ประวัติมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช — มหาวิทยาลัยเปิดระบบทางไกลแห่งเดียวของไทย

ประวัติมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช — มหาวิทยาลัยเปิดระบบทางไกลแห่งเดียวของไทย

ประวัติมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช (มสธ.) อย่างละเอียด ตั้งแต่แนวคิดการก่อตั้ง พระราชทานนาม 10 กรกฎาคม 2521 วันสถาปนา 5 กันยายน 2521 ระบบการศึกษาทางไกล ที่ตั้งนนทบุรี พร้อมแหล่งอ้างอิงทางการ ปี 2514 มหาวิทยาลัยรามคำแหงเปิดรับนักศึกษาในระบบตลาดวิชา นักศึกษาแห่กันมาจนล้นห้องเรียน อาคารไม่พอ อาจารย์ไม่พอ งบประมาณไม่พอ รัฐบาลเริ่มเห็นว่าหากขยายมหาวิทยาลัยแบบนี้ต่อไปเรื่อย ๆ จะไม่มีวันพอ คำถามจึงเกิดขึ้นว่า ถ้าจะให้คนไทยทุกคนเข้าถึงการศึกษาระดับอุดมศึกษาได้โดยไม่ต้องเข้าห้องเรียน จะทำอย่างไร? คำตอบคือ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช

? หมายเหตุ: บทความนี้อ้างอิงหลักจากเว็บไซต์ทางการของมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช (stou.ac.th/main/history.html), ห้องสมุด มสธ. (library.stou.ac.th/2022/09/stou-anniversary) และคลังจดหมายเหตุ อว. (mhesi.nrct.go.th/archives/s/mhesi_archives/item/2513) โดยใช้ Wikipedia ภาษาไทยและ campus-star.com เป็นข้อมูลประกอบ

บทที่ 1 — บริบทก่อนก่อตั้ง: ทำไมไทยต้องการมหาวิทยาลัยทางไกล

ก่อนจะเข้าใจว่าทำไม มสธ. จึงเกิดขึ้น ต้องเข้าใจก่อนว่าการศึกษาระดับอุดมศึกษาของไทยในยุคนั้นมีปัญหาอะไร ในทศวรรษ 2510 มหาวิทยาลัยของรัฐในไทยยังมีจำนวนน้อยและกระจุกตัวอยู่ในกรุงเทพฯ คนที่อยู่ต่างจังหวัด คนที่ทำงานแล้ว คนที่มีภาระครอบครัว หรือคนที่ไม่ผ่านการสอบคัดเลือกแทบไม่มีโอกาสศึกษาต่อระดับปริญญาเลย มหาวิทยาลัยรามคำแหงพยายามแก้ปัญหานี้ด้วยระบบตลาดวิชาที่ไม่จำกัดจำนวนรับ แต่ก็ยังต้องเข้าห้องเรียน ทำให้มีข้อจำกัดด้านอาคารสถานที่และงบประมาณ รัฐบาลจึงมองหาโมเดลใหม่ที่ไม่ต้องพึ่งชั้นเรียนเลย แนวคิด "มหาวิทยาลัยเปิดโดยใช้ระบบการศึกษาทางไกล" ซึ่งกำลังได้รับความนิยมในต่างประเทศ โดยเฉพาะ The Open University ของสหราชอาณาจักร ที่ก่อตั้ง พ.ศ. 2512 กลายเป็นต้นแบบที่ไทยศึกษา

บทที่ 2 — จากแนวคิดสู่โครงการ: คณะอนุกรรมการ 20 คน

รัฐบาลมอบหมายให้จัดตั้งคณะอนุกรรมการศึกษาโครงการมหาวิทยาลัยเปิด โดยมี ศาสตราจารย์ ดร.วิจิตร ศรีสอ้าน เป็นประธาน และมีคณะอนุกรรมการจำนวน 20 คน ซึ่งล้วนเป็นนักวิชาการคนไทย ประกอบด้วยนักการศึกษา ผู้ทรงคุณวุฒิ และผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้านในสาขาต่าง ๆ คณะอนุกรรมการได้เสนอโครงการมหาวิทยาลัยเปิด พร้อมทั้งวางรูปแบบและยกร่างพระราชบัญญัติ รวมระยะเวลาจัดทำโครงการประมาณ 1 ปี และได้เสนอต่อคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 8 สิงหาคม พ.ศ. 2520 ห้องสมุด มสธ. บันทึกว่า มหาวิทยาลัยเปิดแห่งนี้ "เกิดขึ้นจากความคิด สติปัญญา และความสามารถของคนไทยโดยแท้"

