‘ชาติพันธุ์ ภาคใต้’ ได้สมาชิกสภาคุ้มครองฯ เรียบร้อย พร้อมเดินหน้าเชื่อมเสียงชุมชนถึงรัฐ

ชาติพันธุ์ “มอแกลน–มอแกน–อูรักลาโว้ย-มานิ” คัดตัวแทนนั่งสมาชิกสภาคุ้มครองฯ พร้อมชู 4 ข้อเสนอร่วม หวังกลไกสภาคุ้มครองและส่งเสริมวิถีชีวิตกลุ่มชาติพันธุ์แห่งประเทศไทย ผลักดันการทำงานร่วมกันอย่างเป็นระบบ สู่การคุ้มครอง ส่งเสริมวิถีชีวิตให้เกิดขึ้นจริง พร้อมเดินหน้าการพัฒนาที่สอดคล้องกับวิถีชีวิต

เมื่อเร็ว ๆ นี้ ตัวแแทนกลุ่มชาติพันธุ์ 4 กลุ่ม ในพื้นที่ภาคใต้ ประกอบด้วย มอแกลน, มอแกน, อูรักลาโว้ย และ มานิ รวม 63 ชุมชน มอบหมายให้ มูลนิธิชุมชนไท เป็นองค์กรหลักในการจัดกระบวนการ คัดเลือกตัวแทนสมาชิกสภาคุ้มครองและส่งเสริมวิถีชีวิตกลุ่มชาติพันธุ์

โดยแบ่งกลุ่มแต่ละชาติพันธุ์ และใช้วิธีการเลือกตั้งแบบเปิดเผย ตัวแทน 1 ชุมชน มี 1 เสียง พร้อมทั้งรับรองยืนยันผลด้วยการยกมือแบบฉันทมติ มีหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในพื้นภาตใต้ เช่น ดำรง ฉิมทับ นายอำเภอตะกั่วป่า, วัฒนธรรมจังหวัด และสำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดพังงา, ภูเก็ต, สตูล ร่วมสังเกตการณ์

สำหรับกลุ่มชาติพันธุ์มอแกลน ได้ตัวแทนสมาชิกสภาคุ้มครองฯ ตามสัดส่วนประชากร 4 คน และตัวสำรองอีก 4 คน ประกอบด้วย

ว่าที่สมาชิกสภาคุ้มครองฯ ที่ได้รับคัดเลือก ได้แก่

• วิทวัส เทพสง จ.พังงา
  

• อรรถพร วารี จ.พังงา
  

• ฐิตารัตน์ นาวารรักษ์ จ.พังงา
  

• ดวงจิตต์ ปราบสมุทร จ.ภูเก็ต
  

ตัวสำรอง ประกอบด้วย

• กานดา นะทะเล จ.พังงา
  

• ประทีป นาวารักษ์ จ.พังงา
  

• วายุ เกิดเจริญ จ.พังงา
  

• ธัญพร อุดม

กลุ่มชาติพันธุ์มอแกน ได้ตัวแทนสมาชิกสภาคุ้มครองฯ ตามสัดส่วนประชากร 3 คน และตัวสำรอง 3 คน

ว่าที่สมาชิกสภาคุ้มครองฯ ที่ได้รับคัดเลือก ได้แก่

• ตะวัน กล้าทะเล เกาะสุรินทร์ จ.พังงา
  

• จินตรา ประมงกิจ เกาะช้าง จ.ระนอง
  

• ติมะ ทะเลลึก เกาะช้าง จ.ระนอง

ตัวสำรอง ประกอบด้วย

• ปิยากร คงจันทร์ บ้านชัยพัฒน์ จ.พังงา
  

• อังคณา ทะเลลึก เกาะพยาม จ.ระนอง
  

• เดี่ยว ประมงกิจ เกาะช้าง จ.ระนอง

กลุ่มชาติพันธุ์อูรักลาโว้ย ได้ตัวแทนสมาชิกสภาคุ้มครองฯ ตามสัดส่วนประชากร 4 คน และตัวสำรอง 4 คน

