จับตาศูนย์ข้อมูล (Data centre) ในรัสเซียถูกโจมตี มันจะทำให้ปฏิบัติการ IO ชะลอตัวลงหรือไม่?

ปัญหาข้อมูลบิดเบือนบนโลกออนไลน์ลดลงอันเป็นผลมาจากการที่ยูเครนโจมตี Data centre (ศูนย์ข้อมูล) ต่างๆ ในรัสเซียจริงหรือไม่?

ผู้เชี่ยวชาญและการวิเคราะห์ข้อมูลระบุว่า สถานการณ์ดังกล่าวซึ่งถูกหยิบยกขึ้นมากล่าวถึงโดยผู้ใช้งานอินเทอร์เน็ต เจ้าหน้าที่ที่มาจากการเลือกตั้ง และนักวิเคราะห์นั้น เป็นสิ่งที่ประเมินได้ยากมากในความเป็นจริง

นี่คือสิ่งที่เราทราบในขณะนี้:

ใครกล่าวถึงเรื่องนี้บ้าง?
เมื่อวันจันทร์ที่ผ่านมา โวโลดิมีร์ เซเลนสกี ประธานาธิบดียูเครน กล่าวว่า "มีความเกลียดชังน้อยลง ความแตกแยกน้อยลง และการยั่วยุน้อยลง ทั้งนี้ก็เพราะมี 'บอต' (Bot หรือ บัญชีอัตโนมัติ) น้อยลงนั่นเอง"

เขากล่าวเสริมว่า "จู่ๆ บรรยากาศบนแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดียหลายแห่งก็ดูจะหายใจได้คล่องขึ้นเล็กน้อย"

มุมมองนี้สอดคล้องกับความเห็นของบุคคลอื่น โดยอ้างอิงจากแผนภูมิที่เผยแพร่โดย Cloudflare Radar ซึ่งเป็นแพลตฟอร์มวิเคราะห์การรับส่งข้อมูลบนอินเทอร์เน็ตทั่วโลก

อย่างไรก็ตาม บางคนได้ออกมาปรับท่าที เช่น โทมัส ซเดชอฟสกี (Tomas Zdechovsky) สมาชิกสภายุโรปชาวเช็ก ซึ่งก่อนหน้านี้เคยกล่าวถึงจำนวนโพสต์ที่ลดลงเกี่ยวกับพรรคการเมืองฝ่ายขวาจัด "Alternative for Germany" (AfD) ภายหลังเหตุโจมตีดังกล่าว

"ผมไม่เคยนำเสนอเรื่องนี้ในฐานะข้อเท็จจริงที่สรุปแน่ชัดแล้ว แต่ผมเพียงชี้ให้เห็นถึงรูปแบบที่น่าสนใจ ซึ่งจำเป็นต้องได้รับการตรวจสอบอย่างอิสระโดยนักวิเคราะห์ข้อมูล" เขาระบุผ่านแพลตฟอร์ม X เมื่อวันอังคาร

ซเดชอฟสกีได้เรียกร้องให้คณะกรรมาธิการยุโรปดำเนินการตรวจสอบผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นจากการโจมตีดังกล่าว ต่อปฏิบัติการเผยแพร่ข้อมูลบิดเบือนของรัสเซียภายในสหภาพยุโรป

ในขณะเดียวกัน ยาโรสลาว วอลสกี (Jaroslaw Wolski) นักวิเคราะห์ด้านการทหารชาวโปแลนด์ ได้ออกมาขอโทษสำหรับโพสต์ที่มียอดเข้าชมหลายล้านครั้ง ซึ่งเขาระบุว่าเนื้อหาที่เกี่ยวข้องกับพรรค AfD ลดลงถึง 56% โดยเขายอมรับว่าข้อมูลดังกล่าวอ้างอิงมาจากแผนภูมิที่น่าสงสัย

ปฏิบัติการข้อมูลบิดเบือนของรัสเซียสิ้นสุดลงแล้วหรือยัง?
กลุ่ม Antibot4Navalny ซึ่งติดตามปฏิบัติการสร้างอิทธิพลที่เชื่อมโยงกับรัสเซีย เปิดเผยกับสำนักข่าว AFP ว่า ปฏิบัติการเผยแพร่ข้อมูลบิดเบือนของรัสเซียบนโลกออนไลน์ยังคงดำเนินอยู่

"กลุ่มบอตที่เรียกว่า 'Matryoshka' (บัญชีอัตโนมัติที่เชื่อมโยงกับปฏิบัติการบิดเบือนข้อมูล) ซึ่งสนับสนุนรัฐบาลเครมลิน ยังคงปฏิบัติการอยู่จนถึงทุกวันนี้" กลุ่มดังกล่าวระบุเมื่อวันอังคารที่ผ่านมา ปาบโล มาริสตานี เด ลาส กาสัส (Pablo Maristany de las Casas) นักวิเคราะห์จาก Institute for Strategic Dialogue กล่าวกับ AFP ว่า Storm-1516 ซึ่งเป็นกลุ่มเผยแพร่โฆษณาชวนเชื่อของรัสเซียอีกกลุ่มหนึ่ง ยังคงปฏิบัติการอยู่ โดยเพิ่งเผยแพร่เนื้อหาปลอมที่เกี่ยวข้องกับฟรีดริช เมอร์ซ (Friedrich Merz) นายกรัฐมนตรีเยอรมนี และราฟาเอล กลุคสมานน์ (Raphael Glucksmann) ผู้สมัครชิงตำแหน่งประธานาธิบดีฝรั่งเศส