บทที่ 3 — ชื่อที่เสนอ 4 ชื่อ และพระราชทานนาม

ในขั้นตอนการศึกษาและจัดทำโครงการ คณะอนุกรรมการได้พิจารณาตั้งชื่อมหาวิทยาลัย โดยเสนอชื่อให้เลือก 4 ชื่อ ตามข้อมูลห้องสมุด มสธ. (library.stou.ac.th/2022/09/stou-anniversary) ได้แก่

• มหาวิทยาลัยประชาธิปก
• มหาวิทยาลัยเปิด (The Open University)
• มหาวิทยาลัยโทรศึกษา (Tele University)
• มหาวิทยาลัยวิชญากร เมื่อวันที่ 10 กรกฎาคม พ.ศ. 2521 พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานชื่อมหาวิทยาลัยว่า "สุโขทัยธรรมาธิราช" ตามพระนามทรงกรมของพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 7 เมื่อครั้งทรงดำรงพระอิสริยยศเป็น สมเด็จเจ้าฟ้ากรมหลวงสุโขทัยธรรมราชา

บทที่ 4 — วันสถาปนา: 5 กันยายน พ.ศ. 2521

วันที่ 5 กันยายน พ.ศ. 2521 พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงลงพระปรมาภิไธยใน พระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช พ.ศ. 2521 มหาวิทยาลัยจึงถือเอา วันที่ 5 กันยายน พ.ศ. 2521 เป็นวันมิ่งมงคลและวันสถาปนามหาวิทยาลัย และถือเอาวันที่ 5 กันยายนของทุกปีเป็นวันคล้ายวันสถาปนามหาวิทยาลัย มสธ. เป็นมหาวิทยาลัยของรัฐแห่งที่ 11 ของประเทศไทย และเป็นมหาวิทยาลัยเปิดโดยใช้ระบบการศึกษาทางไกลแห่งเดียวในประเทศไทย

บทที่ 5 — ระบบการศึกษาทางไกล: โมเดลที่ไม่เหมือนใคร

สิ่งที่ทำให้ มสธ. แตกต่างจากมหาวิทยาลัยทุกแห่งในประเทศไทยคือ ระบบการศึกษาทางไกล (Distance Learning) มหาวิทยาลัยไม่มีชั้นเรียนตามปกติ นักศึกษาเรียนรู้ด้วยตนเองจากสื่อต่าง ๆ ที่มหาวิทยาลัยจัดส่งให้ ได้แก่ สื่อสิ่งพิมพ์ (ชุดวิชา) สื่อเสียง สื่อวิดีทัศน์ สื่ออิเล็กทรอนิกส์ และสื่อออนไลน์ในยุคปัจจุบัน หลักการสำคัญ: รับนักศึกษาแบบไม่จำกัดจำนวน โดยผู้ที่สำเร็จการศึกษาระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย (ม.6) หรือเทียบเท่าสามารถสมัครเรียนได้โดยไม่ต้องสอบคัดเลือก ทำให้ มสธ. เป็นทางเลือกสำหรับผู้ที่ทำงานแล้ว ผู้ที่อยู่ต่างจังหวัด และผู้ที่ไม่มีโอกาสเข้ามหาวิทยาลัยแบบปกติ คำขวัญและวลีสื่อสารของมหาวิทยาลัย: "เรียนอย่างมีความสุข จบอย่างมีคุณภาพ / มสธ. ที่ไหนเวลาใด ใครก็เรียนได้"

บทที่ 6 — สีประจำมหาวิทยาลัยและความหมาย

สีประจำมหาวิทยาลัย: สีเขียว–ทอง สีเขียว เป็นสีประจำวันพุธ ซึ่งเป็นวันพระราชสมภพของพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 7 ผู้ที่มหาวิทยาลัยอัญเชิญพระนามทรงกรมมาตั้งชื่อสถาบัน สีทอง เป็นสีแห่งความเป็นสิริมงคล ความเจริญรุ่งเรือง

บทที่ 7 — มสธ. ในปัจจุบัน

ปัจจุบันมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราชเปิดการเรียนการสอนในหลากหลายสาขาวิชา ครอบคลุมทั้งนิติศาสตร์ รัฐศาสตร์ เศรษฐศาสตร์ บริหารธุรกิจ วิทยาศาสตร์สุขภาพ เกษตรศาสตร์ นิเทศศาสตร์ ศึกษาศาสตร์ และสาขาอื่น ๆ ทั้งในระดับปริญญาตรี โท และเอก สามารถตรวจสอบข้อมูลล่าสุดได้ที่ https://www.stou.ac.th โดยตรง มสธ. ยังคงยึดมั่นในพันธกิจหลัก คือการขยายโอกาสทางการศึกษาแก่ประชาชนทุกกลุ่ม ทุกพื้นที่ ทุกช่วงอายุ ด้วยระบบทางไกลที่พัฒนาให้ทันสมัยสอดคล้องกับเทคโนโลยีในยุคดิจิทัล

สรุป Timeline สำคัญ

พ.ศ. เหตุการณ์ 2514 มหาวิทยาลัยรามคำแหงก่อตั้ง สะท้อนปัญหาห้องเรียนไม่พอรองรับความต้องการ 2519–2520 คณะอนุกรรมการ 20 คน นำโดย ศ.ดร.วิจิตร ศรีสอ้าน ศึกษาและยกร่างโครงการ 1 ปี 2520 8 สิงหาคม — เสนอโครงการมหาวิทยาลัยเปิดต่อคณะรัฐมนตรี 2521 10 กรกฎาคม — พระราชทานนาม "สุโขทัยธรรมาธิราช" 2521 5 กันยายน — ทรงลงพระปรมาภิไธยใน พ.ร.บ. มสธ. (วันสถาปนา) 2523 1 ธันวาคม — เปิดรับนักศึกษารุ่นแรก เปิดสอน 3 สาขาแรก ได้แก่ ศิลปศาสตร์ ศึกษาศาสตร์ และวิทยาการจัดการ

ข้อมูลปัจจุบัน

รายการ ข้อมูล วันพระราชทานนาม 10 กรกฎาคม พ.ศ. 2521 วันสถาปนา 5 กันยายน พ.ศ. 2521 เปิดรับนักศึกษารุ่นแรก 1 ธันวาคม พ.ศ. 2523 ลำดับ มหาวิทยาลัยของรัฐแห่งที่ 11 ของประเทศไทย รูปแบบ มหาวิทยาลัยเปิด / ระบบการศึกษาทางไกล จุดเด่น ไม่จำกัดจำนวนรับ / ไม่ต้องสอบคัดเลือก / เรียนที่ไหนก็ได้ ที่มาของชื่อ พระนามทรงกรมของรัชกาลที่ 7 (กรมหลวงสุโขทัยธรรมราชา) สีประจำมหาวิทยาลัย เขียว (วันพุธ วันพระราชสมภพ ร.7) – ทอง (ความเป็นสิริมงคล) คำขวัญและวลีสื่อสาร "เรียนอย่างมีความสุข จบอย่างมีคุณภาพ / มสธ. ที่ไหนเวลาใด ใครก็เรียนได้" ที่ตั้ง 9/9 หมู่ 9 ตำบลบางพูด อำเภอปากเกร็ด จังหวัดนนทบุรี 11120 เว็บไซต์ https://www.stou.ac.th อ้างอิงหลักจาก: stou.ac.th/main/history.html (ประวัติ มสธ. ทางการ), library.stou.ac.th/2022/09/stou-anniversary (ห้องสมุด มสธ. ครบรอบวันสถาปนา), mhesi.nrct.go.th/archives/s/mhesi_archives/item/2513 (คลังจดหมายเหตุ อว.) | อ้างอิงประกอบ: th.wikipedia.org (มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช), campus-star.com, lib.ru.ac.th/runewsclipping/clipping-ru-other/30-ปี-มหาวิทยาลัยเปิด | อัปเดต พฤษภาคม 2569 #มสธ #สุโขทัยธรรมาธิราช #STOU #ประวัติมสธ #มหาวิทยาลัยเปิด #การศึกษาทางไกล #การศึกษาไทย #DEK69 #DEK70