ว่าที่สมาชิกสภาคุ้มครองฯ ที่ได้รับคัดเลือก ได้แก่

• แสงโสม หาญทะเล เกาะหลีเป๊ะ จ.สตูล
  

• โอ่น ช้างน้ำ ชุมชนในไร่ จ.กระบี่
  

• ปิ่นมณี หาญทะเล เกาะหลีเป๊ะ จ.สตูล
  

• ภานุพงศ์ ประโมงกิจ ชุมชนราไวย์ จ.ภูเก็ต

ตัวสำรอง ประกอบด้วย

• พรสุดา ประโมงกิจ ชุมชนปูเลาบรีบรี จ.กระบี่
  

• สลวย หาญทะเล เกาะอาดัง จ.สตูล
  

• อารยา หลีกั้ง เกาะหลีเป๊ะ จ.สตูล
  

• วิฑูรย์ ประโมงกิจ ชุมชนแหลมตุ๊กแก จ.ภูเก็ต

กลุ่มชาติพันธุ์มานิ ได้ตัวแทนสมาชิกสภาคุ้มครองฯ ตามสัดส่วนประชากร 3 คน และตัวสำรอง 2 คน

ว่าที่สมาชิกสภาคุ้มครองฯ ที่ได้รับคัดเลือก ได้แก่

• ต้ม รักษ์ป่าบอน จ.พัทลุง
  

• วุด ศรีปะเหลียน จ.ตรัง
  

• บิว ศรีธารโต จ.สตูล

ตัวสำรอง ประกอบด้วย

• ปอ ศรีมะนัง จ.สตูล
  

• เมย์ รักษ์ป่าบอน จ.พัทลุง

ชู 4 ข้อเสนอร่วม สู่การคุ้มครอง-ส่งเสริมวิถีชีวิตให้เกิดขึ้นจริง

ภายหลังแบ่งกลุ่มระดมปัญหาและข้อเสนอในการคุ้มครองและส่งเสริมวิถีชีวิตกลุ่มชาติพันธุ์ ได้ร่วมกันอ่านคำแถลงร่วมของผู้แทนกลุ่มชาติพันธุ์ภาคใต้ “มอแกลน–มอแกน–อูรักลาโว้ย-มานิ” เพื่อไปนำเสนอต่อสภาคุ้มครองและส่งเสริมวิถีชีวิตกลุ่มชาติพันธุ์แห่งประเทศไทย พ.ศ. 2569

โดยมีสาระสำคัญ ว่า ผู้แทนกลุ่มชาติพันธุ์ภาคใต้ ขอร่วมกันสะท้อนเสียงของพี่น้องกลุ่มชาติพันธุ์ในพื้นที่ เพื่อให้การคุ้มครองและส่งเสริมวิถีชีวิตเกิดขึ้นจริง และนำไปสู่การพัฒนาที่สอดคล้องกับวิถีชีวิตของแต่ละกลุ่ม

กลุ่มชาติพันธุ์ภาคใต้มีความหลากหลายและมีวิถีชีวิตผูกพันกับ ผืนดิน ทะเล ป่า แหล่งอาหาร วัฒนธรรม และชุมชน แต่ปัจจุบันหลายชุมชนยังเผชิญปัญหาที่กระทบต่อการดำรงชีวิตและการสืบทอดวิถีชีวิตของคนรุ่นต่อไป

1. ปัญหาสำคัญที่พวกเรากำลังเผชิญ ประกอบด้วย 6 ประเด็นสำคัญ

• ที่ดินและที่อยู่อาศัย หลายชุมชนยังมีปัญหาสิทธิในที่ดิน ที่อยู่อาศัย และเอกสารสิทธิ ทำให้เกิดความไม่มั่นคงในการดำรงชีวิต
  

• พื้นที่ทำกินและพื้นที่ตามวิถีชีวิต การเข้าถึงพื้นที่ทำกิน พื้นที่ทะเล ป่า แหล่งอาหาร และพื้นที่ที่มีความสำคัญต่อวิถีชีวิตยังมีข้อจำกัด
  

