Principle of Good Faith/Bona Fides) ตามหลักกฎหมายสากลที่ระบุว่า "ผู้ที่มาร้องขอความยุติธรรมจากศาลจะต้องเป็นผู้ที่มีความบริสุทธิ์และสุจริตในเรื่องนั้นด้วย" (Clean Hands Doctrine)

อย่างไรก็ตาม เมื่อพิจารณาตามเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญ จะพบว่ารัฐธรรมนูญให้อำนาจศาลฎีกาแผนกคดีเลือกตั้งในการตรวจสอบการใช้ดุลพินิจของ กกต.ทั้งก่อนประกาศผลการเลือกและหลังประกาศผลการเลือก ตามรัฐธรรมนูญมาตรา 225 และมาตรา 226 รวมถึงกำหนดให้ศาลยุติธรรมมีเขตอำนาจทั่วไปตามมาตรา 194 ซึ่งบัญญัติไว้ว่า ศาลยุติธรรมมีอำนาจพิจารณาพิพากษาคดีทั้งปวง เว้นแต่คดีที่รัฐธรรมนูญหรือกฎหมายบัญญัติให้อยู่ในอำนาจของศาลอื่น ในกรณีนี้จึงปรากฏชัดว่า มีบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญและกฎหมายให้อำนาจการพิจารณาคดีเลือกตั้งอยู่ในอำนาจของศาลฎีกาโดยตรงอยู่แล้ว จึงไม่มีเหตุที่จะยกขึ้นโต้แย้งเขตอำนาจศาลฎีกาอีกแต่อย่างใด

กกต.สียงข้างน้อยยังได้ยกตัวอย่างเทียบเคียงว่า ด้วยเหตุผลดังกล่าว เคยมีกรณีที่ กกต.ไม่ประกาศรายชื่อผู้สมัครรับเลือกตั้งเป็นนายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดนครสวรรค์ (อบจ.นครสวรรค์) ตาม พ.ร.บ.การเลือกตั้งสมาชิกสภาท้องถิ่นหรือผู้บริหารท้องถิ่น พ.ศ.2562 มาตรา 55 ซึ่งแม้บทบัญญัติดังกล่าวจะมิได้ระบุให้ยื่นอุทธรณ์ต่อศาลอุทธรณ์หรือศาลอุทธรณ์ภาคที่มีเขตอำนาจก็ตาม แต่ศาลฎีกาได้พิจารณาเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญที่ให้อำนาจศาลอุทธรณ์หรือศาลอุทธรณ์ภาคในการตรวจสอบการปฏิบัติหน้าที่และการใช้อำนาจของ กกต. ที่เกี่ยวข้องกับการจัดให้มีการเลือกตั้งท้องถิ่น ตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 224 (1) และมาตรา 226 วรรคหก ประกอบมาตรา 194 แม้ว่ามาตรา 55 จะไม่ได้ระบุให้สิทธิผู้ร้องอุทธรณ์คำวินิจฉัยต่อศาลเหมือนเช่นกรณีมาตรา 56 วรรคท้าย แต่ศาลฎีกาก็วินิจฉัยว่า คำวินิจฉัยของ กกต.ที่ไม่ประกาศรายชื่อผู้ร้องเป็นผู้สมัครรับเลือกตั้งย่อมไม่เป็นที่สุด ซึ่งสามารถเทียบเคียงได้กับคำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญที่ 14/2566 และคำพิพากษาศาลฎีกา คดีหมายเลขดำที่ ลต ทถ 1/2567 และคดีหมายเลขแดงที่ ลต ทถ 337/2567

ส่วนประเด็นที่ 2 ซึ่ง กกต.ขอให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยว่า ในกรณีที่ กกต.ได้มีคำวินิจฉัยตามมาตรา 60 วรรคสอง และมาตรา 62 แห่ง พ.ร.ป.ว่าด้วยการได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภา พ.ศ.2561 คำวินิจฉัยของ กกต.ดังกล่าวถือเป็นที่สุด ไม่อาจยื่นคำร้องต่อศาลฎีกาเพื่อขอให้มีการตรวจสอบหรือทบทวนคำวินิจฉัยของ กกต.ได้

