The Last of Us ในชีวิตจริง ชวนรู้จักเชื้อราทำลายแมลง

The Last of Us ในชีวิตจริง รู้จักเชื้อราทำลายแมลง เชื้อราปรสิต ยึดร่างแมลงควบคุมจิตและร่างกายให้กลายเป็นซอมบี้จนเจ้าของร่างตาย พร้อมก้านราที่งอกชูออกมาจากส่วนหัวหรือตัวแมลง และพัฒนาสปอร์ราจนสมบูรณ์และปล่อยไปตามอากาศ พร้อมที่จะเข้าสู่มดหรือแมลงตัวต่อไป

ในซีรีส์ ‘The Last of Us’ ได้เกิดหายนะต่อมนุษยชาติเมื่อโลกที่ร้อนขึ้นได้ทำให้เชื้อราเกิดการกลายพันธุ์และระบาดในมนุษย์ พวกมันจะเข้าครอบครองและควบคุมร่างกายมนุษย์และทำให้ผู้ที่ติดเชื้อกลายเป็นซอมบี้ ซึ่งแม้ว่าสิ่งนี้จะไม่ได้เกิดขึ้นกับมนุษย์ในชีวิตจริง แต่เชื้อราปรสิตที่ควบคุมร่างกายนั้นมีอยู่จริง

โดยราแมลง ( Entomopathogenic Fungi) เป็นราที่ก่อโรคในแมลงและแมง โดยราจะเข้าไปอาศัยในตัวแมลงเพื่อใช้เป็นแหล่งอาหาร ราจะค่อยๆ เจริญเติบโตจนแมลงเจ้าบ้านตายในที่สุด และจะพัฒนาโครงสร้างที่ใช้ในการสืบพันธุ์ที่เต็มไปด้วยสปอร์งอกบนซากของแมลง สปอร์ราที่มีการพัฒนาสมบูรณ์แล้วก็พร้อมเข้าทำลายแมลงเจ้าบ้านตัวใหม่ต่อไป ราแมลงสามารถพบได้ทั้งในพื้นที่ป่าอนุรักษ์ที่มีสภาพอุดมสมบูรณ์ และพื้นที่การเกษตรที่ปลอดสารเคมี

เชื้อราในกลุ่มนี้ถูกเรียกว่า Entomopathogenic, Entomogenous หรือ Insect Fungi และมีหลากหลายสายพันธุ์ บางชนิดมีการนำมาใช้ในการกำจัดแมลงศัตรูพืช เป็นเชื้อรากลุ่มหนึ่งที่ก่อให้เกิดโรคกับแมลงในธรรมชาติ โดยมีส่วนเป็นตัวช่วยในการควบคุมปริมาณของแมลงในธรรมชาติให้อยู่ในสมดุลไม่มากหรือน้อยเกินไป

ประเทศไทยถูกจัดว่าเป็นแหล่งที่มีความหลากหลายของราแมลงมากแห่งหนึ่งของโลก อีกทั้งจากการศึกษาวิจัยพบว่า ราแมลงบางชนิดมีคุณสมบัติในการสร้างสารออกฤทธิ์ทางชีวภาพระดับห้องปฏิบัติการ และสามารถนำมาขยายผลใช้ประโยชน์ทั้งด้านการเกษตร อุตสาหกรรม และการแพทย์

สำหรับเชื้อราที่ซีรีส์อ้างอิงถึงคือ Cordycep (Cordyceps sinensis) เป็นราทำลายแมลงชนิดหนึ่ง ที่พบได้ทั่วไปในเขตร้อนและเขตอบอุ่นทั่วโลก รวมถึงในไทยเอง โดยจะแพร่เชื้อในมดและแมลง และเป็นที่รู้จักว่าเชื้อราปรสิตซอมบี้

โดยในรายการของ BBC และ National Geographic (ลิงค์ในคอมเม้นท์) แสดงให้เห็นเชื้อรา Cordycep ที่แพร่เข้าไปอาศัยในตัวมด มันจะเข้าควบคุมและบังคับมดให้เดินไปในที่ที่มีความชื้นเหมาะสมต่อการเติบโต จนกระทั่งเจ้าบ้านตาย มีก้านรางอกชูขึ้นออกมาจากส่วนหัวหรือตัว และพัฒนาตัวสปอร์จนสมบูรณ์และปล่อยไปตามอากาศ พร้อมที่จะเข้าสู่มดหรือแมลงตัวต่อไป

ซึ่งเรารู้จัก Cordycep กันดีในชื่อ ถั่งเช่า หรือหญ้าหนอน (Ophiocordyceps sinensis) ซึ่งจัดเป็นสมุนไพรจีน ยาแผนโบราณชนิดหนึ่งที่มีการใช้อย่างแพร่หลาย โดยมีส่วนประกอบ 2 ส่วนได้แก่ ส่วนที่เป็นตัวหนอนของผีเสื้อ และบนตัวหนอนที่มีเชื้อรา ถั่งเช่าธรรมชาติมักปนเปื้อนสารหนูและโลหะหนักในปริมาณสูง จึงเป็นอันตรายได้กับผู้ใช้ ดังนั้นหน่วยงานด้านอาหารและยาของรัฐบาลจีนจึงเข้าควบคุมการจำหน่ายตั้งแต่ปื พ.ศ. 2559 และสำหรับถั่งเช่าส่วนใหญ่ที่มีจำหน่ายในประเทศไทยได้มาจากการเพาะเลี้ยง

แม้ว่าราทำลายแมลงจะไม่ได้ส่งผลกระทบต่อมนุษย์ แต่ปัญหาสิ่งแวดล้อมแะโลกที่กำลังร้อนขึ้นก็ส่งผลกระทบต่อมนุษย์และโลกได้อย่างไม่คาดคิด อาทิ ภัยพิบัติธรรมชาติ มพิษ และโรคต่างๆ ซึ่งตัวซีรีส์เองก็ต้องการสื่อสารในจุดนี้ มาช่วยกันแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมเพื่อหลีกเลี่ยงภัยวิกฤตสภาพภูมิอากาศก่อนที่จะสายเกินไป

ภาพ Bernard DUPONT/ Frupus/ สวทช. / กรมอุทยานฯ / Roberto García Roa