• การเข้าถึงบริการของรัฐ บางชุมชนยังมีข้อจำกัดเรื่องบัตรประชาชน ทะเบียนบ้าน ทะเบียนเรือ การศึกษา สุขภาพ สาธารณูปโภค และบริการพื้นฐานต่าง ๆ โดยเฉพาะพื้นที่ห่างไกล
  

• เศรษฐกิจ อาชีพ และทุน ชุมชนต้องการโอกาสในการประกอบอาชีพ เข้าถึงทุน และพัฒนาเศรษฐกิจที่สอดคล้องกับวิถีชีวิตของตนเอง
  

• การศึกษาและการสืบทอดวัฒนธรรม เด็กและเยาวชนต้องมีโอกาสเรียนรู้ทั้งการศึกษาในระบบและความรู้จากชุมชน รวมถึงภาษา ภูมิปัญญา ประเพณี และวัฒนธรรม
  

• สุขภาพและความมั่นคงทางอาหาร ชุมชนมีข้อจำกัดด้านระบบสุขภาพที่เข้าถึงได้ และสามารถรักษาฐานอาหารและทรัพยากรที่จำเป็นต่อการดำรงชีวิต

2. สิ่งที่จะขับเคลื่อนผ่านสภาฯ เพื่อให้เกิดการ “คุ้มครอง”กลุ่มชาติพันธุ์ในภาคใต้

• คุ้มครองสิทธิในที่ดินและที่อยู่อาศัย โดยให้เร่งแก้ไขปัญหาที่ดิน ที่อยู่อาศัย และเอกสารสิทธิของชุมชน โดยคำนึงถึงประวัติการอยู่อาศัยและวิถีชีวิตของแต่ละกลุ่ม
  

• คุ้มครองพื้นที่ทำกินและพื้นที่ตามวิถีชีวิต โดยให้ชุมชนสามารถเข้าถึงและใช้ประโยชน์จากพื้นที่ทำกิน ทะเล ป่า แหล่งน้ำ และแหล่งอาหารอย่างเหมาะสมและยั่งยืน
  

• คุ้มครองพื้นที่และวัฒนธรรมของกลุ่มชาติพันธุ์ ให้พื้นที่สำคัญทางวัฒนธรรม ประเพณี ความเชื่อ และภูมิปัญญาได้รับการยอมรับและคุ้มครอง
  

• คุ้มครองสิทธิในการเข้าถึงบริการของรัฐ ทุกคนควรเข้าถึงบัตรประชาชน ที่อยู่อาศัย การศึกษา สุขภาพ น้ำ ไฟฟ้า ถนน และบริการพื้นฐานอย่างเหมาะสม
  

• คุ้มครองสิทธิในการมีส่วนร่วม ให้กลุ่มชาติพันธุ์มีส่วนร่วมในการกำหนดนโยบายและการตัดสินใจในเรื่องที่กระทบต่อชีวิตและชุมชนของตนเอง

3. สิ่งที่จะขับเคลื่อนผ่านสภาฯ เพื่อให้เกิดการ “ส่งเสริม” กลุ่มชาติพันธุ์ในภาคใต้ คือ

• ส่งเสริมการจัดการตนเองของชุมชน สนับสนุนให้ชุมชนมีข้อมูล มีแผน และมีกลไกในการจัดการปัญหาและพัฒนาชุมชนของตนเอง
  

• ส่งเสริมอาชีพและเศรษฐกิจตามวิถีชีวิต สนับสนุนอาชีพ การเกษตร ประมง งานหัตถกรรม การท่องเที่ยว และกิจกรรมเศรษฐกิจที่สอดคล้องกับทุนและวัฒนธรรมของแต่ละกลุ่ม
  

• ส่งเสริมการเข้าถึงทุน ให้ชุมชนและองค์กรของกลุ่มชาติพันธุ์สามารถเข้าถึงแหล่งทุนเพื่อพัฒนาที่อยู่อาศัย อาชีพ การศึกษา วัฒนธรรม และคุณภาพชีวิต
  