ในประเด็นนี้ กกต.เสียงข้างน้อยระบุว่า เป็นเรื่องที่ต้องวินิจฉัยว่าผู้สมัครหรือผู้ใดกระทำการอันเป็นการทุจริตในการเลือก หรือรู้เห็นกับการกระทำของบุคคลอื่น ซึ่ง กกต.มีหน้าที่ตามกฎหมายที่จะต้องยื่นคำร้องต่อศาลฎีกาเพื่อให้มีคำสั่งเพิกถอนสิทธิสมัครรับเลือกตั้งหรือสิทธิเลือกตั้งของผู้นั้นอยู่แล้ว การที่ กกต.ร้องขอให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยโดยที่ยังไม่มีข้อเท็จจริงใดเกี่ยวกับการพิจารณาวินิจฉัยปัญหาหน้าที่และอำนาจของ กกต.เกิดขึ้นจริง กรณีที่ขอมาจึงเป็นเพียง "ข้อสงสัย ข้อหารือ หรือการคาดการณ์" ว่าอาจจะเกิดปัญหาขึ้นในอนาคตเท่านั้น อีกทั้งการยื่นเรื่องตามรัฐธรรมนูญจะต้องเป็นปัญหาเกี่ยวกับหน้าที่และอำนาจที่กำหนดไว้ในรัฐธรรมนูญโดยตรงเท่านั้น จึงไม่เป็นไปตามหลักเกณฑ์ที่จะเสนอให้ศาลรัฐธรรมนูญพิจารณาวินิจฉัยตามมาตรา 210 วรรคหนึ่ง (2) ซึ่งเทียบเคียงได้กับแนวคำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญที่ 6/2542, 7/2542, 5/2549 และคำสั่งศาลรัฐธรรมนูญที่ 1/2561 และ 16/2562

ท้ายที่สุด กกต.เสียงข้างน้อยได้ระบุถึงกรณีที่ กกต.มีมติให้นำเรื่องที่ขอให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยนี้ ไปยื่นต่อศาลฎีกาเพื่อให้ศาลฎีกาพิจารณารอคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญก่อน โดยเห็นว่าการกระทำดังกล่าวไม่อาจกระทำได้ เนื่องจากการที่ กกต.ยื่นขอให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยตามมาตรา 210 วรรคหนึ่ง (2) นั้น มิใช่กรณีการยื่นขอให้วินิจฉัยว่าบทบัญญัติของกฎหมายขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญ อันจะเป็นเหตุให้ศาลฎีกาต้องรอการพิจารณาไว้ชั่วคราวตามหลักเกณฑ์ของมาตรา 212 วรรคหนึ่ง แห่งรัฐธรรมนูญแต่อย่างใด

โดยเอกสารบันทึกความเห็นแย้งฉบับดังกล่าวได้ลงนามรับรองไว้ท้ายเอกสารโดย นายชาย นครชัย กรรมการการเลือกตั้ง และนายสิทธิโชติ อินทรวิเศษ กรรมการการเลือกตั้ง

ที่รัฐสภา นายณัฐพงษ์ เรืองปัญญาวุฒิ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (สส.) แบบบัญชีรายชื่อ และหัวหน้าพรรคประชาชน ในฐานะผู้นำฝ่ายค้านฯ ให้สัมภาษณ์ถึงกรณีคำวินิจฉัยของประธานศาลอุทธรณ์ ที่ระบุว่าให้ประชาชนสามารถฟ้องร้องต่อ กกต.และเลขาธิการ กกต. ต่อศาลอาญาคดีทุจริตและประพฤติมิชอบได้ ว่าเป็นช่องทางที่ประชาชนคนที่เป็นผู้เสียหายสามารถยื่นไปยังศาลยุติธรรม ในการตรวจสอบผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองได้ เช่น กรณีประธานรัฐสภาก็อยู่ในกระบวนการที่พรรคประชาชน พิจารณามอบให้ฝ่ายกฎหมายดูแนวทางการวินิจฉัยว่าจะประยุกต์ใช้กับกรณีอื่นต่อผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองอื่นๆ เช่นประธานรัฐสภาได้หรือไม่ด้วย.