มาริสตานี เด ลาส กาสัสผู้เชี่ยวชาญด้านข้อมูลบิดเบือนกล่าวเสริมว่า "แม้ว่ากลุ่ม Matryoshka และ Storm-1516 จะดูเหมือนไม่ได้รับผลกระทบ… แต่เราก็ไม่อาจตัดความเป็นไปได้ที่ว่าอาจเกิดการหยุดชะงักในส่วนอื่น ๆ ของโครงสร้างพื้นฐานที่ใช้เผยแพร่ข้อมูลบิดเบือนบนโลกออนไลน์ได้"

แล้วเกิดอะไรขึ้นกันแน่?
แหล่งข่าวจากฝ่ายความมั่นคงของฝรั่งเศสระบุว่า "เท่าที่ทราบมา เซิร์ฟเวอร์ที่ถูกทำลายไปนั้น… ทำหน้าที่จัดทำดัชนีเนื้อหา (content indexing) ซึ่งไม่ใช่ฟังก์ชันที่จะส่งผลกระทบต่อการกระจายเนื้อหาแต่อย่างใด"

ผู้เชี่ยวชาญบางคนชี้ว่า อาจมีความเข้าใจผิดเกิดขึ้น โดยมีการนำบอตของ Yandex (เสิร์ชเอนจินของรัสเซีย) ซึ่งทำหน้าที่รวบรวมข้อมูลบนเว็บเพื่อให้เสิร์ชเอนจินทำงานได้ ไปสับสนกับบอตที่ทำหน้าที่ผลักดันเนื้อหาต่าง ๆ รวมถึงข้อมูลโฆษณาชวนเชื่อและข้อมูลบิดเบือนขึ้นสู่โลกออนไลน์โดยตรง

เช่นนั้นแล้ว ผู้ใช้งานอินเทอร์เน็ตด่วนสรุปเกินไปหรือไม่ว่าข้อมูลบิดเบือนบนแพลตฟอร์มต่าง ๆ กำลังลดน้อยลง?

เนื่องจากอัลกอริทึมทำงานในลักษณะที่ไม่โปร่งใส จึงเป็นเรื่องยากอย่างยิ่งที่จะวัดการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นในหน้าฟีดข่าวของผู้ใช้งานแต่ละคน

เควิน ไลมอเนียร์ (Kevin Limonier) ผู้เชี่ยวชาญด้านไซเบอร์สเปซและรัสเซีย ระบุผ่านโพสต์บน LinkedIn ว่า ในขณะที่บางคน "สังเกตเห็นกิจกรรมของเครือข่ายที่สนับสนุนรัสเซียลดลงบนแพลตฟอร์มต่าง ๆ" แต่บางคนกลับมองว่านั่นเป็นเพียงความเข้าใจผิดเกี่ยวกับความหมายที่แท้จริงของคำว่า "บอต"

เขากล่าวว่า "มีความเป็นไปได้สูงที่ทั้งสองมุมมองจะเป็นความจริง" พร้อมเตือนว่าคงเป็นเรื่องผิดหากจะ "จินตนาการว่า… เพียงแค่การทำลายศูนย์ข้อมูล (Data centres)" ก็จะสามารถหยุดยั้งการเผยแพร่โฆษณาชวนเชื่อที่สนับสนุนรัสเซียได้

ในขณะเดียวกัน ก็มีความเป็นไปได้ว่า "องค์ประกอบบางส่วนในกระบวนการทำงานของบอตบนโซเชียลมีเดียในปัจจุบันอาจหยุดทำงานไปบ้าง แต่ไม่ใช่ตัวบอตทั้งหมดที่หยุดทำงาน"

ไลมอเนียร์กล่าวเสริมว่า ท้ายที่สุดแล้ว "การหยุดชะงักเหล่านี้อาจเกิดขึ้นเพียงช่วงเวลาสั้น ๆ เท่านั้น เนื่องจากองค์ประกอบต่าง ๆ ที่กล่าวถึงสามารถเคลื่อนย้ายได้ง่าย" และไม่ได้ถูกจัดเก็บไว้บนเซิร์ฟเวอร์ของ Yandex อย่างถาวรเสมอไป

Agence France-Presse

Photo - ในภาพถ่ายจากกลุ่มสื่อมวลชนซึ่งเผยแพร่โดยสำนักข่าวสปุตนิกของรัฐบาลรัสเซีย ประธานาธิบดีวลาดิเมียร์ ปูติน ของรัสเซีย เข้าร่วมการประชุมกับประธานองค์กรสาธารณะทั่วรัสเซีย "เดโลวายา รอสซียา" (Delovaya Rossiya) ซึ่งเป็นกลุ่มความร่วมมือของผู้ประกอบการ ในกรุงมอสโก เมื่อวันที่ 12 ตุลาคม 2026 (Photo by Mikhail METZEL / POOL / AFP)