• ส่งเสริมการศึกษาและการสืบทอดวัฒนธรรม สนับสนุนการเรียนรู้ที่เชื่อมโยงกับวิถีชีวิต ภาษา ภูมิปัญญา และวัฒนธรรมของแต่ละกลุ่ม
  

• ส่งเสริมความมั่นคงทางอาหารและสุขภาพเชิงรุกสนับสนุนการจัดการฐานอาหาร ทรัพยากรธรรมชาติ และระบบสุขภาพที่เหมาะสมกับพื้นที่และวิถีชีวิต
  

• ส่งเสริมการท่องเที่ยวโดยชุมชนชาติพันธุ์ ให้ชุมชนเป็นผู้มีส่วนร่วมในการจัดการและได้รับประโยชน์จากการท่องเที่ยว โดยไม่ทำลายทรัพยากรและวัฒนธรรม

4 ข้อเสนอร่วมของผู้แทนกลุ่มชาติพันธุ์ภาคใต้

โดยขอให้สภาคุ้มครองและส่งเสริมวิถีชีวิตกลุ่มชาติพันธุ์แห่งประเทศไทย เป็นกลไกสำคัญในการเชื่อมเสียงของชุมชนกับหน่วยงานรัฐ และผลักดันให้เกิดการทำงานร่วมกันอย่างเป็นระบบ โดยมีข้อเสนอสำคัญ 4 ประการ

• มีข้อมูลกลุ่มชาติพันธุ์ที่ถูกต้องและเป็นปัจจุบัน เพื่อใช้เป็นฐานในการวางแผนและแก้ไขปัญหา
  

• มีแผนพัฒนากลุ่มชาติพันธุ์ภาคใต้ ที่เกิดจากข้อมูล ปัญหา และความต้องการของชุมชน
  

• มีงบประมาณและกลไกสนับสนุนการทำงานของชุมชน เพื่อให้การคุ้มครองและส่งเสริมเกิดขึ้นในพื้นที่จริง
  

• ให้รัฐทำงาน “ร่วมกับชุมชน” ไม่ใช่เพียง “ทำให้ชุมชน” เพราะคนในชุมชนรู้จักพื้นที่ วิถีชีวิต และปัญหาของตนเองดีที่สุด

“เราขอให้การคุ้มครอง ทำให้พวกเราสามารถดำรงอยู่ได้ การส่งเสริม ทำให้พวกเราสามารถพัฒนาและเติบโตได้ และการมีส่วนร่วม ทำให้พวกเราสามารถกำหนดอนาคตของชุมชนของตนเองได้ พวกเราจึงขอให้เสียงของกลุ่มชาติพันธุ์ภาคใต้ ทั้ง มอแกลน มอแกน มานิ และอูรักลาโว้ย ได้รับการรับฟัง และนำไปสู่การดำเนินงานที่เป็นรูปธรรมต่อไป”

แถลงการณ์ ระบุ

ทั้งนี้ในวันที่ 29 กันยายนนี้ คือกำหนดการ เปิดประชุมสภาคุ้มครองและส่งเสริมวิถีชีวิตกลลุ่มชาติพันธุ์แห่งประเทศไทย เป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์ เพื่อคัดเลือกประธานสภาฯ รองประธานสภาฯ ฝ่ายเลขาฯ และ ผู้แทน 9 คน เข้าไปเป็นคณะกรรมการคุ้มครองและส่งเสริมวิถีชีวิตกลุ่มชาติพันธุ์ หรือ บอร์ดชาติ ซึ่งจะทำให้คณะกรรมการชุดดังกล่าวครบองค์ประชุม เพื่อพิจารณาขับเคลื่อนข้อเสนอและแนวนโยบายในการแก้ไขปัญหา ทั้งมิติการส่งเสริม และการคุ้มครองวิถีชีวิตกลุ่มชาติพันธุ์

• อ่านเนื้อหาที่เกี่ยวข้อง : เปิดสัดส่วนตัวแทน ‘ชาติพันธุ์’ สู่ ประวัติศาสตร์ จัดตั้ง ‘สภาคุ้มครองฯ’ ครั้งแรกของไทย
  

• ขอบคุณภาพประกอบจาก : ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน)